Γυμνάζομαι τις περισσότερες μέρες, αλλά ο αριθμός στη ζυγαριά δεν αλλάζει ποτέ. Ποιο είναι τελικά το νόημα;
Γράφει ο Jordan D. Metzl, αθλητίατρος στο Hospital for Special Surgery της Νέας Υόρκης
Η άσκηση δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για την απώλεια βάρους, όμως είναι εξαιρετικά ωφέλιμη για τη σωματική και ψυχική υγεία.
Ως γιατρός αθλητιατρικής, περνάω τις μέρες μου αντιμετωπίζοντας τραυματισμούς, μελετώντας την ανθρώπινη απόδοση και βοηθώντας τους ασθενείς μου να κινούνται. Συνταγογραφώ την άσκηση για λόγους υγείας και πιστεύω βαθιά στη δύναμή της. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά: η άσκηση μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, βελτιώνει τον έλεγχο του σακχάρου, ενδυναμώνει τα οστά, διατηρεί τη γνωστική λειτουργία και μειώνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, καρκίνου και πρόωρου θανάτου.
Υπάρχει όμως ένας τομέας όπου η άσκηση αποτυγχάνει σταθερά: η απώλεια βάρους.
Μια ασθενής γύρω στα 50 ήρθε πρόσφατα σε μένα απογοητευμένη. Περπατούσε σχεδόν καθημερινά, έκανε προπόνηση δύναμης δύο φορές την εβδομάδα και ακολουθούσε προσεκτικά τη διατροφή της. Παρ’ όλα αυτά, το βάρος της σχεδόν δεν άλλαζε. Μου έκανε μια ερώτηση που ακούω συχνά: «Ποιο είναι το νόημα της άσκησης αν η ζυγαριά δεν δείχνει διαφορά;»
Το ειρωνικό είναι ότι σχεδόν όλα τα σημαντικά στοιχεία της υγείας της βελτιώνονταν. Το πρόβλημα ήταν ότι είχε μάθει να εστιάζει στον λάθος αριθμό.
Γιατί η άσκηση δεν λειτουργεί για την απώλεια βάρους
Σε μια κουλτούρα που αντιμετωπίζει το γυμναστήριο ως μηχανή καύσης θερμίδων, πολλοί άνθρωποι περιμένουν ότι η άσκηση θα μικρύνει τη μέση τους. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, ακολουθεί απογοήτευση. Η αλήθεια είναι ότι οι προσδοκίες μας είναι λανθασμένες. Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση από μόνη της συνήθως οδηγεί σε μικρή απώλεια βάρους, συχνά μόλις λίγα κιλά σε διάστημα έξι μηνών. Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα «αντισταθμίζει» την επιπλέον δραστηριότητα, αυξάνοντας την όρεξη ή μειώνοντας τις θερμίδες που καίγονται σε άλλες σωματικές λειτουργίες.
Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη του 2024 με μεσήλικες υπέρβαρους ενήλικες, οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν πρόγραμμα άσκησης χωρίς να αλλάξουν τη διατροφή τους βελτίωσαν τη φυσική τους κατάσταση και τους μεταβολικούς δείκτες, αλλά έχασαν ελάχιστο βάρος.
Καθώς μεγαλώνουμε, η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη. Ο βασικός μεταβολισμός επιβραδύνεται και το σώμα γίνεται πιο αποδοτικό στη διατήρηση της ενέργειας. Διάφοροι παράγοντες παίζουν ρόλο, όπως η σαρκοπενία, δηλαδή η απώλεια μυϊκής μάζας με την ηλικία. Πρέπει να γυμναζόμαστε για περισσότερη ώρα ή με μεγαλύτερη ένταση, σε σημείο που συχνά γίνεται μη ρεαλιστικό, για να πετύχουμε ένα θερμιδικό έλλειμμα αρκετό για απώλεια βάρους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η άσκηση αποτυγχάνει. Αντιθέτως, πετυχαίνει εξαιρετικά. Απλώς της ζητούσαμε να κάνει τη λάθος δουλειά.
Αποδεδειγμένα οφέλη της άσκησης για την υγεία
Η άσκηση διαπρέπει στη μεταβολική υγεία. Βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος που βρίσκεται βαθιά στην κοιλιά και συνδέεται με καρδιοπάθειες και διαβήτη τύπου 2. Αυτά τα οφέλη συχνά εμφανίζονται ακόμη και όταν το σωματικό βάρος παραμένει το ίδιο. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι σύντομα «διαλείμματα άσκησης» μέσα στην καθημερινότητα οδηγούν σε σημαντική μείωση του κινδύνου νόσων, ακόμη και σε μικρές δόσεις.
Η άσκηση κάνει τους ανθρώπους πιο υγιείς, ακόμη κι όταν δεν τους κάνει πιο αδύνατους. Μάλιστα, οι άνθρωποι που είναι σε καλή φυσική κατάσταση τείνουν να ζουν περισσότερο από όσους δεν είναι, ανεξάρτητα από το σωματικό τους βάρος.
Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική στην εποχή των φαρμάκων GLP-1 και άλλων θεραπειών απώλειας βάρους. Για πολλούς, αυτές οι αγωγές κάνουν την απώλεια βάρους πιο εύκολη από ποτέ και έχουν αλλάξει την εξίσωση της απώλειας βάρους για χιλιάδες ασθενείς μου. Όμως η απώλεια βάρους από μόνη της δεν είναι υγεία.
Η γρήγορη απώλεια βάρους μέσω φαρμάκων μπορεί να έχει κρυφά κόστη, όπως η απώλεια μυϊκής μάζας. Οι μύες είναι κεντρικοί για την κινητικότητα, τον έλεγχο του σακχάρου και τη μακροχρόνια υγεία. Το να χάνει κανείς μυς ενώ γίνεται ελαφρύτερος μπορεί να βελτιώνει τη ζυγαριά, αλλά τον αφήνει λιγότερο ανθεκτικό.
Γι’ αυτό και η συμβουλή μου συχνά ξαφνιάζει τους ασθενείς. Θα προτιμούσα να δω κάποιον ελαφρώς υπέρβαρο αλλά σωματικά δραστήριο, παρά αδύνατο και αδρανή. Ο πρώτος συνήθως έχει καλύτερη φυσική κατάσταση, πιο γερά οστά, περισσότερους μύες και μεγαλύτερη προστασία από ασθένειες. Ο δεύτερος μπορεί να φαίνεται υγιής, αλλά συχνά κρύβει κινδύνους.
Αν ο στόχος είναι η μακροχρόνια υγεία, δώστε προτεραιότητα στην κίνηση και στους μύες, όχι μόνο στο βάρος. Περπατήστε περισσότερο. Σηκώστε βάρη. Ανεβείτε σκάλες. Μεταφέρετε τα ψώνια. Ενσωματώστε τη δύναμη στην καθημερινή ζωή. Χρησιμοποιήστε την άσκηση ως εργαλείο για υγιή μακροζωία, όχι ως μοναδικό μέσο απώλειας βάρους.
Για δεκαετίες, εξισώναμε τη λεπτότητα με την υγεία. Ήρθε η ώρα να το αλλάξουμε. Η συστηματική κίνηση μπορεί να αλλάξει ή να μην αλλάξει το βάρος σας, αλλά πάντα βελτιώνει την υγεία. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα που πραγματικά έχει σημασία.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
