ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ


Επιστήμονες καταρρίπτουν τον μύθο για το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα»

Το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect) περιγράφει την εντύπωση που δημιουργείται στον θεατή ότι τα μάτια του προσώπου του αριστουργήματος τον παρακολουθούν ενώ εκείνος μετακινείται μπροστά από την εικόνα

 
To περίφημο «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect), του φημισμένου πίνακα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, σπεύδουν να απομυθοποιήσουν επιστήμονες…

Το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect) περιγράφει την εντύπωση που δημιουργείται στον θεατή ότι τα μάτια του προσώπου του αριστουργήματος τον παρακολουθούν ενώ εκείνος μετακινείται μπροστά από την εικόνα, το οποίο αποδιδόταν στην απαράμιλλη καλλιτεχνική δεξιότητα και στις εξειδικευμένες γνώσεις του Λεονάρντο για την ανθρώπινη ανατομία. Αυτό τώρα τίθεται υπό αμφισβήτηση από τους ερευνητές του τμήματος Τεχνολογίας Γνωστικής Διάδρασης (Cluster of Excellence Cognitive Interaction Technology -Citec) του Πανεπιστημίου του Μπίλεφελντ στη Γερμανία.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν αίφνης πως το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρείται ούτε κατ’ ελάχιστον στο έργο τέχνης του Λεονάρντο. Συνεπώς το μυθικό αυτό περίβλημα που περιβάλλει τη Μόνα Λίζα είναι ένα ψεύδος — τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν στο περιοδικό «i-Perception» οι Γκέρντοτ Χόρστμαν και Σεμπάστιαν Λοτ.

«Οι άνθρωποι είναι πολύ ικανοί στο να αξιολογούν εάν κάποιος τους παρατηρεί, η αντιληπτική ψυχολογία το έχει αποδείξει από τη δεκαετία του 1960», τονίζει ο Χόρστμαν, που ειδικεύεται στη μελέτη της κίνησης των ματιών και στην προσοχή. «Οι άνθρωποι δύνανται να αισθάνονται πως τους παρακολουθούν οι φωτογραφίες και οι πίνακες, εάν το υποκείμενο που απαθανατίζεται στον πίνακα κοιτάζει ακριβώς μπροστά του, δηλαδή υπό μηδενική γωνία», προσθέτει.

Όπως τονίζουν στο άρθρο τους «Η πλάνη της Μόνα Λίζα —Οι επιστήμονες βλέπουν να τους κοιτάζει, καίτοι δεν το κάνει (The Mona Lisa Illusion— Scientists See Her Looking at Them Though She Isn’t, vol.10(1), 1-5) ότι «εάν οι συμμετέχοντες σε έρευνες αισθάνονται (ή έχουν μία ισχυρή επιθυμία) να τους κοιτάζουν είναι μία κρίση δεκτική σε μη αντιληπτικές πληροφορίες, περιλαμβανομένων (προκατασκευασμένων) πεποιθήσεων».

Αλλά και τα στατιστικά ευρήματα της μελέτης συνηγορούν κατά της επικρατούσας άποψης πως το βλέμμα της Μόνα Λίζα ακολουθεί κατά πόδας τον θεατή. «Απεναντίας η γραμμή της θέασης και όλα τα τεμνόμενα σημεία της μετατοπίζονται με την εικόνα, είτε προς τα δεξιά, είτε προς τα αριστερά».

«Εάν το βλέμμα είναι ελαφρώς πλάγιο, πάλι θα μπορούσες να αισθανθείς πως σε παρακολουθούν. Σε αυτή την περίπτωση η αντίληψη θα ήταν ότι το θέμα του πίνακα κοιτάζει προς το αυτί του θεατή και αντιστοιχεί σε γωνία περίπου 5 μοιρών. Εάν όμως η οπτική γωνία μεγαλώσει, τότε η εντύπωση τούτη εξαφανίζεται», βεβαιώνει ο ειδήμων.

«Περιέργως δεν είναι αναγκαίο να στεκόμαστε ακριβώς ενώπιον του θέματος στον πίνακα για να έχουμε την εντύπωση πως μας παρακολουθεί», δηλώνει από την πλευρά του ο Λοτ. Εάν το φαινόμενο Μόνα Λίζα «υφίσταται αφ’ εαυτού του και είναι αναντίρρητο και αποδείξιμο, ακριβώς με τη Μόνα Λίζα, απ’ όλους τους πίνακες, δεν έχουμε αυτήν την εντύπωση».

Στα συμπεράσματά τους οι δύο επιστήμονες τονίζουν πως «η Μόνα Λίζα δεν πληροί τις προϋποθέσεις του φερώνυμου φαινομένου. Δεν κοιτάζει τον θεατή. Έτσι, οι πλευρικές μετατοπίσεις της εικόνας της αντιστοιχούν σε μετατοπίσεις της όλης γεωμετρίας (ΣτΜ του βλέμματος), αντί να είναι μία σταθερή ματιά προς τον θεατή, όπως επιτάσσει το φαινόμενο. Δεν υπάρχει αμφιβολία για την ύπαρξη του ‘φαινομένου Μόνα Λίζα’ —μόνο που δεν προκαλείται από αυτή καθαυτή τη Μόνα Λίζα».


 
Ολοκληρώθηκε η παραγωγή για το Avatar 2 και 3 (βίντεο)
Η ταινία λαμβάνει χώρα στον μυστικιστικό κόσμο της Πανδώρας, που κατοικείται από ανθρωποειδή κυανά πλάσματα...
21.01.2019, 16:06
Υποψήφιοι για Χρυσά Βατόμουρα Τραβόλτα και Τραμπ
Η εμπορικά αποτυχημένη μαφιόζικη ταινία "Γκότι" με τον Τζον Τραβόλτα και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ...
21.01.2019, 15:38
Τόνι Μέντες: Aπεβίωσε ο κατάσκοπος της CIA πίσω από την ταινία Argo (vid)
Το 1980 οργάνωσε την επιχείρηση «Καναδική Τρέλα», την τολμηρή διάσωση έξι αμερικανών διπλωματών από το Ιράν.
21.01.2019, 11:03
Πέθανε ο Άντριου Βάνια, ο παραγωγός του «Ράμπο» και της «Εβίτα»
Ο Βάνια υπήρξε παραγωγός συνολικά 59 ταινιών--ανάμεσά τους και της "Εβίτα" το 1996 με την Μαντόνα και των...
20.01.2019, 16:45
Αρχαιολόγοι: 10 από τα μνημεία φιλέτα που έβαλε στη λίστα το Υπερταμείο
«Για όσους δεν το έχουν αντιληφθεί έχουν ήδη μεταβιβασθεί στο Υπερταμείο και δεν έχει προωθηθεί καμία...
18.01.2019, 16:28
Το «Όλοι Μαζί Μπορούμε» σας καλεί στη θεατρική παράσταση «Βίνσεντ Βαν Γκογκ: το βαλς των δέντρων και του ουρανού»
Εξασφαλίστε την είσοδό σας, με μόνο αντίτιμο την ηλεκτρονική σας προσφορά των 5 ευρώ.
18.01.2019, 15:15
Πέθανε ο ηθοποιός Τρύφων Καρατζάς
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών ο ηθοποιός Τρύφων Καρατζάς. Ο γνωστός ηθοποιός συμμετείχε σε πολλές...
17.01.2019, 17:34
Θα μπορούσε αυτό το έργο στο Τόκιο να είναι δώρο του Μπάνκσι;
"Εντοπίσαμε την παρουσία αυτού του έργου ζωγραφικής με αερογράφο" πάνω σε μια τεχνική εγκατάσταση του...
17.01.2019, 14:37
Πέθανε ο ηθοποιός Γιώργος Τζώρτζης
Σε ηλικία 81 ετών πέθανε, στις 14 Ιανουαρίου, ο δημοφιλής ηθοποιός Γιώργος Τζώρτζης. Γεννημένος στην Αθήνα...
16.01.2019, 10:40
Η «Ιταλική Νύχτα» έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα
Το έργο του Έντεν φον Χόρβατ για την άνοδο των Ναζί στην Γερμανία του μεσοπολέμου θα προβληθεί στην Β’ Σκηνή...
16.01.2019, 09:03

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | ... | 31  Επόμενη

Σχόλια Αναγνωστών
Αποστολή Παραπόνων
Παρακαλούμε να είστε ευγενικοί και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Αποφύγετε τις ύβρεις και τους χαρακτηρισμούς. Προστατέψτε τα προσωπικά σας δεδομένα. Αν κρίνετε ότι το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι παράνομο ή προσβάλει οποιοδήποτε δικαίωμα σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας. Θα απαντήσουμε στο αίτημα σας το συντομότερο δυνατόν.