ΚΑΙΡΟΣ

Τακαΐτσι: Πρώτη επίσκεψη στην Κίνα ως πρωθυπουργός της Ιαπωνίας – Η κρίση στις σχέσεις με το Πεκίνο σκιάζει τη Σύνοδο του APEC

Η Ιάπωνας πρωθυπουργός έφτασε στη Σενζέν για τη Σύνοδο Κορυφής των 21 οικονομιών του Ειρηνικού. Αβέβαιη μια διμερής συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ

Η πρώτη επίσκεψη της Σανάε Τακαΐτσι στην Κίνα από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία της Ιαπωνίας, τον Οκτώβριο του 2025, πραγματοποιείται στη σκιά της σοβαρής διπλωματικής έντασης μεταξύ Τόκιο και Πεκίνου, με τη συνάντησή της με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ να αποτελεί ένα από τα βασικά ερωτήματα της Συνόδου Κορυφής του APEC.

Η Τακαΐτσι έφτασε την Τετάρτη στη Σενζέν, στη νότια Κίνα, προκειμένου να συμμετάσχει στη συνάντηση των ηγετών του Οικονομικού Φόρουμ Ασίας-Ειρηνικού (APEC), η οποία πραγματοποιείται στις 18 και 19 Νοεμβρίου.

Πρόκειται για την πρώτη της επίσκεψη στην κινεζική επικράτεια ως πρωθυπουργού, αλλά και την πρώτη μετά την επιδείνωση των σχέσεων των δύο χωρών, που προκλήθηκε από τις δηλώσεις της για την Ταϊβάν πριν από περίπου έναν χρόνο.

Όπως μεταδίδει το AFP, επικαλούμενο κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, η άφιξή της πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Πεκίνο εξακολουθεί να εμφανίζεται απρόθυμο να αποκαταστήσει την πολιτική και διπλωματική συνεργασία με την ιαπωνική κυβέρνηση, χωρίς προηγουμένως να υπάρξουν κινήσεις από την πλευρά του Τόκιο για την αντιμετώπιση των κινεζικών ανησυχιών.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο εάν η παρουσία των δύο ηγετών στην ίδια σύνοδο θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ουσιαστική επαφή, έστω και περιορισμένης διάρκειας.

Η Ταϊβάν που προκάλεσε τη διπλωματική κρίση

Η επιδείνωση των σχέσεων Ιαπωνίας και Κίνας συνδέεται άμεσα με τις δηλώσεις της Τακαΐτσι τον Νοέμβριο του 2025, όταν υποστήριξε ότι μια κινεζική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Ταϊβάν θα μπορούσε να συνιστά απειλή για την ίδια την επιβίωση της Ιαπωνίας και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να δικαιολογήσει στρατιωτική αντίδραση από το Τόκιο.

Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση από το Πεκίνο, το οποίο θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της κινεζικής επικράτειας και αντιμετωπίζει κάθε ενδεχόμενο ξένης στρατιωτικής παρέμβασης ως ευθεία αμφισβήτηση της κυριαρχίας του.

Η Κίνα αντέδρασε προειδοποιώντας τους πολίτες της να αποφεύγουν τα ταξίδια στην Ιαπωνία, ενώ προχώρησε και σε εμπορικούς περιορισμούς. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι περιορισμοί επηρέασαν τις προμήθειες σπάνιων γαιών προς ιαπωνικές επιχειρήσεις, εντείνοντας τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις της διπλωματικής αντιπαράθεσης στη βιομηχανία και στην οικονομία.

Η διαμάχη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ιαπωνίας. Η χώρα βρίσκεται κοντά στην Ταϊβάν, ενώ η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η σταθερότητα στον δυτικό Ειρηνικό αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την οικονομία και την εθνική της άμυνα.

Το Πεκίνο έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τις δηλώσεις της Ιαπωνίδας πρωθυπουργού απαράδεκτη παρέμβαση σε ένα ζήτημα που αντιμετωπίζει ως εσωτερική του υπόθεση.

Αβέβαιη η συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ

Παρά την παρουσία της Τακαΐτσι στη Σενζέν, οι πιθανότητες μιας επίσημης διμερούς συνάντησης με τον Σι Τζινπίνγκ εμφανίζονται περιορισμένες.

Το Πεκίνο δεν έχει δώσει σαφείς ενδείξεις ότι προτίθεται να προχωρήσει σε μια τέτοια συνάντηση, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι η κινεζική ηγεσία δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ότι υποχωρεί απέναντι στις ιαπωνικές θέσεις για την Ταϊβάν.

Ωστόσο, σύμφωνα με το ιαπωνικό δημόσιο δίκτυο NHK, ο Σι αναμένεται να υποδεχθεί προσωπικά την Τακαΐτσι πριν από το επίσημο δείπνο στο οποίο θα συμμετάσχουν ηγέτες και εκπρόσωποι των χωρών που λαμβάνουν μέρος στη σύνοδο.

Μια τέτοια κίνηση, ακόμη και αν περιοριστεί σε μια σύντομη χειραψία και ανταλλαγή χαιρετισμών, θα έχει τη δική της διπλωματική σημασία, καθώς η Ιαπωνία παρακολουθεί στενά το πρωτόκολλο και τον τρόπο με τον οποίο η κινεζική ηγεσία θα αντιμετωπίσει την πρωθυπουργό της.

Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg που αναπαράχθηκε από τους Japan Times, Ιάπωνες αξιωματούχοι είχαν επιχειρήσει να εξασφαλίσουν εκ των προτέρων ότι ο Σι δεν θα επιφυλάξει στην Τακαΐτσι διαφορετική μεταχείριση από εκείνη των υπόλοιπων ηγετών.

Η ανησυχία τους συνδέεται και με την προηγούμενη εμπειρία του 2014, όταν ο τότε Ιάπωνας πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε είχε συναντηθεί με τον Σι στο Πεκίνο, στο περιθώριο της προηγούμενης διοργάνωσης του APEC που φιλοξένησε η Κίνα. Τότε, οι δύο ηγέτες είχαν ανταλλάξει μια ιδιαίτερα ψυχρή χειραψία, σε μια περίοδο επίσης τεταμένων σχέσεων.

Σε ανάλυσή της, η South China Morning Post επισημαίνει ότι η υποδοχή της Τακαΐτσι θα αποτελέσει ένα από τα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της φετινής συνόδου, καθώς ακόμη και οι κινήσεις στο διπλωματικό πρωτόκολλο μπορούν να αποτυπώσουν το πραγματικό επίπεδο των σχέσεων των δύο χωρών.

Η πίεση στο εσωτερικό της Ιαπωνίας

Την ίδια στιγμή, η Τακαΐτσι βρίσκεται αντιμέτωπη και με την ανάγκη να διαχειριστεί τις επιπτώσεις της πολιτικής της απέναντι στην Κίνα στο εσωτερικό της χώρας.

Δημοσκόπηση που δημοσίευσε τη Δευτέρα η ιαπωνική εφημερίδα Yomiuri έδειξε ότι το ποσοστό των ερωτηθέντων που εγκρίνουν την πολιτική της πρωθυπουργού απέναντι στο Πεκίνο υποχώρησε στο 44%, από 46% τον Οκτώβριο και 62% τον Νοέμβριο του 2025, όταν τέθηκε για πρώτη φορά το συγκεκριμένο ερώτημα.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι, παρά τη σκληρή στάση της απέναντι στην Κίνα, η οποία έχει βρει υποστηρικτές στην ιαπωνική κοινή γνώμη, αυξάνεται ο προβληματισμός για τις συνέπειες της έντασης στις διμερείς σχέσεις.

Η Τακαΐτσι, από την πλευρά της, έχει επιχειρήσει να διατηρήσει μια ισορροπία. Σε πρόσφατη ομιλία της χαρακτήρισε την Κίνα «σημαντικό γείτονα» και υπογράμμισε την ανάγκη οικοδόμησης σταθερών σχέσεων, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η Ιαπωνία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις θέσεις της και να ζητά υπεύθυνη συμπεριφορά από το Πεκίνο.

Το δίλημμα για την ιαπωνική κυβέρνηση είναι σαφές: να διατηρήσει μια σταθερή αποτρεπτική στάση απέναντι στις κινεζικές κινήσεις στην περιοχή, χωρίς να οδηγήσει τις διμερείς σχέσεις σε μια παρατεταμένη κρίση με οικονομικό και στρατηγικό κόστος.

Η ευρύτερη γεωπολιτική σημασία της συνόδου

Η φετινή σύνοδος του APEC αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένου ανταγωνισμού μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, ενώ η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν προσθέτει μια ακόμη διάσταση στις διεθνείς ισορροπίες.

Σύμφωνα με το Reuters, η συνάντηση των 21 οικονομιών της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού επικεντρώνεται σε ζητήματα εμπορίου, επενδύσεων, ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακής συνεργασίας.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι επαφές μεταξύ των ηγετών των τριών μεγάλων δυνάμεων, με τον Σι Τζινπίνγκ, τον Τραμπ και τον Πούτιν να αναμένεται να συναντηθούν την Πέμπτη.

Η Κίνα φιλοξενεί για τρίτη φορά τη σύνοδο του APEC, μετά τη Σαγκάη το 2001 και το Πεκίνο το 2014. Η επιλογή της Σενζέν, ενός από τα σημαντικότερα τεχνολογικά και βιομηχανικά κέντρα της χώρας, συνδέεται και με την προσπάθεια του Πεκίνου να προβάλει τον ρόλο του στην παγκόσμια οικονομία και την τεχνολογική καινοτομία.

Στο περιθώριο των περιφερειακών συναντήσεων στη Μανίλα, η Τακαΐτσι είχε ήδη συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαιώνοντας τη στενή συνεργασία Ιαπωνίας και ΗΠΑ σε ζητήματα του Ινδο-Ειρηνικού.

Παράλληλα, σύμφωνα με το AFP, υπήρχαν πληροφορίες για ενδεχόμενη σύντομη συνάντησή της με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί κάτι τέτοιο από τη ρωσική ή την ιαπωνική πλευρά.

Για την Ιαπωνία, η σύνοδος αποτελεί επομένως μια δύσκολη διπλωματική άσκηση. Η Τακαΐτσι καλείται να διατηρήσει τη στενή στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον, να υπερασπιστεί τις θέσεις του Τόκιο για την ασφάλεια στην περιοχή και ταυτόχρονα να αποφύγει περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων με τον μεγαλύτερο γείτονα και έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της χώρας.

Το εάν θα καταφέρει να εξασφαλίσει έστω και μια ουσιαστική επαφή με τον Σι Τζινπίνγκ θα αποτελέσει ένα από τα πρώτα δείγματα για το εάν υπάρχει περιθώριο αποκλιμάκωσης της κρίσης.

Πηγή: skai.gr