ΚΑΙΡΟΣ

Νορβηγία: Συναγερμός για τον «μηδενιστικό» εξτρεμισμό – Πιθανές τρομοκρατικές επιθέσεις μέσα στον επόμενο χρόνο

Η υπηρεσία ασφαλείας PST προειδοποιεί για τη ριζοσπαστικοποίηση ανηλίκων σε βίαιες διαδικτυακές κοινότητες και για την ενίσχυση ισλαμιστικών και ακροδεξιών δικτύων

Η εμφάνιση μιας νέας μορφής εξτρεμισμού, την οποία χαρακτηρίζει «μηδενιστική», προκαλεί έντονη ανησυχία στις νορβηγικές αρχές ασφαλείας, οι οποίες προειδοποιούν παράλληλα για αυξημένο κίνδυνο τρομοκρατικών επιθέσεων στη χώρα μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Η νορβηγική Υπηρεσία Ασφαλείας της Αστυνομίας (PST) διαπιστώνει αρνητικές εξελίξεις τόσο στον ισλαμιστικό εξτρεμισμό όσο και στην ακροδεξιά βία, ενώ εκφράζει ιδιαίτερο προβληματισμό για τη δράση ακραίων διαδικτυακών κοινοτήτων, στις οποίες καταγράφεται η συμμετοχή και η ριζοσπαστικοποίηση ανηλίκων.

Σύμφωνα με τη νέα εκτίμηση απειλών που δημοσιοποίησε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, η PST θεωρεί πιθανό να υπάρξουν απόπειρες τρομοκρατικών επιθέσεων στη Νορβηγία μέσα στον επόμενο χρόνο από άτομα που προέρχονται από ισλαμιστικούς και ακροδεξιούς εξτρεμιστικούς κύκλους.

Η υπηρεσία, ωστόσο, επισημαίνει ότι το συνολικό επίπεδο τρομοκρατικής απειλής εξακολουθεί να βρίσκεται στο 3 σε μια κλίμακα πέντε βαθμίδων, που αντιστοιχεί σε μέτριο κίνδυνο.

Τι είναι ο «μηδενιστικός εξτρεμισμός» που ανησυχεί τις αρχές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόφαση της PST να εισαγάγει επίσημα τον όρο «μηδενιστικός εξτρεμισμός» (nihilistic extremism), προκειμένου να περιγράψει μια συγκεκριμένη κατηγορία βίαιων διαδικτυακών κοινοτήτων.

Πρόκειται για ένα περιορισμένο τμήμα ευρύτερων δικτύων στο διαδίκτυο, όπου ορισμένα άτομα δεν κινητοποιούνται απαραίτητα από μια παραδοσιακή πολιτική ή θρησκευτική ιδεολογία, αλλά εμφανίζονται να επιδιώκουν την πρόκληση χάους, ακραίας βίας και μαζικών απωλειών.

Σύμφωνα με την υπηρεσία, ορισμένοι από τους συμμετέχοντες σε αυτές τις κοινότητες εκφράζουν την επιθυμία να προκαλέσουν εκτεταμένες καταστροφές και να πλήξουν την κοινωνική συνοχή, ενώ παράλληλα ενθαρρύνουν άλλους να προχωρήσουν σε ανάλογες ενέργειες.

Η PST διευκρινίζει ότι δεν εντάσσει όλες τις βίαιες διαδικτυακές κοινότητες σε αυτήν την κατηγορία. Ο νέος χαρακτηρισμός αφορά ένα συγκεκριμένο υποσύνολο, του οποίου η δραστηριότητα μπορεί να συνδεθεί με την πολιτικά υποκινούμενη βία, την οποία έχει αρμοδιότητα να προλαμβάνει η υπηρεσία.

Η επικεφαλής του τομέα αντιμετώπισης της τρομοκρατίας στην PST, Άνε Μανσάκερ Ρόαλντ (Ane Mannsåker Roald), προειδοποιεί ότι σε αυτά τα δίκτυα παρατηρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικές τάσεις.

Όπως αναφέρει, οι συμμετέχοντες εστιάζουν στην εξαιρετικά βίαιη δράση, στην πρόκληση μαζικών απωλειών και στην καταστροφή της κοινωνίας. Παράλληλα, οι αρχές διαπιστώνουν ότι ανήλικοι οδηγούνται στη ριζοσπαστικοποίηση και ότι δημιουργούνται συμμαχίες μεταξύ διαφορετικών ομάδων που δραστηριοποιούνται στα συγκεκριμένα δίκτυα.

Η νορβηγική υπηρεσία εκτιμά ότι είναι πιθανό άτομα που εντάσσονται στον μηδενιστικό εξτρεμισμό να επιχειρήσουν τρομοκρατικές επιθέσεις στη χώρα κατά το επόμενο έτος.

Η ισλαμιστική απειλή και η ενίσχυση των δικτύων

Παρά την εμφάνιση αυτής της νέας μορφής εξτρεμισμού, η PST εξακολουθεί να θεωρεί ότι η μεγαλύτερη τρομοκρατική απειλή στη Νορβηγία προέρχεται από ακραίους ισλαμιστές και ακροδεξιούς εξτρεμιστές.

Στο σκέλος του ισλαμιστικού εξτρεμισμού, η υπηρεσία επισημαίνει ότι η δραστηριότητα επιθέσεων από ακραίους ισλαμιστές στις δυτικές χώρες παραμένει αυξημένη από το 2023. Παράλληλα, διαπιστώνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη μετάβαση σε εμπόλεμες ζώνες και την ένταξη σε εξτρεμιστικές οργανώσεις, τόσο στη Νορβηγία όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τις αρχές είναι ότι οι ακραίοι ισλαμιστές στη Νορβηγία δημιουργούν πλέον συχνότερα ομάδες και δίκτυα, τόσο με φυσική παρουσία όσο και μέσω διαδικτύου.

Οι τρομοκρατικές οργανώσεις Ισλαμικό Κράτος (ISIS) και Αλ Κάιντα εξακολουθούν επίσης να επιχειρούν να εμπνεύσουν υποστηρικτές τους ώστε να πραγματοποιήσουν επιθέσεις στις χώρες όπου ζουν, χωρίς απαραίτητα να απαιτείται άμεση επιχειρησιακή καθοδήγηση από τις ίδιες τις οργανώσεις.

Η επικεφαλής του αντιτρομοκρατικού τομέα της PST, Άνε Μανσάκερ Ρόαλντ, εκτιμά ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να θεωρείται πιθανή μια απόπειρα τρομοκρατικής επίθεσης από ακραίους ισλαμιστές στη Νορβηγία μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Ανησυχία για την ακροδεξιά και τα απλούστερα σχέδια επιθέσεων

Αυξημένη ανησυχία εκφράζεται και για την ακροδεξιά εξτρεμιστική βία. Σύμφωνα με την αξιολόγηση της PST, η απειλή από ακροδεξιούς κύκλους έχει ενισχυθεί σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.

Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτήν την εξέλιξη είναι η αυξανόμενη σύνδεση ακροδεξιών ιδεών με στοιχεία από διαδικτυακά δίκτυα που εξυμνούν την ακραία βία και εντάσσονται στο ευρύτερο φαινόμενο του μηδενιστικού εξτρεμισμού.

Η υπηρεσία επισημαίνει επίσης μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται ορισμένες επιθέσεις στη Δύση. Τα άτομα που έχουν πραγματοποιήσει ή αποπειραθεί να πραγματοποιήσουν ακροδεξιές τρομοκρατικές ενέργειες εμφανίζονται να καταρτίζουν πλέον απλούστερα σχέδια σε σχέση με το παρελθόν.

Αυτό, σύμφωνα με την PST, αυξάνει την πιθανότητα να καταφέρουν τελικά να υλοποιήσουν τις προθέσεις τους, καθώς δεν απαιτούνται απαραίτητα σύνθετες προετοιμασίες ή εκτεταμένες επιχειρησιακές δυνατότητες.

Η Ρόαλντ επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη καθιστά δυσκολότερη την πρόληψη ορισμένων επιθέσεων, καθώς ακόμη και περιορισμένα σχέδια μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές συνέπειες.

Η αυξανόμενη συμμετοχή ανηλίκων στον εξτρεμισμό

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της έκθεσης αφορά την ηλικία των ατόμων που εμπλέκονται σε τρομοκρατικές ενέργειες.

Η PST αναφέρει ότι το ποσοστό των ανηλίκων που βρίσκονται πίσω από τρομοκρατικές επιθέσεις σε δυτικές χώρες έχει αυξηθεί από το 2025, ενώ η τάση αυτή συνεχίστηκε και το 2026.

Η εξέλιξη συνδέεται με τη δραστηριότητα βίαιων διαδικτυακών κοινοτήτων, όπου η εξύμνηση της βίας, η διάδοση ακραίου περιεχομένου και η ενθάρρυνση επιθετικών συμπεριφορών δημιουργούν συνθήκες ταχείας ριζοσπαστικοποίησης.

Η ανησυχία των νορβηγικών αρχών δεν περιορίζεται μόνο στην ιδεολογική επιρροή αυτών των δικτύων. Εστιάζει επίσης στην ταχύτητα με την οποία μπορεί κάποιος να περάσει από την έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο στην υιοθέτηση ακραίων αντιλήψεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στον σχεδιασμό πραγματικών επιθέσεων.

Παράλληλα, η δημιουργία συμμαχιών μεταξύ διαφορετικών ομάδων στα διαδικτυακά δίκτυα ενισχύει τις δυνατότητες διάδοσης της βίας και διευρύνει το πεδίο των επαφών μεταξύ ατόμων με παρόμοιες αντιλήψεις.

Έκκληση για επαγρύπνηση από οικογένειες, σχολεία και κοινωνία
Η υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Ασφάλειας της Νορβηγίας, Άστρι Άας-Χάνσεν (Astri Aas-Hansen), αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα τις εξελίξεις.

Σε δήλωσή της στο νορβηγικό πρακτορείο NTB, προειδοποίησε ότι οι αλγόριθμοι του διαδικτύου μπορούν να λειτουργήσουν ως «λεωφόρος προς τη ριζοσπαστικοποίηση και τον βίαιο εξτρεμισμό».

Η ίδια υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της PST και της αστυνομίας. Απαιτείται συνεργασία μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών και κοινωνικών φορέων, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι περιπτώσεις ατόμων που κινδυνεύουν να οδηγηθούν στον εξτρεμισμό.

Στο πλαίσιο αυτό, η νορβηγική υπηρεσία ασφαλείας απευθύνει έκκληση σε οικογένειες, φίλους, εκπαιδευτικούς και εργαζομένους να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές όταν διαπιστώνουν ενδείξεις ριζοσπαστικοποίησης ή προετοιμασίας βίαιων ενεργειών.

Η PST αναγνωρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να εντοπίζονται όλες οι περιπτώσεις, καθώς η διαδικασία ριζοσπαστικοποίησης μπορεί να εξελίσσεται πολύ γρήγορα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αρχές ενδέχεται να αντιληφθούν την ύπαρξη σχεδίων βίας όταν η κατάσταση έχει ήδη φτάσει κοντά σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σημείο.

Για τον λόγο αυτό, η υπηρεσία θεωρεί κρίσιμη τη συμμετοχή του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος στην πρόληψη.

Γιατί παραμένει μέτριο το επίπεδο τρομοκρατικής απειλής

Παρά τις προειδοποιήσεις, η Νορβηγία δεν έχει αυξήσει το επίσημο επίπεδο τρομοκρατικής απειλής, το οποίο παραμένει στη βαθμίδα 3 από τις 5.

Η συγκεκριμένη αξιολόγηση σημαίνει ότι οι αρχές αναγνωρίζουν υπαρκτό και αυξημένο κίνδυνο, χωρίς ωστόσο να έχουν διαπιστώσει συγκεκριμένα στοιχεία που να δικαιολογούν υψηλότερη βαθμίδα συναγερμού.

Η PST επιχειρεί με τη νέα έκθεσή της να ενημερώσει την κοινή γνώμη για τις μεταβαλλόμενες μορφές εξτρεμισμού και να ενισχύσει την επαγρύπνηση απέναντι σε φαινόμενα ριζοσπαστικοποίησης.

Το βασικό μήνυμα των νορβηγικών αρχών είναι ότι η τρομοκρατική απειλή δεν προέρχεται πλέον αποκλειστικά από οργανωμένες τρομοκρατικές οργανώσεις ή από άτομα που εντάσσονται σε συγκεκριμένα ιδεολογικά κινήματα.

Τα βίαια διαδικτυακά δίκτυα, η ταχύτητα διάδοσης ακραίων αντιλήψεων και η συμμετοχή ανηλίκων δημιουργούν ένα πιο σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας, στο οποίο η πρόληψη γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Πηγή: skai.gr