Για πολλούς ψηφοφόρους του Ισραήλ, οι εκλογές της Τρίτης 27 Οκτωβρίου αποτελούν δημοψήφισμα για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, η κάλπη δεν αφορά μόνο την παραμονή του στην εξουσία. Δημοσκόπηση του Channel 12, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, δείχνει ότι η οικονομία και το κόστος ζωής αποτελούν το σημαντικότερο ζήτημα για το 21% των ερωτηθέντων, ενώ το 17% δίνει προτεραιότητα στη στράτευση των υπερορθόδοξων. Σημαντική θέση κατέχουν και οι ευθύνες για τις αποτυχίες της 7ης Οκτωβρίου.
7η Οκτωβρίου: Ποιος φταίει
Σχεδόν τρία χρόνια μετά την επίθεση της Χαμάς, που στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 1.200 ανθρώπους, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πώς το Ισραήλ αιφνιδιάστηκε και δεν κατάφερε να αποτρέψει μια επίθεση τέτοιας έκτασης. Πολλοί Ισραηλινοί ζητούν τη σύσταση ανεξάρτητης κρατικής επιτροπής έρευνας, η οποία θα εξετάσει τις πολιτικές και στρατιωτικές αστοχίες που επέτρεψαν την επίθεση. Σε προηγούμενη έρευνα του Israel Democracy Institute, σχεδόν τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες τάσσονταν υπέρ μιας πλήρως ανεξάρτητης επιτροπής, όπως και το 68% των ψηφοφόρων της δεξιάς.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ωστόσο, αντιτίθεται στη σύσταση κρατικής επιτροπής έρευνας, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς τα μέλη της επιλέγονται από τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου. Αντ' αυτού, στηρίζει τη δημιουργία μιας διαφορετικής επιτροπής, με μέλη που θα επιλέγονται μέσω μηχανισμού στον οποίο θα συμμετέχουν η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση. Υποστηρίζει ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να εξασφαλίσει ευρύτερη κοινωνική αποδοχή. Το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε σε πρώτη ανάγνωση, αλλά δεν ψηφίστηκε οριστικά πριν από τις εκλογές. Η γενική εισαγγελέας έχει διατυπώσει σοβαρές επιφυλάξεις για την πρόταση, ενώ επικριτές του πρωθυπουργού τον κατηγορούν ότι επιχειρεί να επηρεάσει τον τρόπο διερεύνησης των ευθυνών για τις αποτυχίες της 7ης Οκτωβρίου.
Για την αντιπολίτευση, το ζήτημα βρίσκεται στον πυρήνα της προεκλογικής της εκστρατείας. Ο Γκάντι Άιζενκοτ δεσμεύεται ότι, εφόσον σχηματίσει κυβέρνηση, θα συστήσει κρατική επιτροπή έρευνας. Έχει κατηγορήσει τον Νετανιάχου ότι είχε προειδοποιηθεί για τους κινδύνους, αλλά δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα. Η δέσμευση για τη σύσταση επιτροπής περιλαμβανόταν και στην κοινή δήλωση που υπέγραψαν τον Σεπτέμβριο οι ηγέτες του λεγόμενου «μπλοκ της αλλαγής».
Η θητεία των υπερορθόδοξων
Η στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων (Χαρεντίμ) έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα για την κυβέρνηση Νετανιάχου. Εδώ και χρόνια, τα υπερορθόδοξα κόμματα που τη στηρίζουν διεκδικούν τη διατήρηση της απαλλαγής από τη στρατιωτική θητεία για τους νέους που σπουδάζουν σε θρησκευτικές σχολές. Όμως, όσο ο στρατός αντιμετωπίζει ελλείψεις και οι έφεδροι καλούνται επανειλημμένα να υπηρετήσουν για μεγάλα διαστήματα, η εξαίρεση μιας ολόκληρης κοινωνικής ομάδας από τη θητεία προκαλεί ολοένα μεγαλύτερες αντιδράσεις. Το 2024, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπάρχει πλέον νομική βάση για τη γενικευμένη εξαίρεση των Χαρεντίμ από τη στρατιωτική θητεία.
Όπως επισημαίνει το AFP, η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τη στελέχωση του στρατού, αλλά και το πώς κατανέμονται οι υποχρεώσεις μεταξύ των πολιτών. Τα υπερορθόδοξα κόμματα επιμένουν στη διατήρηση των απαλλαγών, ενώ το Λικούντ και οι ακροδεξιοί κυβερνητικοί εταίροι του προσπαθούν να διατηρήσουν τις πολιτικές συμμαχίες που στηρίζουν την κυβέρνηση. Ο Νετανιάχου προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των κυβερνητικών του συμμάχων και στις πιέσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των Χαρεντίμ στη στρατιωτική θητεία. Όταν συνελήφθησαν περίπου 40 υπερορθόδοξοι που δεν είχαν παρουσιαστεί ώστε να καταταγούν, έκανε λόγο για σκόπιμη προσπάθεια να υπονομευθεί η στράτευση χωρίς καταναγκασμό. Παράλληλα, έχει ζητήσει να υπηρετήσουν όσοι δεν αφιερώνονται πλήρως στις θρησκευτικές σπουδές.
Η αντιπολίτευση έχει πιο καθαρή θέση. Ζητά τον περιορισμό των απαλλαγών και έχει αποκλείσει, σύμφωνα με τις προεκλογικές της δεσμεύσεις, τη συμμετοχή υπερορθόδοξων κομμάτων σε μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία της. Ο Γκάντι Άιζενκοτ παρουσιάζει τις εκλογές ως επιλογή ανάμεσα στην κυβέρνηση Νετανιάχου, την οποία κατηγορεί ότι προστατεύει όσους αποφεύγουν τη θητεία, και σε μια κυβέρνηση που θα επιδιώξει την ευρύτερη συμμετοχή στον στρατό.
Η πολιτική διάσταση της σύγκρουσης αποτυπώνεται και στις εκλογικές προτιμήσεις. Σύμφωνα με έρευνα που παραθέτει το PTI, το 74% των κοσμικών Εβραίων είχε στηρίξει την αντιπολίτευση, ενώ το 97% των Χαρεντίμ είχε ψηφίσει κόμματα του κυβερνητικού στρατοπέδου. Τα στοιχεία καταγράφουν το βαθύ πολιτικό χάσμα ανάμεσα στις δύο ομάδες και αναδεικνύουν τη στράτευση ως ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Η ακρίβεια
Όταν η συζήτηση για την ασφάλεια υποχωρεί, επανέρχεται το κόστος της καθημερινότητας. Όπως επισημαίνει το AP, το Ισραήλ δεν αποτελεί εξαίρεση στο κύμα ανησυχίας για την ακρίβεια και τις οικονομικές πιέσεις που επηρεάζουν τις εκλογικές αναμετρήσεις σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με έρευνα της Σαρίτ Μενάχεμ-Καρμί, του Aaron Institute στο Πανεπιστήμιο Reichman, την οποία επικαλείται το AP, το κόστος ζωής στο Ισραήλ είναι υψηλότερο από ό,τι σε αρκετές πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστρία, η Δανία και η Σουηδία.
Το Israel Democracy Institute διαπίστωσε, επίσης σύμφωνα με το AP, ότι το 38% των Εβραίων Ισραηλινών θεωρεί την οικονομία και το κόστος ζωής ένα από τα δύο σημαντικότερα ζητήματα ενόψει των εκλογών. Μεταξύ των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, το ποσοστό φτάνει το 46%.
Οι δύο πλευρές δίνουν διαφορετική ερμηνεία στην ίδια οικονομική πραγματικότητα. Ο Νετανιάχου υποστηρίζει ότι οι πολιτικές του ενίσχυσαν την ανάπτυξη και συνέβαλαν στην ανάδειξη του Ισραήλ σε ισχυρό τεχνολογικό κόμβο. Οι αντίπαλοί του, αντίθετα, τονίζουν ότι τα οφέλη της ανάπτυξης δεν έχουν φτάσει σε όλους. Ωστόσο, όπως παρατηρεί το AP, κανένας από τους βασικούς υποψηφίους δεν έχει αναδείξει την οικονομία σε κεντρικό θέμα της προεκλογικής του εκστρατείας. Ο καθηγητής του Εβραϊκού Πανεπιστημίου Τζόζεφ Ζέιρα προειδοποιεί ότι το κόστος της σύγκρουσης είναι τεράστιο. Οι στρατιωτικές δαπάνες επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ οι συνέπειές τους αγγίζουν και τα νοικοκυριά.
Το θέμα που λείπει από τη συζήτηση
Υπάρχουν και ζητήματα που ενώ κάποτε βρίσκονταν στο επίκεντρο της ισραηλινής πολιτικής σήμερα έχουν περάσει σε δεύτερο πλάνο. Ανάμεσά τους, η προοπτική μιας λύσης δύο κρατών, που θα οδηγούσε στη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Σύμφωνα με το PTI, η συζήτηση γύρω από αυτή την προοπτική έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τον δημόσιο διάλογο. Το CFR επισημαίνει ότι σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα, ακόμη και οι βασικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου, απορρίπτουν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, εξηγεί ότι η ισραηλινή κοινωνία εξακολουθεί να βρίσκεται υπό το βάρος του τραύματος της 7ης Οκτωβρίου και ότι, υπό τις σημερινές συνθήκες, ένα τέτοιο πολιτικό βήμα δεν είναι ρεαλιστικό.
Τρία ερωτήματα, μία κάλπη
Οι ψηφοφόροι που προσέρχονται σήμερα στις κάλπες δεν επιλέγουν μόνο ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα. Καλούνται να απαντήσουν σε τρία δύσκολα ερωτήματα: ποιος θα λογοδοτήσει για τις αποτυχίες της 7ης Οκτωβρίου, πώς θα κατανεμηθεί το βάρος της στρατιωτικής θητείας και πώς θα αντιμετωπιστεί το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Το αποτέλεσμα θα δείξει αν οι διαφωνίες αυτές μπορούν να γεφυρωθούν ή αν θα μεταφερθούν στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Γιατί οι ευθύνες για την 7η Οκτωβρίου, η στράτευση των υπερορθόδοξων και το κόστος ζωής δεν αποτελούν μόνο προεκλογικά διλήμματα, αλλά και τις προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
