Οι κυβερνοεπιθέσεις αυξάνονται στην Ευρώπη. Πάνω από 300 ευάλωτα πληροφοριακά συστήματα εντοπίστηκαν στην Ελλάδα. Μπορεί η ΕΕ να προστατευθεί;Από τις επιθέσεις στον μόνιμο ψηφιακό πόλεμο
Οι κυβερνοεπιθέσεις πραγματοποιούνται πλέον «σε καθημερινή βάση ή ακόμη και ανά ώρα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποιεί ο Αλεξάντερ Μαλιένκο της γερμανικής εταιρείας κυβερνοασφάλειας Secunet International μιλώντας στη Deutsche Welle στο «Ελληνογερμανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ για την Κυβερνοασφάλεια και την Προστασία Κρίσιμων Υποδομών» (Security & Cyber Resilience Forum), που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκηαπό τις 11 έως τις 13 Νοεμβρίου. Οι κρίσιμες υποδομές μετατρέπονται σε βασικό στόχο, την ώρα που η Ευρώπη αναζητά τον δρόμο προς την ψηφιακή κυριαρχία. Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο της επιχειρηματικής αποστολής γερμανικών επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Ο Αλεξάντερ Μαλιένκο περιγράφει μια νέα πραγματικότητα: «Στο παρελθόν οι επιθέσεις γίνονταν μεμονωμένα. Σήμερα, όχι μόνο στη Γερμανία αλλά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμβαίνουν σε καθημερινή βάση ή ακόμη και ανά ώρα». Κατά τον ίδιο, η σύνδεση των κυβερνοεπιθέσεων με τις γεωπολιτικές εξελίξεις γίνεται ολοένα πιο εμφανής. «Στην αρχή οι επιθέσεις αφορούσαν κυρίως στρατιωτικούς στόχους. Πλέον βλέπουμε ξεκάθαρα προσπάθειες να πληγούν κρίσιμες υποδομές.» Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα τόσο για την άμυνα όσο και για τις επιθέσεις. «Η τεχνητή νοημοσύνη παίζει καθοριστικό ρόλο και στις δύο πλευρές, τόσο στην άμυνα όσο και στις επιθέσεις.» Η πρόκληση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα που εξελίσσεται σε σημαντικό ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Όταν ο στόχος γίνεται προμηθευτής
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν τον πιο ευάλωτο κρίκο. Ο Τόρστεν Φλούγκελ από τη γερμανική εταιρεία itWatch θεωρεί ότι πολλές εξακολουθούν να υποτιμούν τον κίνδυνο. «Πρόκειται για μια λανθασμένη αντίληψη. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι συχνά προμηθευτές ή συνεργάτες μεγάλων οργανισμών και μπορούν να αποτελέσουν πύλη εισόδου σε ολόκληρες αλυσίδες εφοδιασμού.» Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η διαπίστωση ότι αρκετές επιθέσεις δεν έχουν άμεσο στόχο το θύμα. «Κρατικοί φορείς και οργανωμένο έγκλημα τοποθετούν "κοιμώμενους" μηχανισμούς μέσα σε εταιρικά δίκτυα ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση όταν αυτό κριθεί απαραίτητο στο μέλλον.»
Η ανθρώπινη συμπεριφορά παραμένει καθοριστικός παράγοντας. «Το Security Awareness Module που χρησιμοποιούμε ενημερώνει τον χρήστη για κρίσιμες ενέργειες και προτείνει ασφαλείς πρακτικές, ανάλογα με τους κανόνες που έχει θέσει κάθε οργανισμός.» Η εταιρεία αναπτύσσει επίσης τεχνολογίες ασφαλούς τηλεργασίας και «καθαρισμού δεδομένων» (data washing) για τον έλεγχο δυνητικά επικίνδυνων αρχείων.
Η αυξανόμενη σημασία των επιθέσεων μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής κυβερνοασφάλειας. Για τον λόγο αυτό η οδηγία NIS2 επεκτείνει σημαντικά τις απαιτήσεις συμμόρφωσης και σε επιχειρήσεις που μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν μέρος των κρίσιμων υποδομών.
Η Ελλάδα ψηφιοποιείται, αλλά παραμένει ευάλωτη
Παρά την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ελλάδα στον ψηφιακό μετασχηματισμό, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Σύμφωνα με τη Στέλλα Τσιτσούλα, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει εντοπίσει περισσότερα από 300 πληροφοριακά συστήματα με σοβαρές ευπάθειες, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα.
Η πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό. «Σε αρκετούς τομείς η Ελλάδα έχει προχωρήσει ταχύτερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην ψηφιοποίηση υπηρεσιών.» Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η πρόοδος αυτή δεν κατανέμεται ισόρροπα. «Οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν κάνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Οι μικρότερες επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται αρκετά πίσω.» Η ίδια υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση με τις νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις, όπως η οδηγία NIS2, απαιτεί σημαντικούς πόρους. «Δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία ούτε για τα κράτη ούτε για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που καλούνται να επενδύσουν στην κυβερνοασφάλεια.»
Κατά την άποψή της, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού παραμένει εξίσου σοβαρή πρόκληση με την έλλειψη χρηματοδότησης. Η εφαρμογή της NIS2 αναμένεται να επηρεάσει χιλιάδες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεταξύ αυτών και πολλούς ελληνικούς οργανισμούς που μέχρι σήμερα δεν είχαν αντίστοιχες υποχρεώσεις σε θέματα διαχείρισης κινδύνου, αναφοράς περιστατικών και κυβερνοανθεκτικότητας. Ένα ακόμη πρόβλημα, σύμφωνα με τη Στέλλα Τσιτσούλα, είναι ότι πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποφεύγουν να γνωστοποιούν περιστατικά κυβερνοασφάλειας ή παραβιάσεις δεδομένων. Η περιορισμένη κουλτούρα αναφοράς δυσκολεύει την ανταλλαγή εμπειρίας και περιορίζει τη συλλογική άμυνα απέναντι στις κυβερνοαπειλές.
Ψηφιακή κυριαρχία με κόστος δισεκατομμυρίων
Το κεντρικό ερώτημα αφορά την ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης. Ο Αλεξάντερ Μαλιένκο θεωρεί ότι η απάντηση στις κυβερνοαπειλές προϋποθέτει στενή ευρωπαϊκή συνεργασία. «Η κυριαρχία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αποτελεί υπόθεση ενός μόνο κράτους. Η ψηφιακή κυριαρχία είναι κοινή υπόθεση όλων.» Η Στέλλα Τσιτσούλα συμφωνεί ως προς τον στόχο, επισημαίνει όμως τις δυσκολίες. «Η Ευρώπη θέλει ψηφιακή κυριαρχία, όμως δεν διαθέτει ακόμη επαρκώς ούτε την τεχνογνωσία, ούτε τις υποδομές, ούτε το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτείται», προσθέτοντας: «Θα χρειαστούν δισεκατομμύρια ευρώ για να αντικατασταθούν υποδομές και εξοπλισμός που χρησιμοποιούνται σήμερα.»
Για την ίδια, το κρίσιμο ζήτημα είναι η ύπαρξη κοινών ευρωπαϊκών προτύπων ασφαλείας. «Αυτό που έχει σημασία είναι η πιστοποίηση, η διαφάνεια και η συμμόρφωση με υψηλά πρότυπα κυβερνοασφάλειας.» Η συζήτηση για την κυβερνοασφάλεια δεν αφορά πλέον μόνο ειδικούς της πληροφορικής. Αφορά την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών, τη λειτουργία των κρίσιμων υποδομών και τελικά την ίδια τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν η Ευρώπη θα επενδύσει περισσότερο στην κυβερνοασφάλεια, αλλά αν θα μπορέσει να το κάνει αρκετά γρήγορα. Γιατί, όπως προειδοποιεί ο Αλεξάντερ Μαλιένκο, οι κυβερνοεπιθέσεις πραγματοποιούνται πλέον «σε καθημερινή βάση ή ακόμη και ανά ώρα», ενώ, σύμφωνα με τη Στέλλα Τσιτσούλα, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην διαθέτει «ούτε την τεχνογνωσία, ούτε τις υποδομές, ούτε το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτείται» για την ψηφιακή κυριαρχία.
- Απέτυχε η εκτόξευση πυραύλου Vulcan της ULA – Καταστράφηκαν δεκάδες δορυφόροι της Amazon - Βίντεο
- Ιστορικό επίτευγμα για τη SpaceX - «Έπιασε» στον αέρα το Starship μετά από 22 ώρες σε τροχιά
- Microsoft: Τέλος στο παγκόσμιο «μπλακάουτ» μετά από περισσότερες από 24 ώρες - Αποκαταστάθηκαν όλες οι υπηρεσίες
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.