Υποχρεωτική καταγραφή όλων όσοι εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, ανεξάρτητα από το αν είναι μισθωτοί ή αυτοαπασχολούμενοι, προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η υπουργός, Νίκη Κεραμέως. Το νέο Μητρώο Απασχόλησης θα συνδέεται με τα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης, ώστε να μπορεί να ελέγχεται εάν οι υπήκοοι τρίτων χωρών που παρέχουν υπηρεσίες μέσω πλατφορμών διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα και διαθέτουν άδεια εργασίας.
Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και την προστασία των εργαζομένων στις πλατφόρμες, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831 της 23ης Οκτωβρίου 2024.
Μέσα από τις νέες διατάξεις, το υπουργείο επιδιώκει να αντιμετωπίσει φαινόμενα αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες κάποιος παρέχει υπηρεσίες χρησιμοποιώντας λογαριασμό άλλου προσώπου. Παράλληλα, θεσπίζονται κανόνες διαφάνειας για τη χρήση αλγορίθμων που επηρεάζουν τις συνθήκες και τους όρους απασχόλησης.
Κεραμέως: Κανόνες στη χρήση της AI και προστασία στις πλατφόρμες
Απαντώντας σε ερωτήσεις του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Εργασίας περιέγραψε τους δύο βασικούς στόχους της νομοθετικής πρωτοβουλίας, τονίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, αλλά η αξιοποίησή της προϋποθέτει συγκεκριμένες εγγυήσεις για τους εργαζομένους.
«Με το νομοσχέδιο, το οποίο βρίσκεται αυτήν τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση και οδεύει προς τη Βουλή των Ελλήνων για συζήτηση και ψήφιση, κάνουμε δύο πράγματα.
Το πρώτο που κάνουμε είναι να βάζουμε κανόνες και όρια χρήσης σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, ειδικά σε ό,τι αφορά την παραγωγικότητα της αγοράς εργασίας, πλην όμως είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχουν κανόνες και να υπάρχουν και φίλτρα προστασίας για τους εργαζομένους και για την αγορά εργασίας. Το πρώτο, λοιπόν, που κάνει αυτό το νομοσχέδιο είναι ότι βάζει πολλή περισσότερη διαφάνεια στο πώς λειτουργούν αυτά τα “μαύρα κουτιά”. Πώς λαμβάνουν τις αποφάσεις για το τι αρμοδιότητες έχει ένας εργαζόμενος, πώς προάγεται ένας εργαζόμενος, πώς αμείβεται ένας εργαζόμενος και πώς λήγει και η συνεργασία.
Το δεύτερο το οποίο κάνει το νομοσχέδιο αυτό είναι να βάλει μία τάξη, συνολικά, σε ό,τι αφορά όλη αυτήν την αγορά. Την αγορά, ακριβώς, που αφορά στις πλατφόρμες και στους εργαζόμενους στις πλατφόρμες. Μία τάξη και σε ό,τι αφορά την προστασία των εργαζομένων αλλά και σε ό,τι αφορά την προστασία των αποδεκτών των υπηρεσιών αυτών. Να ξέρουμε δηλαδή ποιος ακριβώς εργάζεται, ποιος μπαίνει στο σπίτι μας».
Υποχρεωτική εγγραφή στην ΕΡΓΑΝΗ και για τους αυτοαπασχολούμενους
Ένα από τα προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το υπουργείο είναι η αδυναμία καταγραφής του συνόλου των προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Σήμερα, όπως εξήγησε η Νίκη Κεραμέως, το υφιστάμενο σύστημα καταγράφει τους μισθωτούς, χωρίς να καλύπτει όλους τους αυτοαπασχολούμενους.
«Έχετε δίκιο. Αυτή τη στιγμή το σύστημα βλέπει μόνο τους μισθωτούς, όσους έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης, και δεν βλέπει όλους τους λεγόμενους αυτοαπασχολούμενους. Αυτό αλλάζει με το νομοσχέδιο. Πώς; Θεσπίζουμε ένα νέο υπομητρώο στην ΕΡΓΑΝΗ, στο οποίο θα είναι υποχρεωτική η καταγραφή όλων όσοι παρέχουν εργασία στις πλατφόρμες. Είτε έχουν σχέση μισθωτής απασχόλησης είτε είναι αυτοαπασχολούμενοι. Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια στον χώρο αυτόν της αγοράς εργασίας, τη μεγαλύτερη προστασία των εργαζομένων και τη μεγαλύτερη προστασία και των αποδεκτών των υπηρεσιών».
Με την υποχρεωτική αυτή καταγραφή επιδιώκεται να μπορούν οι ελεγκτικές αρχές να γνωρίζουν ποιοι πραγματικά παρέχουν υπηρεσίες στις πλατφόρμες, ακόμη και όταν δεν έχουν σύμβαση εξαρτημένης εργασίας.
Η υπουργός αναφέρθηκε επίσης στην ενίσχυση των ελέγχων από την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας και άλλους αρμόδιους φορείς, επισημαίνοντας ότι η νομοθεσία πρέπει να συνοδεύεται από αποτελεσματική εφαρμογή.
«έλεγχοι υπάρχουν πάντοτε και η αρμόδια Αρχή, η Ανεξάρτητη Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας, μαζί και με άλλες Αρχές που είναι επιφορτισμένες με το καθήκον αυτό, έχουν τα τελευταία χρόνια αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ελέγχων και εφαρμόζουν ολοένα και περισσότερες κυρώσεις. Άρα, η αγορά εργασίας αλλάζει όχι μόνο μέσα από τα θεσμικά εργαλεία και μέσα από τη νομοθέτηση, αλλά πολύ μεγάλη σημασία έχει και η εφαρμογή και οι έλεγχοι οι οποίοι γίνονται από τα αρμόδια όργανα».
Τι αλλάζει με το τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται η εργασιακή σχέση ενός προσώπου με την ψηφιακή πλατφόρμα. Το νομοσχέδιο εισάγει μαχητό τεκμήριο υπέρ της μισθωτής απασχόλησης, μεταφέροντας στην επιχείρηση το βάρος να αποδείξει ότι ένας συνεργάτης είναι πράγματι αυτοαπασχολούμενος, εφόσον ο ίδιος προσφύγει στη Δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι στην πράξη εργάζεται ως μισθωτός.
Η Νίκη Κεραμέως διευκρίνισε ότι η νέα πρόβλεψη δεν αποκλείει την αυτοαπασχόληση ούτε καταργεί τη δυνατότητα επιλογής του είδους συνεργασίας ανάμεσα στην επιχείρηση και στον εργαζόμενο.
«Πράγματι, αλλάζει το τεκμήριο. Δηλαδή, τι θα πει αυτό; Ότι δημιουργείται ένα τεκμήριο, το οποίο είναι μαχητό, δηλαδή μπορεί να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι οι εργαζόμενοι είναι καταρχήν μισθωτοί και όχι αυτοαπασχολούμενοι. Υπάρχει, όμως, απόλυτη ελευθερία. Μία επιχείρηση, σε συνεργασία με αυτόν που θα παρέχει τις υπηρεσίες, μπορεί να αποφασίσει ποιον από τους δύο δρόμους θα επιλέξει. Τον δρόμο της μισθωτής απασχόλησης ή τον δρόμο του αυτοαπασχολούμενου. Εάν, όμως, κάποιος προβλέπεται ως αυτοαπασχολούμενος, ο ίδιος όμως θεωρεί ότι στην πράξη είναι μισθωτός, μπορεί να πάει στο δικαστήριο και τότε η πλατφόρμα είναι εκείνη, η επιχείρηση, που θα πρέπει να αποδείξει ότι είναι αυτοαπασχολούμενος και όχι μισθωτός. Εξ ου και το τεκμήριο υπέρ της μισθωτής απασχόλησης».
Διασύνδεση με το υπουργείο Μετανάστευσης για τον έλεγχο της νόμιμης απασχόλησης
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην παρουσία αλλοδαπών εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες και στη δυνατότητα ελέγχου του καθεστώτος νόμιμης διαμονής και εργασίας τους μέσω της διασύνδεσης των κρατικών μητρώων.
Όπως εξήγησε, το νέο σύστημα θα μπορεί να εμφανίζει αν κάποιο πρόσωπο που καταγράφεται στο Μητρώο Απασχόλησης δεν πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις νόμιμης παραμονής στη χώρα.
«Είναι μία πολύ σημαντική διάσταση ευρύτερα για τη λειτουργία αυτής της αγοράς. Επειδή λέτε για αλλοδαπούς, όμως, μου δίνετε την ευκαιρία να σας πω και το εξής: Δουλεύουμε μία διαλειτουργικότητα με το υπουργείο Μετανάστευσης, ούτως ώστε όλοι εκείνοι που θα εμφανίζονται στο Μητρώο αυτό που σας ανέφερα προηγουμένως, το οποίο θα καταγράφει όλους όσοι παρέχουν εργασία, εάν τυχόν δεν είναι νόμιμα στη χώρα, το σύστημα θα σου το δείχνει αυτό. Μία σημαντική διαλειτουργικότητα για την προστασία όλων. Μία μεγάλη καινοτομία, ένα μεγάλο βήμα για τη μεγαλύτερη διαφάνεια σε αυτόν τον χώρο εργασίας».
Η διαλειτουργικότητα που σχεδιάζεται αφορά τα μητρώα του υπουργείου Μετανάστευσης, στα οποία περιλαμβάνονται πληροφορίες για τη νόμιμη διαμονή υπηκόων τρίτων χωρών και τη δυνατότητά τους να εργάζονται στην Ελλάδα.
Μηλαπίδης: Πρόσβαση στο μητρώο από Επιθεώρηση Εργασίας και Αρχή Προστασίας Δεδομένων
Στη λειτουργία του νέου συστήματος αναφέρθηκε και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκος Μηλαπίδης, ο οποίος έχει αναδείξει και σε προηγούμενη δημόσια τοποθέτησή του την ανάγκη προστασίας της εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Ο κ. Μηλαπίδης εξήγησε ότι η υποχρέωση καταγραφής δεν θα αφορά αποκλειστικά τις πλατφόρμες, αλλά και τους διαμεσολαβητές ή υπεργολάβους που συνεργάζονται μαζί τους. Παράλληλα, το Μητρώο Απασχόλησης θα είναι προσβάσιμο από την Επιθεώρηση Εργασίας και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για ζητήματα που σχετίζονται με την αλγοριθμική διαφάνεια.
«με τη νέα νομοθεσία, η οποία εισάγεται στη Βουλή πολύ σύντομα για ψήφιση, δημιουργείται νέο Μητρώο Απασχόλησης ειδικά για τις πλατφόρμες, το οποίο θα έχει και την κατηγορία των μισθωτών και την κατηγορία των αυτοαπασχολούμενων. Το Μητρώο αυτό θα τηρείται στο υπουργείο Εργασίας, αλλά θα είναι προσβάσιμο και από την Επιθεώρηση Εργασίας και από την Ανεξάρτητη Αρχή για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, σε ό,τι αφορά την αλγοριθμική διαφάνεια. Άρα, με ένα Μητρώο επιπλέον θα καταγράφεται όλη η εργασία στις πλατφόρμες –και μισθωτή και αυτοαπασχόληση– η Επιθεώρηση θα μπορεί να ελέγχει πολύ καλύτερα ποιος είναι επιλέξιμος να δουλέψει, καθώς έχει υποχρέωση και η πλατφόρμα αλλά και ο διαμεσολαβητής, υπεργολάβος, να δηλώσει ποιος εργάζεται στις τάξεις του και προσφέρει υπηρεσίες. Η Ανεξάρτητη Αρχή για θέματα αλγοριθμικής διαφάνειας πάλι θα μπορεί να έχει πρόσβαση στο Μητρώο. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά θα οριοθετηθεί και θα μπορέσουμε να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την αδήλωτη ή την υποδηλωμένη εργασία. Να προσθέσω σε αυτό ότι, πέρα από αυτό που περιέγραψα ως Μητρώο, θα υπάρξει διαλειτουργικότητα με τα μητρώα του υπουργείου Μετανάστευσης, όπου καταγράφονται η νόμιμη απασχόληση και όσοι μετανάστες διαμένουν νόμιμα στη χώρα και έχουν άδεια εργασίας, ούτως ώστε, επειδή είναι αλήθεια ότι μία μεγάλη μερίδα ανθρώπων που σήμερα εργάζονται στις πλατφόρμες ή συνδέονται με τις πλατφόρμες είναι μετανάστες, να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι διαμένουν νόμιμα στη χώρα και έχουν άδεια εργασίας και, άρα, μπορούν να τους επιλέξουν ως συνεργάτες τους».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, ο αριθμός των απασχολουμένων στις ψηφιακές πλατφόρμες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 45 εκατομμύρια, σε έναν κλάδο που αναπτύσσεται καθώς ολοένα περισσότερες υπηρεσίες χρησιμοποιούν αλγορίθμους και εντάσσονται στο μοντέλο των ψηφιακών πλατφορμών.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.