Καιρό τώρα αναφέρουν, τόσο οι γνώστες όσο και οι απλοί παρατηρητές της οικονομικής κατάστασης της χώρας, το πρόβλημα της στέγασης που υπάρχει στην Αθήνα. Πρόβλημα πανευρωπαϊκό, για το οποίο αναζητούνται λύσεις από όλες τις κυβερνήσεις της ΕΕ. Πρόβλημα τόσο διαθεσιμότητας ακινήτων όσο και τιμών πώλησης και ενοικίων. Έχει λοιπόν αναφερθεί πολλάκις η έλλειψη νέων κατοικιών, γεγονός που κάνει κατοικίες παλιές να ενοικιάζονται ως να είναι νεόδμητες και κατοικίες νεόδμητες ως να βρίσκονται στην παραλία της Νίκαιας (της Γαλλίας, όχι του Πειραιά...).
Φαίνεται λοιπόν ότι η Κυβέρνηση, με προσωπική εμπλοκή του ιδίου του Πρωθυπουργού, όπως πιστοποιούν και πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις του μετά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αλλά και του αρμόδιου για τους ευρωπαϊκούς πόρους Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, διαπραγματεύεται με τους εταίρους μας την επόμενη φάση υλοποίησης προγραμμάτων που θα αμβλύνουν αυτό το τεράστιο πανευρωπαϊκό πρόβλημα, κυρίως για τους νέους.
«Σπίτι μου 2»
Το εισοδηματικό όριο για την έγκριση αίτησης τετραμελούς οικογένειας ανεβαίνει από τις 36.000 ευρώ στις 45.000 ευρώ. Η αύξηση αυτή ανοίγει την πόρτα σε δεκάδες χιλιάδες μεσαία νοικοκυριά που μέχρι χθες έμεναν απ’ έξω. Συγκεκριμένα, το 90% των νοικοκυριών (εφόσον δεν έχουν άλλο σπίτι), είναι δυνητικοί δικαιούχοι του προγράμματος, ενώ μέχρι αυτή τη στιγμή 11.000 περίπου δικαιούχοι έχουν “κλείσει” σπίτι. Θετικό επίσης το γεγονός ότι τρίτεκνοι και πολύτεκνοι έχουν επιπλέον επιδότηση επιτοκίου 7%. Αποτέλεσμα; Η μηνιαία δόση του δανείου να είναι 35-40% χαμηλότερη από το ενοίκιο που θα πλήρωναν.
Το πρόβλημα: μικρό το διαθέσιμο στοκ ακινήτων στην Αττική. Θετικό ότι υπάρχει διαθέσιμο στοκ σε Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, Θεσσαλία και Δυτική Ελλάδα – περιοχές που έχουν ανάγκη την ενίσχυση του πληθυσμού τους και την ανάπτυξη.
«Ανακαινίζω»: Αναβάθμιση και για παλιά σπίτια
Εκτός από αυτούς που θέλουν να αγοράσουν σπίτι, υπάρχει και η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών που έχουν δικό τους σπίτι (το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ). Η πλειοψηφία αυτών των σπιτιών είναι ηλικίας μεγαλύτερης των εικοσιπέντε ετών (ελέω και της 15ετούς οικονομικής κρίσης). Για αυτούς τους ανθρώπους, ένα ποσοστό τους τουλάχιστον, θα έχει την ευκαιρία να αιτηθεί ενίσχυση όχι μόνο για ενεργειακή αναβάθμιση αλλά και για γενική ανακαίνιση. Και καθώς δεν υπήρχαν κεφάλαια αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό, ανακατευθύνθηκαν 400-500 εκατ. ευρώ από άλλα προγράμματα, τα οποία πιθανώς να χάνονταν σε αντίθετη περίπτωση. Είναι η πρώτη φορά που το κράτος δεν λέει απλώς «αγοράστε σπίτι», αλλά βοηθάει και όσους έχουν ήδη ένα παλιό σπίτι να το κάνουν λειτουργικό και σύγχρονο. Και συνήθως αυτοί είναι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που, κι αν ήθελαν ακόμα, δεν θα μπορούσαν να συνάψουν δάνειο με κάποια τράπεζα για να αγοράσουν καινούργιο ακίνητο.
Κοινωνική Αντιπαροχή: Αξιοποίηση οικοπέδων του δημοσίου
Το πρόβλημα με την αγορά κατοικίας δεν είναι οι τιμές από μόνες τους. Αυτές διαμορφώνονται από την προσφορά και τη ζήτηση. Από τη στιγμή που η ζήτηση είναι υψηλή και η προσφορά χαμηλή, οι τιμές θα ανεβούν.
Αυτό που τονίζουμε ορισμένοι από χρόνια είναι η ανάγκη αξιοποίησης ακινήτων του δημοσίου για την ανέγερση κατοικιών που θα δοθούν για πώληση ή ενοικίαση σε οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά. Όχι όμως με την παλαιά τακτική της “εργατικής κατοικίας” η οποία κατέληγε ολόκληρες περιοχές να γκετοποιούνται. Αντίθετα, η πρόταση για μικτή πολιτική κοινωνικής κατοικίας, όπως έχει εφαρμοστεί π.χ. Στη Βιέννη με τεράστια επιτυχία, είχε πέσει από καιρό στο τραπέζι της συζήτησης στη δημόσια σφαίρα.
Σύμφωνα λοιπόν με όσα ανακοινώθηκαν, το κράτος θα δώσει οικόπεδα που ανήκουν στο κράτος σε ιδιώτες εργολάβους οι οποίοι θα τα χτίσουν με δικά τους έξοδα. Από τα διαμερίσματα που θα ανεγερθούν, ο εργολάβος θα κρατήσει το 70% για να το διαθέσει όπως νομίζει και θα δώσει το 30% πίσω στο κράτος. Αυτά τα διαμερίσματα θα δοθούν σε νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά με πολύ χαμηλό ή και μηδενικό ενοίκιο καθώς και με δυνατότητα πώλησης. Ταυτόχρονα, τα υπόλοιπα διαμερίσματα που μένουν στον ιδιώτη μπαίνουν στην αγορά και αυξάνουν το συνολικό απόθεμα κατοικιών. Είναι μία λύση win-win: και κοινωνική στέγη και αύξηση προσφοράς και μίξη κοινωνικών και οικονομικών τάξεων κάτω από την ίδια “στέγη”.
Οι δύο μεγάλες εκκρεμότητες: Σχέδια πόλης στην Αττική και ΦΠΑ στην οικοδομή
Αφού λοιπόν είπαμε τα θετικά, ας πούμε και αυτά που δεν έχουν γίνει και που, κατά την άποψη των ειδικών στην κτηματαγορά, πρέπει να γίνουν ώστε να αυξηθεί ακόμα περισσότερο το απόθεμα κατοικιών (ειδικά στην Αττική), να μειωθούν οι τιμές τους και να γίνουν τα ακίνητα πιο συμφέροντα τόσο στην ανέγερση όσο και στην πώληση και εκμετάλλευση.
Η μεγαλύτερη «δεξαμενή» ανεκμετάλλευτων οικοπέδων βρίσκεται μέσα στην Αττική, σε περιοχές όπου τα σχέδια πόλης και οι συντελεστές δόμησης είναι παγωμένα από τη δεκαετία του ’80 και του ’90. Υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες τέτοια στρέμματα σε Λαγονήσι, Παλλήνη, Κορωπί, Ασπρόπυργο, Μαρκόπουλο, Ραφήνα, Λαύριο.
Αν το κράτος προχωρήσει σε γενναία αναθεώρηση των σχεδίων πόλεως (με σεβασμό στο περιβάλλον και πρωθύστερη ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών), η απελευθέρωση νέου οικοδομήσιμου χώρου θα είναι τεράστια. Και η αύξηση της προσφοράς θα ρίξει – μαθηματικά βέβαιο αυτό – τόσο τα ενοίκια όσο και τις τιμές πώλησης. Έτσι η μέση οικογένεια θα δει πραγματική ανακούφιση και στην Αττική, όπου συγκεντρώνεται το 50% του πληθυσμού και η μεγαλύτερη στεγαστική πίεση.
Επιπλέον, η δραστική μείωση του ΦΠΑ στην οικοδομή, θα κάνει και την κατασκευή οικονομικότερη. Γιατί δεν αρκεί να παρέχεται ο χώρος σε κάποιον για να χτίσει όταν στο κόστος προστίθεται επιπλέον το ένα τέταρτο της τιμής ως ΦΠΑ.
Κοινωνική Στάθμευση
Υπάρχει ακόμα ένα σημαντικό πρόβλημα στην Αττική: οι χώροι στάθμευσης των οχημάτων. Ακόμα και σε γειτονιές μακριά από το κέντρο, το πρόβλημα είναι οξύτατο καθώς κάθε οικογένεια σχεδόν έχει περισσότερα από ένα οχήματα, και οι χώροι δεν αρκούν. Πεζοδρόμια, πλατείες, πρασιές, όλα καταλαμβάνονται από οχήματα.
Μήπως θα ήταν χρήσιμο να παραχωρηθούν κενά οικόπεδα (υπάρχουν αρκετά σε κάθε περιοχή) και να κατασκευαστούν μεγάλοι υπόγειοι χώροι στάθμευσης για χρήση των περιοίκων; Καθώς πάνω από τα συγκεκριμένα οικόπεδα δεν υπάρχουν οικήματα, είναι πολύ ευκολότερο να κατασκευαστούν τα πάρκινγκ και με χαμηλότερο κόστος. Σε πόλεις της Ευρώπης με κτίρια 250 ετών, έχουν χτίσει πάρκινγκ δεκάδων ορόφων από κάτω τους, δεν μπορούμε εμείς σε ελεύθερα οικόπεδα; Να αναφέρω ως χαρακτηριστικό επιτυχημένο παράδειγμα την Πλατεία Θεάτρου στην πόλη του Λουξεμβούργου. Τα κτίρια στην πλατεία είναι 200 ετών και από κάτω υπάρχει πάρκινγκ 15 ορόφων!
Κι ας μην βιαστεί κανείς να μιλήσει για γκρίνια. Γκρίνια θα ήταν αν λέγαμε ότι η κυβέρνηση δεν ασχολείται. Αντίθετα, λέμε ότι ανάμεσα στα θετικά που το υπουργείο ήδη κάνει, θα μπορούσαν να εξεταστούν και ορισμένες ακόμα λύσεις. Και καθώς το πρόβλημα της στέγασης είναι καίριο όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούμε να μπολιάσουμε τις δικές μας λύσεις με ευρωπαϊκές προτάσεις αλλά και, γιατί όχι, να πρωτοπορήσουμε παρέχοντας “out-of-the-box” λύσεις στους ευρωπαίους εταίρους μας.
Και για τον όρο “Κοινωνική Στάθμευση”, δεν θα ζητηθούν πνευματικά δικαιώματα!
* Ο Ηλίας Ψυχογιός είναι Σύμβουλος Πληροφορικής
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.