Η ΑΑΔΕ έχει να επιδείξει μια σημαντική επιτυχία: την αύξηση της απόδοσης των φόρων. Πράγματι, αυτός είναι ο πρωταρχικός στόχος της ΑΑΔΕ, οπότε από τη στιγμή που έχουμε αύξηση στην απόδοση των φόρων, αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ γνωρίζει να οργανώνει διαδικασίες, σωστά;
Η μείωση της φοροδιαφυγής συμβαίνει για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον λόγω της ολοένα και ευρύτερης χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής και δεύτερον εξαιτίας του My Data. Ο πρώτος λόγος δεν οφείλεται τόσο στην ΑΑΔΕ, όσο στην αλλαγή συνηθειών. Τα My Data από την άλλη, πράγματι είναι έργο ΑΑΔΕ και πράγματι απέδωσαν, αλλά αυτό από μόνο του δεν καθιστά το έργο επιτυχημένο. Τα οφέλη και οι αρετές των My Data προκύπτουν από τη χρήση τους ως πλατφόρμα πιστοποίησης συναλλαγών. Ως τέτοια πράγματι είναι πολύ επιτυχημένα.
Η ΑΑΔΕ όμως κάνει το λάθος να μην μένει σε αυτό, αλλά να χρησιμοποιεί τα My Data ως πλατφόρμα πιστοποίησης λογιστικού και φορολογικού αποτελέσματος. Όλο αυτό φορτώνει τις φορολογικές διαδικασίες με περιττό βάρος που δεν προσφέρει τίποτα το ουσιαστικό. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως η χώρα με το πιο περίπλοκο επιχειρηματικό περιβάλλον. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε σχηματικά, ότι η ΑΑΔΕ πράγματι σκοράρει, ενισχύοντας σημαντικά την απόδοση των φόρων, αλλά ταυτόχρονα δέχεται περισσότερα στην άμυνα, δημιουργώντας άχρηστες περιπλοκές στις διαδικασίες.
Αν πάμε στο οργανωτικό κομμάτι, εδώ βλέπουμε τη συνηθισμένη κρατική παθογένεια: καμία κατανόηση στις ανάγκες των πολιτών που εμπλέκονται στις διαδικασίες. Σωστά λέγεται ότι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι απόρροια της «τεχνικής λύσης» που δεν είναι τίποτα άλλο από μια στρεβλή διαδικασία. Επειδή τα συστήματα δεν ήταν σε θέση να λειτουργήσουν σωστά, σκαρφιστήκαμε έναν τρόπο να κάνουμε τη δουλειά μας. Αυτό και μόνο κατέστησε την τεχνική λύση ως ένα πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο για όσους κινούσαν τα νήματα αφανώς. Η ΑΑΔΕ στην φούρια της να παράγει έργο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, πριν τα συστήματα να είναι απολύτως έτοιμα και πλήρως λειτουργικά, έχει δημιουργήσει ένα ναρκοπέδιο τεχνικών λύσεων που βρίσκονται διάσπαρτες παντού σε όλο το φάσμα των φορολογικών διαδικασιών. Αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες από τις δυσλειτουργίες:
- Είμαστε λίγο πριν τα Χριστούγεννα και ακόμα δεν γνωρίζουμε τα έντυπα με τα οποία θα υποβληθούν οι δηλώσεις για τη χρήση του 2025 ούτε το εγχειρίδιο οδηγιών που θα τα συνοδεύουν.
- Δημοσιεύονται κατά μέσο όρο 2.000 αποφάσεις τον χρόνο οι περισσότερες άμεσης εφαρμογής, ενίοτε και αναδρομικής.
- Ανακοινώνονται μη ρεαλιστικές προθεσμίες χωρίς οι διαδικασίες να είναι έτοιμες διαμορφώνοντας μια διαρκή κατάσταση κατεπείγοντος με συνεχείς παρατάσεις.
- Δεν έχουν οριστεί οι συνθήκες ανωτέρας βίας, με αποτέλεσμα ούτε η πανδημία, ούτε η ασθένεια, ούτε η τεχνική βλάβη να θεωρούνται ανωτέρα βία, ακόμα και για καθυστερήσεις ενός δευτερολέπτου σε δηλώσεις με φόρο 10 ευρώ.
- Η ΑΑΔΕ δεν έχει αντιμετωπίσει το παράλογο καθεστώς που ισχύει στις δηλώσεις ελάχιστου φόρου: όποιος συμμορφώνεται οικειοθελώς αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας τιμωρείται με πρόστιμα που υπερβαίνουν κατά πολύ τον ίδιο τον φόρο, ενώ όποιος καθυστερεί για χρόνια και υποβάλλει τη δήλωση μόνο μετά από έλεγχο, επιβαρύνεται με πρόστιμο που φτάνει το πολύ στο 50% του φόρου. Παρ’ όλα αυτά, η ΑΑΔΕ φαίνεται να θεωρεί αυτή την πρακτική απολύτως εύλογη.
- Η εμμονή της ΑΑΔΕ στις μικρολεπτομέρειες οδηγεί σε τραγελαφικές καταστάσεις, όπως π.χ. σε περίπτωση βλάβης της ταμειακής, όπου στην περίπτωση αυτή η ΑΑΔΕ τιμωρεί τυχόν είσπραξη μέσω POS με πρόστιμο 10.000 ή 20.000, αν και είναι πολύ εύκολη η διασταύρωση αν για τις εισπράξεις αυτές διαβιβάστηκαν οι αποδείξεις με την αποκατάσταση της βλάβης.
- Δεν έχει φτιάξει έναν ενιαίο οδηγό χρήσης για τα My Data. Μας καλεί να εφαρμόσουμε κάτι, που δεν καταγράφει. Αν κατέγραφε όλες τις περιπτώσεις σε έναν ενιαίο οδηγό, θα τρόμαζε και η ίδια με το μέγεθος της περιπτωσιολογίας που τείνει προς το άπειρο.
- Από τις σκόρπιες οδηγίες που υπάρχουν για τα My Data, υπάρχουν πολλές που είναι κενό γράμμα, γιατί είναι μη λειτουργικές, αλλά αυτό δεν το παραδέχεται ποτέ επισήμως.
- Άλλες οδηγίες είναι μόνο προφορικές και άτυπες. Όσο πιο κοντά είναι κάποιος σε πρόσωπα και πράγματα, τόσο πιο ωφελημένος από αυτή την αναντιστοιχία πληροφόρησης, που είναι απαράδεκτη σε έναν ψηφιακό κόσμο όπου η προσβασιμότητα στην ενημέρωση θα πρέπει να είναι ανεμπόδιστη.
- Άλλες οδηγίες είναι επίσημες και λειτουργικές, αλλά εντελώς παράλογες. Όταν π.χ. τα My Data αδυνατούν να διαμορφώσουν σωστά την περιοδική δήλωση ΦΠΑ, η οδηγία της ΑΑΔΕ είναι να κάνουμε εικονικές εγγραφές στα My Data!
- Με τη νομοθετική πρωτοβουλία ανανέωσης της θητείας του διοικητή για τρίτη φορά, φέρνει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο η ΑΑΔΕ να μετατραπεί σε προσωποπαγή οργανισμό. Η ίδια νομοθετική πρωτοβουλία θέλησε να περιορίσει τον κίνδυνο αυτό, ορίζοντας θέση για τρεις υποδιοικητές. Αυτοί είτε αναζητούνται ακόμα, είτε μένουν κρυφοί στο ευρύ κοινό.
Το χειρότερο όμως είναι ότι η ΑΑΔΕ δεν δέχεται την παραμικρή κριτική για όλα αυτά. Χρησιμοποιεί την πραγματική επιτυχία της στην φορολογική απόδοση, για να κρύψει τα προβλήματα και να κατακεραυνώσει οποιονδήποτε ασκεί ακόμα και την πιο εποικοδομητική κριτική, ως κακόβουλο. Όλα τα παραπάνω όχι μόνο δεν δείχνουν έναν οργανισμό πρότυπο, που θα φέρει και τους άλλους στο σωστό δρόμο, αλλά έναν οργανισμό που θα πρέπει επειγόντως να βάλει σε τάξη τα του οίκου του.
Το κράτος πρέπει να εποπτεύει τη σωστή λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ όπως και τη σωστή λειτουργία της ΑΑΔΕ. Έκαστος εφ ω ετάχθη. Είναι άλλη δουλειά η συλλογή των φόρων, άλλη η χορήγηση αγροτικών επιδοτήσεων. Το να θεωρούμε την ΑΑΔΕ ως επιτυχημένο μοντέλο διοίκησης, επειδή έχει καλά αποτελέσματα στην απόδοση φόρων, αδιαφορώντας για όλες τις υπόλοιπες διαδικασίες για τις οποίες είναι υπεύθυνη, είναι πολύ επιφανειακή ανάγνωση της πραγματικότητας. Δείχνει περισσότερο την πρόθεση να κρύψουμε τα προβλήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ κάτω από το χαλί της επιτυχίας της ΑΑΔΕ στην φορολογική απόδοση, παρά στρατηγικό σχεδιασμό που θα τον εξυγιάνει.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.