Ακούμε συνεχώς τα τελευταία χρόνια προθέσεις του Υπουργείου Οικονομικών για να επιβραβεύσει τους συνεπείς φορολογούμενους. Όλες βέβαια οι εξαγγελίες μένουν στις ανακοινώσεις και δεν υλοποιούνται ποτέ. Ο λόγος είναι απλός: οι νόμοι έτσι κι αλλιώς στους συνεπείς απευθύνονται. Αν υπάρχει επιβράβευση για τους συνεπείς, θα επιβραβευτούν και οι παραβατικοί που δεν έχουν διαπιστωθεί από τους ελέγχους της ΑΑΔΕ ως τέτοιοι. Θα είναι σαν να μειώνονται οι φορολογικοί συντελεστές.
Οι συνεπείς φορολογούμενοι δεν θέλουν καμιά ειδική επιβράβευση. Αυτό που θέλουν είναι η ηρεμία τους. Στην Ελλάδα δυστυχώς, όσο συνεπής και να είναι ένας επιτηδευματίας στις φορολογικές του υποχρεώσεις, δεν ησυχάζει ποτέ. Είναι λες και η φορολογική αρχή θεωρεί καθήκον της να τον ταλαιπωρεί συνεχώς. Το πετυχαίνει με τις συνεχείς αλλαγές νόμων, εγκυκλίων και διαδικασιών, που ούτε η ίδια η ΑΑΔΕ δεν μπορεί να παρακολουθήσει. Με τα πολύ ακριβά πρόστιμα στην παραμικρή αστοχία. Με την αυστηρή τιμωρία της οικειοθελούς διόρθωσης ενός άδολου σφάλματος. Με δρακόντειες ποινές για τυπολατρικές παραβάσεις μηδενικής φοροδιαφυγής. Με τα οριζόντια μέτρα επί δικαίων και αδίκων. Με άτυπες οδηγίες που διαδίδονται προφορικά, γιατί κάποιες γραπτές οδηγίες δεν λειτουργούν και κανείς δεν το παραδέχεται επισήμως.
Το κράτος μας έχει λανθασμένη νοοτροπία. Παρασύρεται σε όλον αυτόν τον συνεχή ορυμαγδό αλλαγών, αυστηροποίησης προστίμων και ασφυκτικού micromanagement, έχοντας ως στόχο να παγιδεύσει την φοροδιαφυγή. Αδιαφορεί πλήρως για το γεγονός ότι με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά τιμωρεί όσους θέλουν να είναι σωστοί, καθιστώντας τη φορολογική συμμόρφωση πραγματικό άθλο. Ξέρετε ποιος μπορεί να ακολουθήσει καλύτερα από όλους τις στρυφνές φορολογικές διατάξεις; Ο φοροφυγάς! Του προσφέρουν ιδανική κάλυψη στη φοροδιαφυγή του. Όλες αυτές οι τυπολατρικές διαδικασίες δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να αποκαλύπτουν στον φοροφυγά τα σημεία ελέγχου και ταυτόχρονα την απροθυμία ή και την αδυναμία της ΑΑΔΕ να κάνει ουσιαστικούς ελέγχους. Τα κέρδη από τη φοροδιαφυγή δίνουν άλλωστε τη δυνατότητα στον φοροφυγά να τηρεί τις τυπολατρικές διατάξεις, την ίδια στιγμή που ο τίμιος επιχειρηματίας αγωνίζεται να κάνει σωστά τη δουλειά του με την ΑΑΔΕ φορτωμένη πάνω στον σβέρκο του να τον παρακολουθεί σε κάθε του βήμα.
Το μοντέλο αυτό πρέπει να αλλάξει. Το κράτος πρέπει να νομοθετεί με γνώμονα πώς να κάνει εύκολη τη φορολογική συμμόρφωση. Αυτό επιτυγχάνεται με σταθερό φορολογικό περιβάλλον, όχι μόνο στους φορολογικούς συντελεστές, αλλά κυρίως στις διαδικασίες. Οι αλλαγές πρέπει να είναι οι ελάχιστες δυνατές και με σαφή χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Με ικανό χρόνο σωστής προετοιμασίας. Με ολοκληρωμένες διατάξεις χωρίς κενά, κρυφές οδηγίες και «κόλπα». Με πλήρως λειτουργικά συστήματα ήδη από την εξαγγελία των μέτρων. Χωρίς αιφνιδιασμούς. Και φυσικά χωρίς στρυφνές διαδικασίες που απαιτούν αναλυτική καταχώριση μικρολεπτομερειών ή ήδη γνωστών πληροφοριών. Η φορολογική αρχή δεν έχει δικαίωμα να παρεμβαίνει καθημερινά στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων, εις βάρος της παραγωγικότητάς τους.
Με εύκολη τη φορολογική συμμόρφωση, χωρίς τυπολατρικές διαδικασίες και με την επιεική αντιμετώπιση οικειοθελούς διόρθωσης των σφαλμάτων, οι φορολογούμενοι θα εμπιστευτούν τη φορολογική αρχή. Αυτός που δεν έχει σκοπό να κλέψει και που θέλει να πληρώνει τους φόρους του, δεν θα έχει τίποτα να φοβάται. Ο παραβατικός από την άλλη, δεν θα μπορεί να ξέρει πώς να καλύψει τη φοροδιαφυγή του, γιατί δεν θα γνωρίζει τον τρόπο που η ΑΑΔΕ επεξεργάζεται τα στοιχεία που διαθέτει.
Όταν η φορολογική συμμόρφωση είναι απλή, ο παραβατικός ξεχωρίζει σαν τη μύγα μέσα στο γάλα. Με το χάος που επικρατεί σήμερα, συνεπείς και παραβατικοί έχουν κοινό εχθρό την ΑΑΔΕ. Οι μεν συνεπείς γιατί η ΑΑΔΕ δεν τους αφήνει σε ησυχία και τους αντιμετωπίζει πάντα ως ενόχους, οι δε παραβατικοί, γιατί θέλουν να την ξεγελάσουν. Όταν όμως η ΑΑΔΕ γίνει φίλος και στήριγμα των συνεπών φορολογούμενων, τότε κοινός εχθρός αμφότερων γίνεται ο παραβατικός. Και τότε η φοροδιαφυγή θα αποκτήσει την κοινωνική απαξίωση που αρμόζει σε μια δημοκρατική κοινωνία.
Φοροδιαφυγή θα υπάρχει πάντα. Το ζητούμενο είναι να περιοριστεί. Έχει αποδειχθεί ότι η τυπολατρία δεν λειτουργεί. Το μόνο που κάνει είναι να δημιουργεί την εντύπωση ότι η φορολογική αρχή είναι δραστήρια. Τα τεκμήρια διαβίωσης υπάρχουν εδώ και πολλές δεκαετίες. Τι έχουν προσφέρει; Έχουν εκπαιδεύσει τους φορολογούμενους πώς να τα αποφεύγουν, ενώ αδικούν ενίοτε πραγματικά αδύναμους που έτυχε να είχαν αποκτήσει κάποτε ένα μεγάλο σπίτι ή ένα αυτοκίνητο μεγάλου κυβισμού. Άλλωστε τα τεκμήρια διαβίωσης δεν μειώνονται αν η οροφή στάζει νερά, ούτε αν το μεγάλου κυβισμού αυτοκίνητο δεν έχει συντηρηθεί σωστά ή κινείται ελάχιστα κάθε μήνα.
Η μοναδική επωδός της φορολογικής αρχής στο αίτημα απλοποίησης των διαδικασιών, είναι ότι δεν μπορεί να γίνει, γιατί υπάρχει φοροδιαφυγή. Πρόκειται για προφανές λογικό σφάλμα. Όταν επισημαίνουμε ότι κάποιος αντιμετωπίζει λανθασμένα ένα πρόβλημα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι «μα το πρόβλημα είναι υπαρκτό» Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό. Το ότι η φοροδιαφυγή είναι υπαρκτή ίσα – ίσα αποδεικνύει ότι δεκαετίες τυπολατρίας και εξαντλητικού micromanagement δεν πέτυχαν το παραμικρό. Είναι ο καιρός να σκεφτούμε διαφορετικά και πιο δημιουργικά.
Τα ψηφιακά εργαλεία δίνουν τη δυνατότητα στη φορολογική αρχή να απελευθερώσει τις διαδικασίες και να κάνει ουσιαστικούς ελέγχους χωρίς να ταλαιπωρεί τους συνεπείς και χωρίς η φορολογική συμμόρφωση να μειώνει την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Όσο όμως χρησιμοποιούνται για να κάνει η ΑΑΔΕ την τυπολατρική υπερανάλυση που πάντα ονειρευόταν, το επιχειρηματικό περιβάλλον της χώρας μας θα έχει τη δυσάρεστη πρωτιά να είναι το πιο περίπλοκο στον κόσμο.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.