Η Ευρώπη παράγει καινοτομία, αλλά δεν καταφέρνει να την κρατήσει. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της BusinessEurope, η οποία δημοσίευσε στις 27 Οκτωβρίου 2026 το πρώτο αποκλειστικό της κείμενο θέσεων για τις νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) και τις επιχειρήσεις σε φάση ταχείας ανάπτυξης (scaleups).
Η BusinessEurope εκπροσωπεί τις εθνικές επιχειρηματικές ομοσπονδίες 36 ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ των οποίων και ο ΣΕΒ για την Ελλάδα. Το κείμενο εκπονήθηκε στο πλαίσιο της Ειδικής Αποστολής για τις Startups και τις Scaleups, με επικεφαλής τον Peter Leibinger, Αντιπρόεδρο της BusinessEurope και Πρόεδρο της γερμανικής BDI.
Το κείμενο έχει ήδη διαβιβαστεί στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ιρλανδικής Προεδρίας της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Οι δύο «κοιλάδες του θανάτου»
Το ευρωπαϊκό τεχνολογικό οικοσύστημα έχει μεταμορφωθεί την τελευταία δεκαετία. Η αξία του αυξήθηκε από κάτω από 1 τρισ. δολάρια σε περίπου 4 τρισ. σήμερα, ενώ το 2025 ίδρυσαν εταιρεία στην Ευρώπη 60% περισσότεροι άνθρωποι σε σχέση με το 2023.
Η πρόοδος αυτή, όμως, κρύβει ένα δομικό πρόβλημα. Σύμφωνα με την BusinessEurope, οι ευρωπαϊκές startups συναντούν δύο κρίσιμα σημεία αποτυχίας. Το πρώτο έρχεται όταν μια πολλά υποσχόμενη ιδέα δεν γίνεται εμπορεύσιμο προϊόν. Το δεύτερο, και σοβαρότερο, έρχεται στη φάση της ανάπτυξης, όταν λείπουν κεφάλαια, πρόσβαση στην αγορά και υποστήριξη για επέκταση σε όλη την Ευρώπη και διεθνώς.
Τα στοιχεία που παραθέτει το κείμενο είναι αποκαλυπτικά:
-
Από το 2008 έως το 2021 σχεδόν το 30% των ευρωπαϊκών «μονόκερων» μετεγκαταστάθηκε εκτός ΕΕ.
-
Μόνο το 8% των scaleups παγκοσμίως έχει έδρα στην Ευρώπη.
-
Δέκα χρόνια μετά την ίδρυσή τους, οι ευρωπαϊκές scaleups έχουν αντλήσει κατά μέσο όρο 50% λιγότερα κεφάλαια από τις αμερικανικές.
-
Μόνο το ένα τρίτο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που καταθέτουν τα πανεπιστήμια αξιοποιείται εμπορικά.
-
Μόλις το 9% των δημόσιων συμβάσεων από το 2021 στοχεύει στην καινοτομία, έναντι στόχου 20% της ΕΕ.
Ως βασικές αιτίες κατονομάζονται ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς σε 27 διαφορετικά εθνικά πλαίσια, το υψηλό διοικητικό βάρος, η ανεπαρκής χρηματοδότηση στα στάδια ανάπτυξης και η αδυναμία προσέλκυσης και διατήρησης ταλέντων.
Οι βασικές προτάσεις
Ιδιωτικά κεφάλαια, όχι μόνο δημόσια χρήματα. Η BusinessEurope υποστηρίζει ότι το χρηματοδοτικό κενό δεν μπορεί να καλυφθεί μόνο με δημόσια εργαλεία. Προτεραιότητα είναι η πλήρης υλοποίηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η ενθάρρυνση θεσμικών επενδυτών και συνταξιοδοτικών ταμείων να τοποθετούνται σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, καθώς και η απλοποίηση του Κανονισμού EuVECA.
Καλύτερες αγορές για εισαγωγές στο χρηματιστήριο. Χωρίς λειτουργικές οδούς εξόδου (IPO, εξαγορές, δευτερογενείς συναλλαγές), οι επενδυτές δεν ανακυκλώνουν κεφάλαια στη νέα γενιά επιχειρήσεων. Βαθύτερες κεφαλαιαγορές είναι προϋπόθεση για να παραμένουν οι εταιρείες στην Ευρώπη μετά την έξοδο.
Συντονισμός των ευρωπαϊκών εργαλείων. Το κείμενο ζητά καλύτερη διασύνδεση εθνικών και ευρωπαϊκών μηχανισμών, όπως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (EIC), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και η ΕΤΕπ, η οποία μέσω της στρατηγικής TechEU έχει δεσμευτεί για επενδύσεις έως 70 δισ. ευρώ.
Απλούστερες δημόσιες συμβάσεις. Οι δημόσιες προμήθειες πρέπει να αξιοποιηθούν στρατηγικά, αλλά η αναθεώρηση του πλαισίου οφείλει να διευκολύνει την πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων αντί να προσθέτει νέα κριτήρια. Ο δημόσιος τομέας, σημειώνεται, δεν πρέπει να επιδιώκει την κυριότητα της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τη ριζική καινοτομία. Με πρότυπο φορείς όπως ο γερμανικός SPRIND, προτείνεται να εξεταστεί ένας ευέλικτος ευρωπαϊκός οργανισμός, στελεχωμένος από ειδικούς, που θα επιλέγει γρήγορα λίγα αλλά πραγματικά ριζοσπαστικά έργα.
Ταχεία υιοθέτηση του EU Inc. Η νέα ευρωπαϊκή εταιρική μορφή πρέπει να υιοθετηθεί γρήγορα ως Κανονισμός, χωρίς πρόσθετες γραφειοκρατικές απαιτήσεις, ώστε να είναι πράγματι ελκυστική για επιχειρηματίες και επενδυτές. Συμπληρωματικά, ζητείται ταχεία ενσωμάτωση της Οδηγίας για την ψηφιοποίηση του εταιρικού δικαίου και των Ευρωπαϊκών Επιχειρηματικών Πορτοφολιών.
Κέντρα αριστείας και υποδομές. Η BusinessEurope προτείνει μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκά κέντρα, χτισμένα γύρω από τις υφιστάμενες τεχνολογικές και ακαδημαϊκές δυνάμεις, και ευκολότερη πρόσβαση σε εγκαταστάσεις δοκιμών, υπολογιστική ισχύ και δεδομένα.
Ταλέντα. Το κείμενο ζητά επιχειρηματική εκπαίδευση από νωρίς, σύγκλιση των εθνικών καθεστώτων δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών (ESOP) με φορολόγηση μόνο κατά τη ρευστοποίηση, και ταχύτερες διαδικασίες για ιδρυτές και μηχανικούς εκτός ΕΕ μέσω μιας ενισχυμένης Μπλε Κάρτας.
Η Διανοητική Ιδιοκτησία ως το πολυτιμότερο περιουσιακό στοιχείο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το κείμενο στην Διανοητική Ιδιοκτησία. Για πολλές startups τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα σήματα και τα σχέδια είναι το πολυτιμότερο περιουσιακό τους στοιχείο και βασική προϋπόθεση για την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Η BusinessEurope επισημαίνει ότι πολλές νέες επιχειρήσεις δυσκολεύονται ήδη από το στάδιο της δημιουργίας και της κατοχύρωσης των δικαιωμάτων τους. Επιπλέον, δεν μπορούν εύκολα να χρησιμοποιήσουν την Διανοητική τους ιδιοκτησία ως εξασφάλιση για δανεισμό, επειδή στην ΕΕ δεν υπάρχουν ενιαίες και αξιόπιστες διαδικασίες αποτίμησης.
Γι’ αυτό χαιρετίζει το πλαίσιο αποτίμησης της Διανοητικής Ιδιοκτησίας που ανακοίνωσε η Επιτροπή σε συνεργασία με το EUIPO. Ζητά επίσης να ενσωματωθεί η εκπαίδευση στην Διανοητική ιδιοκτησία σε όλες τις βαθμίδες. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο πρόσφατα δημοσιευμένος Ευρωπαϊκός Νόμος για την Καινοτομία περιέχει διατάξεις για την αποτίμηση και τη χρηματοδότηση με βάση την Διανοητική Ιδιοκτησία, τις οποίες καταρχήν υποστηρίζει.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Οι διαπιστώσεις του κειμένου αφορούν άμεσα το ελληνικό οικοσύστημα. Η χώρα διαθέτει ερευνητικά κέντρα και πολυτεχνικές σχολές υψηλού επιπέδου, αλλά η μετατροπή της έρευνας σε εμπορικά επιτυχημένες επιχειρήσεις παραμένει ακόμα πιο δύσκολη από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Τρία σημεία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνικές startups και spin-offs:
-
Χρηματοδότηση ανάπτυξης. Οι ελληνικές εταιρείες έχουν πρόβλημα σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης, ειδικά στο αρχικό. Αυτές που ξεπερνούν το αρχικό στάδιο αναζητούν κεφάλαια και συχνά μετακομίζουν εκτός ΕΕ. Μια βαθύτερη ευρωπαϊκή αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων θα τους επέτρεπε να αναπτυχθούν χωρίς να μετακομίσουν.
-
Διανοητική Ιδιοκτησία. Η έγκαιρη και σωστή κατοχύρωση της τεχνολογίας, καθώς και η αξιόπιστη αποτίμησή της, μπορούν να μετατρέψουν την καινοτομία σε τραπεζικά αποδεκτή εξασφάλιση. Υπενθυμίζουμε ότι μια πατέντα μπορεί να αποτιμηθεί χρηματικά και να αποτελέσει μεταβιβάσιμο περιουσιακό στοιχείο.
-
EU Inc. Μια ενιαία, ψηφιακή ευρωπαϊκή εταιρική μορφή θα διευκόλυνε σημαντικά τις ελληνικές επιχειρήσεις που θέλουν να δραστηριοποιηθούν σε άλλες αγορές της ΕΕ.
Η συμμετοχή του ΣΕΒ στη BusinessEurope δίνει στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα φωνή στη διαμόρφωση αυτών των πολιτικών.
Ζήτημα ανταγωνιστικότητας και στρατηγικής αυτονομίας
Η BusinessEurope καταλήγει ότι η αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων δεν είναι επιλογή αλλά προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Αν η Ευρώπη δεν μπορέσει να κρατήσει και να αναπτύξει τις πιο καινοτόμες εταιρείες της, θα παραμείνει εξαρτημένη από τεχνολογίες που αναπτύσσονται αλλού, με συνέπειες για τη βιομηχανική της βάση και την ψηφιακή της κυριαρχία.
Οι σημερινές startups, σημειώνει η οργάνωση, μπορεί να είναι οι αυριανοί βιομηχανικοί πρωταθλητές της Ευρώπης. Το ερώτημα είναι αν θα μεγαλώσουν εδώ ή αλλού.
Το πλήρες κείμενο θέσεων «Priorities for European Startups and Scaleups» (Οκτώβριος 2026) είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της BusinessEurope, www.businesseurope.eu.
Δρ. Δημήτρης Κουζέλης
Ο Δημήτρης Κουζέλης είναι Φυσικός με διδακτορικό στη Μηχανολογία στην Ecole Centrale Paris.
Είναι European and Greek Patent Attorney, πρώην Διευθυντής στο European Patent Office, συνιδρυτής της Intellex, σύμβουλος και εκπρόσωπος του ΣΕΒ στην Business Europe, μέλος του ΔΣ του European Patent Institute, Πρόεδρος της Επιτροπής Διανοητικής Ιδιοκτησίας του ICC-Hellas.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.