Το δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο ζωνών προστασίας της φύσης σε ολόκληρη Ε.Ε. και έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη διατήρηση των πολύτιμων και των πλέον απειλούμενων ειδών και ενδιαιτημάτων σε ικανοποιητικό επίπεδο. Στη χώρα μας οι προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 είναι 446 μεταξύ των οποίων είναι και το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά - Μαραθώνα, όπου απαγορεύεται οποιαδήποτε οικοδομική και επαγγελματική δραστηριότητα ακόμα και η κυκλοφορία αυτοκίνητων.
Από το 2018 άρχισαν οι οικοδομικές εργασίες στη θέση Α3 στο Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα, που από το 2000 με Προεδρικό Διάταγμα συστήθηκε και προστατεύεται ως Natura 2000, για την ανοικοδόμηση ενός συγκροτήματος (resort) από 13 μικρές αυθαίρετες πολυτελείς βίλες (bungalows), το οποίο ολοκληρώθηκε το 2023 και που προκάλεσε έντονες και συνεχείς διαμαρτυρίες περιβαλλοντολογικών οργανώσεων και κατοίκων.
Παρά τις αλλεπάλληλες αυτοψίες και διοικητικές ενέργειες τα τελευταία χρόνια, οι βίλες εξακολουθούν να βρίσκονται στη θέση τους, εντός της προστατευόμενης ζώνης Natura δίπλα στη θάλασσα, στα 30 μέτρα εντός του από κουκουναριές πευκοδάσους και μέσω πλατφόρμας Airbnb νοικιάζονται 300 ευρώ τη βραδιά σε σημείο, που οι κάτοικοι της περιοχής ακόμα, μέλη του Δήμου Μαραθώνα και περιβαλλοντικές οργανώσεις δίκαια διαμαρτύρονται. Κι αυτό, γιατί εκ του αποτελέσματος πιστεύουν, ότι τον συγκεκριμένο επιχειρηματία δεν τον κουνάει κανείς και ότι το κράτος είναι ανίσχυρο να προστατεύσει το περιβάλλον.
Προκύπτουν όμως ευθύνες της Πολιτείας από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της, γιατί το 2019 τα καταλύματα ηλεκτροδοτήθηκαν και το 2020 το συγκρότημα εντάχθηκε σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, προφανώς γιατί τα αρμόδια όργανα δεν ελέγξανε αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις λειτουργίας του, ούτε υπάρχει συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών και ούτε ποτέ αναζητήθηκαν ευθύνες.
Οι εργασίες ανέγερσης σε μη επιτρεπόμενο χώρο καταγράφηκαν από κλιμάκια του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), που ενημέρωσε τις αρμόδιες αρχές. Κατόπιν αυτοψίας, η Πολεοδομία Μαραθώνα βεβαίωσε τις παραβάσεις, χαρακτήρισε τις κατασκευές αυθαίρετες και επέβαλε χρηματικό πρόστιμο. Στη συνέχεια εκδόθηκε πρωτόκολλο κατεδάφισης αυθαιρέτων και δόθηκε εντολή στο Δασαρχείο Καπανδριτίου για την απομάκρυνση των αυθαιρέτων κατασκευών, που δεν εκτελέστηκε.
Στην υπόθεση αναμίχθηκε και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), που παρακολουθεί την τήρηση των διαδικασιών.
Τέλος, τον Ιούλιο 2025 ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τη διαπίστωση τέλεσης ποινικών αδικημάτων από τον επιχειρηματία, της οποίας δεν έγινε γνωστό το πόρισμα λόγω εσωστρέφειας με την οποία λειτουργεί η δικαιοσύνη και ούτε έγινε γνωστό, εάν διαπράχθηκαν ποινικά αδικήματα.
Λέγεται, ότι ο επιχειρηματίας χρησιμοποιεί τις προβλεπόμενες δικαστικές διαδικασίες και καθυστερεί την εκτέλεση του πρωτοκόλλου αποβολής και κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών, ενώ εν τω μεταξύ εκμισθώνει το αυθαίρετο συγκρότημα με βραχυχρόνιες μισθώσεις και κερδίζει σημαντικά ποσά.
Δεν γνωρίζω τις δικαστικές αποφάσεις που αναστέλλουν την εκτέλεση του πρωτοκόλλου κατεδάφισης, πιστεύω όμως ότι τα δικαστήρια πρέπει να είναι ιδιαιτέρως φειδωλά στη χορήγηση αναστολών εκτέλεσης, όταν η προσφυγή είναι αβάσιμη, όπως στην προκειμένη περίπτωση, που δεν είναι δυνατή η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων βάσει του ν.4495/2017 σε συνδυασμό με το άρθρο 83 ν.5106/2024 για την προστασία των δασών και ν.5215/2025, που κωδικοποίησε το ν.4495/2017.
Η παραπάνω υπόθεση τυγχάνει επί σειράς ετών ευρύτατης δημοσιότητας από τα ΜΜΕ με τις συνεχείς διαμαρτυρίες των περιβαλλοντολογικών οργανώσεων και των κατοίκων και πολύ δυσμενή σχόλια για την ανικανότητα του κράτους να προστατεύσει το περιβάλλον από την αυθαίρετη δόμηση ιδιαίτερα στις περιοχές Natura, όπου απαγορεύεται οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα.
Για την προστασία του περιβάλλοντος δεν αρκεί η νομική κάλυψη, αλλά απαιτείται πολιτική βούληση για την εφαρμογή των νόμων, που επιτυγχάνεται μόνο με έλεγχο μετά κυρώσεων για τα όργανα που με οποιοδήποτε πρόσχημα δεν εφαρμόζουν το νόμο.
Σύμφωνα με την κειμένη νομοθεσία μια οικοδομή χαρακτηρίζεται ως αυθαίρετη με την έκδοση από την οικεία Πολεοδομία πρωτοκόλλου, που διατάσσει την κατεδάφιση της. Μετά την τελεσιδικία του πρωτοκόλλου διατάσσεται από την οικεία Αποκεντρωμένη Περιφέρεια η κατεδάφιση του αυθαιρέτου με κονδύλια που παρέχει η ίδια.
Στην Αττική εκκρεμούν άνω των 800 -τελεσίδικα- πρωτόκολλα κατεδάφισης αυθαιρέτων για παραθαλάσσια ακίνητα και άνω των 2.500 για δασικά στην υπόλοιπη χώρα αρκετές χιλιάδες, αλλά δεν έχει εκτελεστεί κανένα με την ψευδεπίγραφη αιτιολογία, ότι δεν υπάρχουν σχετικά κονδύλια ακόμα και για την κατεδάφιση δύο ορόφων ξενοδοχείου στην περιοχή της Ακρόπολης για την οποία υπάρχει επιτακτική απόφαση του ΣτΕ για την εξεύρεση κονδυλίων και κατεδάφιση.
Διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις, με τη σημείωση ότι οι Αποκεντρωμένες Περιφέρειες είναι κυβερνητικά όργανα, αποφεύγουν για λόγους πολιτικού κόστους την κατεδάφιση των αυθαιρέτων οικοδομών ακόμα και αν προσβάλλουν το περιβάλλον ή αρχαιολογικούς χώρους και προτιμούν την επιβολή χρηματικών προστίμων, που είναι μη αποτελεσματικό μέσο για την αποτροπή της ανέγερσης αυθαιρέτων οικοδομών, γιατί κανείς δεν φοβάται την επιβολή προστίμου, που τελικά ρυθμίζονται, χαρίζονται ή παραγράφονται. Απόδειξη της αναποτελεσματικότητας της επιβολής προστίμων αποτελεί το ότι εκ των 115 δισ. βεβαιωθέντων προς είσπραξη στο Δημόσιο Ταμείο από διάφορες αιτίες, κυρίως προστίμων, μόνο το 11% έχει πληρωθεί. Νομίζω, ότι επιτέλους η Πολιτεία πρέπει να προχωρήσει στις κατεδαφίσεις των αυθαιρέτων οικοδομών σύμφωνα με την κειμένη νομοθεσία.
* Ο Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.