ΚΑΙΡΟΣ

Στο προσκήνιο σχέδιο νόμου για τα Εθνικά Κληροδοτήματα

Του Κωστα Ονισενκο

Μέσα στον Αύγουστο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το σχέδιο νόμου που αφορά τη διαχείριση των Εθνικών Κληροδοτημάτων, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ». Οι σχετικές ρυθμίσεις έρχονται για να αντικαταστήσουν τον απαρχαιωμένο νόμο 2039/1939, ο οποίος θεωρείται ξεπερασμένος και δυσλειτουργικός από κάθε άποψη. Οι αγκυλώσεις του παλαιού νόμου, όπως τονίζουν και οι ίδιοι οι διαχειριστές των Κληροδοτημάτων, θέτουν πολλές φορές τα αξεπέραστα διλήμματα, όταν για την αξιοποίηση κάποιου περιουσιακού στοιχείου χρειάζεται να παρακαμφθούν οι διατάξεις του. Λέγοντας «Εθνικά Κληροδοτήματα» εννοούμε κάθε περιουσιακό στοιχείο που καταλήγει στο κράτος ως κληρονομιά, δωρεά ή κληροδοσία υπέρ κοινής ωφελείας. Ακόμα ο νόμος αφορά τις σχολάζουσες κληρονομιές, τα περιουσιακά στοιχεία που καταλήγουν στο κράτος εξαιτίας έλλειψης κληρονόμου, αλλά και τις δωρεές που δεν διαχειρίζονται από το κράτος αλλά από άλλους φορείς και έχουν κοινωφελή σκοπό.

Ελεγκτικό έργο

Τα προηγούμενα χρόνια (κυρίως από το 2006 μέχρι το 2010) ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης (ΓΕΔΔ) και ελεγκτικά σώματα, όπως το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, πραγματοποίησαν ένα μεγάλο ελεγκτικό έργο αποδεικνύοντας πρώτον ότι τα εθνικά κληροδοτήματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν τεράστιο στήριγμα στη δοκιμαζόμενη ελληνική κοινωνία, καθώς τα ποσά που έχουν διατεθεί από δωροθέτες για κοινωφελείς σκοπούς είναι τεράστια και αφορούν διάφορα ζητήματα, υποτροφίες, περίθαλψη αναξιοπαθούντων κ.λπ. Δεύτερον, ότι μεγάλο μέρος των κληροδοτημάτων διαχειρίζεται με μη σύννομο τρόπο, ενώ κάποια από αυτά στην κυριολεξία λεηλατούνται από τα Δ.Σ. των Ιδρυμάτων. Στις 30 λεπτομερέστατες εκθέσεις που έχουν συνταχθεί ύστερα από ελέγχους σε αντίστοιχο αριθμό κληροδοτημάτων από το Σώμα Ελεγκτών Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης (2007-2009) με εντολή του τότε Ειδικού Γραμματέα Χαράλαμπου Γεωργακόπουλου φαίνεται ξεκάθαρα το βάθος της διαφθοράς στη διαχείριση τεράστιων περιουσιών που προορίζονταν για την ελληνική κοινωνία και η αδυναμία των ελεγκτικών μηχανισμών.

Αντίστοιχα ήταν εξάλλου και τα συμπεράσματα της έκθεσης που συνέταξε επί του θέματος η Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, η οποία δόθηκε στη Βουλή τον Ιανουάριο του 2011. Ενα χρόνο νωρίτερα (Μάρτιος 2010) ο τότε πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου από το βήμα της Βουλής αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη σημασία των κληροδοτημάτων και δεσμεύτηκε ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην πλήρη καταγραφή τους με στόχο την αξιοποίηση του δημόσιου πλούτου. Δεσμεύτηκε εξάλλου και για την αλλαγή του 2039/1939, ο οποίος αποτελεί το πρωταρχικό πρόβλημα. «Η συνολική αξία της περιουσίας των 11.000 Κοινωφελών Περιουσιών είναι άγνωστη και είναι αδύνατο να υπολογιστεί. Μπορούμε, ωστόσο, να προσεγγίσουμε τη συνολική αξία των περιουσιών αυτών σε τουλάχιστον 10 δισ. Και, μάλιστα, χωρίς να περιλαμβάνεται η περιουσία -κινητή και ακίνητη- των πολύ μεγάλων Κοινωφελών Περιουσιών, την οποία δεν γνωρίζουμε», ήταν η απάντηση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας. Λεπτομερέστερη καταγραφή δεν υπάρχει ή τουλάχιστον δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα. Η καταγραφή είναι εξαιρετικά δύσκολη, εξαιτίας της πολυδιάσπασης των εμπλεκόμενων με τα κληροδοτήματα: υπουργείο Οικονομικών, περιφέρειες, Εκκλησία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία, ιδρύματα κ.λπ.

Ανησυχητική είναι η κωλυσιεργία της προώθησης για διαβούλευση του νέου νόμου. «Το νομοσχέδιο είναι έτοιμο εδώ και αρκετό καιρό. Δεν πήγε στη Βουλή οριακά πριν από τις εκλογές της 6ης Μαΐου, μετά προφανώς υπήρχαν άλλες προτεραιότητες. Μέσα στον Αύγουστο θα σταλεί στο Κοινοβούλιο για διαβούλευση», αναφέρει στην «Κ» στέλεχος της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας, στην οποία υπάγεται πλέον ο έλεγχος των κληροδοτημάτων. Πάντως, ακόμα και έτσι ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λ. Ρακιντζής, διατηρεί τις επιφυλάξεις του, καθώς ο νέος νόμος είναι σε μεγάλο βαθμό αντιγραφή του παλαιού. «Αυτό το σχέδιο νόμου, που βρίσκεται πεταμένο σε κάποιο συρτάρι εδώ και χρόνια, έχω την εντύπωση ότι δεν είναι πλήρες και θα χρειαστεί συμπλήρωση με διατάξεις πιο σύγχρονες, με ηλεκτρονική διακυβέρνηση και διαφάνεια στη διοίκηση και κυρίως με έλεγχο όχι μόνο των δαπανών, αλλά και των αποφάσεων των διοικήσεων των Ιδρυμάτων», σχολιάζει ο κ. Ρακιντζής.

Εκθεση εντοπίζει παρατυπίες

Την ώρα που οι πολιτικές ηγεσίες χρονοτριβούν και κλείνουν επιδεικτικά τα μάτια τους στα ζητήματα κακοδιαχείρισης και κατασπατάλησης των κληροδοτημάτων, οι αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες του κράτους συνεχίζουν τους ελέγχους σε μεμονωμένα κληροδοτήματα. Η πιο πρόσφατη έκθεση που συντάχθηκε από το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (σημερινός επικεφαλής Παρ. Νομικός) αφορά καταγγελίες σχετικά με διαμέρισμα επί της οδού Ασκληπιού στην Αθήνα, το οποίο κληροδοτήθηκε στον Δήμο Υδρας προκειμένου τα χρήματα από την ενοικίασή του να διατεθούν σε σπουδαστές ΑΕΙ που κατάγονται από το νησί. Σύμφωνα, λοιπόν, με την έκθεση του ΣΕΕΔΔ (122/Α/2012) προέκυψαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Τα οφειλόμενα μισθώματα εκ του ως άνω ακινήτου, συνολικού ποσού 12.207,8 ευρώ (σ.σ. για 62 μήνες) κατετίθεντο από τον μισθωτή στον προσωπικό λογαριασμό του πρώην δημάρχου Υδρας», «η οικονομική υπηρεσία του Δήμου Υδρας δεν λειτούργησε αποτελεσματικά ως προς τη διαχείριση των εσόδων του κληροδοτήματος», «ο Δήμος Υδρας δεν προέβη σε νέα πλειοδοτική δημοπρασία μίσθωσης του ακινήτου μετά τη λήξη της μίσθωσής του και αντ’ αυτού προχώρησε σε σιωπηρή αναμίσθωση χωρίς περαιτέρω αναπροσαρμογή του μηνιαίου μισθώματος», «δεν προέβη στην υλοποίηση του ειδικού κοινωφελούς σκοπού υπέρ του οποίου κατελήφθη» κ.ά. Η έκθεση καταλήγει στην αναζήτηση ευθυνών του πρώην δημάρχου καθώς και με το αίτημα της παραπομπής της υπόθεσης σε Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών. Οι παρατυπίες που επισημαίνονται στη σχετική έκθεση είναι ενδεικτικές για μια σειρά κληροδοτημάτων που έχουν ελεγχθεί τα τελευταία χρόνια. Πηγή: Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ