Του Βαγγέλη Δουράκη
«Τίτλοι τέλους» πέφτουν σήμερα 31 Αυγούστου 2026 για το περιβόητο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Μέσω του εν λόγω Ταμείου από το 2021 η χώρα μας εξασφάλισε 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. σε δάνεια. Βεβαίως, τα χρήματα αυτά δεν έχουν μπει ακόμη όλα στα ελληνικά ταμεία, καθώς εκκρεμεί η έγκριση δύο αιτημάτων πληρωμής με την Ελλάδα να πρέπει μέχρι σήμερα να «κλείσει» όλα τα απαιτούμενα ορόσημα. Και αυτό ενώ πριν από 4 ημέρες εγκρίθηκε από το Ecofin το αναθεωρημένο σχέδιο της Ελλάδας με 111 μέτρα να μην … προχωράνε.
Σε κάθε περίπτωση, αρχές του μήνα που έρχεται αναμένεται η έγκριση εκταμίευσης 4,6 δισ. ευρώ τα οποία αφορούν το 8ο αίτημα πληρωμής από το σκέλος των επιχορηγήσεων (865 εκατ. ευρώ) και το 7ο αίτημα για τα δάνεια (3,7 δισ. ευρώ), τα οποία υποβλήθηκαν τον Μάιο.
Το «θρίλερ» με την δόση των €6,7 δισ.
Το 9ο και τελευταίο αίτημα σχεδιάζεται να υποβληθεί στις 30 Σεπτεμβρίου. Ανέρχεται συνολικά σε 6,7 δισ. ευρώ εκ των οποίων 4,4 δισ. ευρώ αφορούν σε επιχορηγήσεις και 2,3 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Απαραίτητη προϋπόθεση όμως για την υποβολή του είναι η Ελλάδα, μέχρι και σήμερα να έχει ικανοποιήσει και τα 123 ορόσημα που σχετίζονται με το συγκεκριμένο αίτημα, κάτι που αναγκάζει τον αρμόδιο αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση να κάθεται σε «αναμμένα κάρβουνα» μέχρι τελευταία στιγμή. Υπό αυτή την έννοια σήμερα κρίνεται η τύχη της συγκεκριμένης δόσης.
Όσον αφορά την εκταμίευση του παραπάνω ποσού -αν όλα πάνε καλά- θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.
Ο αρχικός σχεδιασμός για την κατανομή του συνολικού ποσού των σχεδόν 36 δισ. που εξασφαλίστηκαν μέσω Τ.Α.Α. προέβλεπε τη διενέργεια 106 επενδύσεων και 68 μεταρρυθμίσεων, οι οποίες ήταν κατανεμημένες στους εξής άξονες:
- Πράσινη Μετάβαση: Ενεργειακές αναβαθμίσεις, ηλεκτροκίνηση και προστασία του περιβάλλοντος.
- Ψηφιακή Μετάβαση: Ψηφιοποίηση του κράτους και των επιχειρήσεων.
- Απασχόληση, Δεξιότητες & Κοινωνική Συνοχή: Κατάρτιση εργαζομένων και ενίσχυση του συστήματος υγείας.
- Ιδιωτικές Επενδύσεις & Μετασχηματισμός: Χρηματοδότηση επιχειρηματικών σχεδίων μέσω χαμηλότοκων δανείων.
Εμβληματικά θεωρούνται έργα όπως:
- Το Ψηφιακό Κράτος: Ανάπτυξη και επέκταση των υπηρεσιών του gov.gr.
- Η Φορολογική Συμμόρφωση: Διασύνδεση 489.000 τερματικών POS με την ΑΑΔΕ.
- Οι Πράσινες Μεταφορές: Προσθήκη 425 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
- Οι Υποδομές Υγείας: Ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση 80 Nοσοκομείων και 146 Κέντρων Υγείας δεκάδων νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας.
Στο ίδιο πλαίσιο, κομβικά θεωρούνται και έργα όπως το βόρειο τμήμα του Ε65, το πρόγραμμα με τις προληπτικές εξετάσεις, οι διαδραστικοί πίνακες στα σχολεία, το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» κλπ.
Αλλά και μεταρρυθμίσεις, όπως ο νέος Δικαστικός Χάρτης, η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια για ΑΠΕ, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας.
Είναι εμφανές πως η «μερίδα του λέοντος» των χρηματοδοτήσεων από το Τ.Α.Α. κατευθύνθηκε κυρίως στο «κομμάτι» των ψηφιακών υποδομών, στην πολυσυζητημένη ενεργειακή μετάβαση, στη φορολογική συμμόρφωση και σε κατάρτιση και επιμόρφωση, με πολύ λιγότερα χρήματα να κατευθύνονται σε πρωτογενή τομέα και σε παραγωγικές υποδομές.
Το εάν επρόκειτο για σοφή επιλογή το .. μέλλον θα δείξει, όπως και να έχει όμως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αφήνει το αποτύπωμά του στη χώρα μας.
Τα «αγκάθια» του σχεδιασμού και τα έργα που «κόπηκαν»
Τα «αγκάθια» όμως στην υλοποίηση των αρχικών σχεδιασμών δεν έλειψαν: «Τρανή» απόδειξη ότι το Ecofin ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα μία ακόμη αναθεώρηση του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0» -που είχε κατατεθεί από τις αρχές Μαΐου στην Κομισιόν- με την αιτιολογία ότι 111 έργα του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δεν ήταν εφικτό να ολοκληρωθούν λόγω αντικειμενικών περιστάσεων.
Ολόκληρη τη λίστα και τους λόγους που «φρέναραν» τα εν λόγω έργα μπορείτε να τη δείτε ΕΔΩ.
Ήταν ένας από τους λόγους που ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος μίλησε για «αναθεωρήσεις, αλλαγές και ‘’εκπτώσεις’’ σε σχέση με το αρχικό σχέδιο Ελλάδα 2.0».
Μάλιστα ανέφερε και χαρακτηριστικά παραδείγματα «αναθεώρησης» στόχων όπως η χρηματοδότηση της «εγκατάστασης 700 MW αποθήκευσης ενέργειας» με τον αρχικό σχεδιασμό να προβλέπει ολοκληρωμένα έργα αποθήκευσης ενέργειας -στα τέλη του 2025- ισχύος 1.380 MW συν άλλα 175 MW που προστέθηκαν αργότερα, σύνολο 1.555 MW.
Και αντί για 1.555 MW για τα οποία είχε δεσμευτεί η ίδια η κυβέρνηση, όπως αναφέρει ο Παύλος Γερουλάνος, ο στόχος μέσα στο πλαίσιο του “Ελλάδα 2.0” μειώθηκε δραματικά σε 700 MW.
Μεταξύ άλλων ανέφερε και τις εξής «αστοχίες»:
- Στο αρχικό Ελλάδα 2.0 προβλεπόταν μέχρι τα τέλη 2024 η «ολοκλήρωση και στελέχωση τουλάχιστον 50.000 νέων θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς» (μέτρο 16919). Αυτός όμως ο στόχος όμως διαγράφηκε μετά από το Ταμείο Ανάκαμψης.
- «Ολοκλήρωση του προαστιακού σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής από τα Άνω Λιόσια μέχρι τα Μέγαρα» μέχρι τα τέλη του 2025 προέβλεπε το αρχικό Ελλάδα 2.0 στο μέτρο 16892. Ο στόχος όμως αυτός εγκαταλείφθηκε και αντί για ολοκλήρωση του έργου μέχρι τα τέλη του 2025 προβλεπόταν πλέον απλά «κατασκευή έργων υποδομής και υπερκατασκευής…στο τμήμα από τα Άνω Λιόσια έως την έναρξη του τμήματος στα ΕΛΠΕ Ελευσίνας και από το τέλος του τμήματος ΕΛΠΕ Ελευσίνας έως τον νέο σταθμό Μεγάρων».
- Για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, το μέτρο 16630 του αρχικού Ελλάδα 2.0 προέβλεπε μεταξύ άλλων τα εξής μέχρι τέλος 2025: «Το υποέργο 2: (Χερσόνησος–Νεάπολη) και το υποέργο 3: (Νεάπολη–Άγιος Νικόλαος) ολοκληρώθηκαν και τέθηκαν σε λειτουργία». Μετά όμως ο στόχος άλλαξε και αντί για ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία του Χερσόνησος – Νεάπολη τώρα προβλέπεται «εκτέλεση των ακόλουθων εργασιών: α) όλων των σχεδίων και των ερευνών του υποέργου, β) Φάση Α και Β’ των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των σηράγγων Τ1 και Τ2, γ) γέφυρα C6», ενώ για το υποέργο 3 (Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος), τώρα προβλέπεται «κατασκευή του τμήματος από το τέρμα της περιφερειακής οδού Νεάπολης έως την αρχή της περιφερειακής οδού Αγίου Νικολάου».
- Αποκατάσταση των συνεπειών από τις κακοκαιρίες DANIEL και ELIAS (μέτρο 16999), αντί για ολοκλήρωση έργων αποκατάστασης σε 200 σημεία σε μήκος 2.100 χλμ. του περιφερειακού οδικού δικτύου που προέβλεπε αρχικά το Ελλάδα 2.0 τώρα προβλέπεται «εκτέλεση εργασιών αποκατάστασης σε 129 τοποθεσίες του οδικού δικτύου». Δραστική μείωση στόχων παρατηρείται και στην αποκατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου (πχ Δομοκός – Κραννώνα αντί για Δομοκός – Ραψάνη που προβλεπόταν αρχικά, αλλά και στο τμήμα Λάρισα – Βόλος, όπου αρχικά προβλεπόταν πλήρης αποκατάσταση μέχρι τα τέλη του 2025).
Όλες τις επισημάνσεις του Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου του ΠΑΣΟΚ μπορείτε να τις εντοπίσετε ΕΔΩ.
Και τώρα τι; Οι χρηματοδοτήσεις της επόμενης ημέρας
Το σίγουρο είναι πως το επόμενο ερώτημα που προκύπτει είναι «και τώρα τι;». Ποια θα είναι η επόμενη μέρα μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης; Ποιες θα είναι οι νέες πηγές χρηματοδοτήσεων;
Βάσει του τελευταίου Πολυετή Δημοσιονομικού Προγραμματισμού του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων από τα 16,7 δισ. ευρώ φέτος, υποχωρεί στα 10,6 δισ. ευρώ το 2027 για να αυξηθεί το 2028 στα 11,9 δισ. ευρώ, στα 13 δισ. ευρώ το 2029 και στα 14,2 δις. ευρώ το 2030.
Εκείνο που καθίσταται σαφές είναι πως μετά την «λήξη» του Τ.Α.Α. δεν σταματούν οι χρηματοδοτικές ροές προς την ελληνική οικονομία. Εκτός από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030 ύψους 23 δισ. ευρώ, κεντρικό ρόλο τα επόμενα χρόνια θα διαδραματίσουν :
Τα τρία νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ, που θα αποτελέσουν πηγή συγχρηματοδοτούμενων επενδύσεων και από τα οποία η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει νέους πόρους ύψους 8 δισ. ευρώ.
- Πρόκειται για το Ταμείο Κλιματικής Κρίσης, από όπου θα διατεθούν 5,2 δισ. ευρώ, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού με 1,7 δισ. ευρώ και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών με 1,2 δισ. ευρώ, τα οποία αναμένεται να οδηγήσουν σε επενδύσεις συνολικού ύψους 10 δισ. ευρώ.
- Η ρήτρα διαφυγής στην ενέργεια: Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης ζήτησε την επέκταση της ρήτρας διαφυγής εκτός από τις αμυντικές δαπάνες και για την ενέργεια προκειμένου να χρηματοδοτηθούν επενδύσεις 1 δισ. ευρώ την διετία 2027 - 2028 με εθνικούς πόρους.
- Το ΕΣΠΑ 2021-2027 που παραμένει «πυλώνας» δημόσιων επενδύσεων, το οποίο μετά την ολοκλήρωση του ΤΑΑ θα αρχίσει να επιταχύνει την υλοποίηση του. Από τους ήδη θεσμοθετημένους κοινοτικούς πόρους των 26 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, έχουν απορροφηθεί μέχρι τώρα 7 δισ. ευρώ σε έργα και δράσεις και απομένουν πλέον να απορροφηθούν άλλα 19 δισ. ευρώ.
- Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 από το οποίο η χώρα μας αναμένεται να επωφεληθεί με κονδύλια 49,4 δισ. ευρώ.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.