Μετά τη σαρωτική νίκη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ στις 6 Σεπτεμβρίου, το ενδιαφέρον σε ολόκληρη την Ευρώπη μετατοπίστηκε στο τι θα επιφύλασσαν οι εκλογές της Κυριακής για τους Σουηδούς Δημοκράτες (SD).
Το κόμμα, το οποίο ιδρύθηκε το 1988 από πρώην νεοναζί, μπήκε στο σουηδικό Κοινοβούλιο το 2010 και έκτοτε ενίσχυε τη δύναμή του σε κάθε βουλευτική αναμέτρηση, φτάνοντας στο 20,5% των ψήφων το 2022. Η επιτυχία εκείνη επέτρεψε στους Σουηδούς Δημοκράτες να εντάξουν σημαντικά τμήματα του προγράμματός τους στη συμφωνία που διαπραγματεύθηκαν με τα κόμματα της δεξιάς για τη στήριξη της κυβέρνησης.
Ο υποστηρικτικός του ρόλος στον συνασπισμό Tidö του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον εξασφάλισε στο κόμμα τεράστια πολιτική επιρροή και συνέβαλε στην αποδοχή του από το πολιτικό κατεστημένο.
Οι φετινές εκλογές ήρθαν να επιβεβαιώσουν ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες δεν είναι πλέον παρίες, αλλά μια ισχυρή πολιτική δύναμη. Στις αρχές της προεκλογικής εκστρατείας, ο Κρίστερσον είχε ανακοινώσει ότι, εάν ο συνασπισμός του κέρδιζε τις εκλογές, το SD θα αναλάμβανε καίρια υπουργικά χαρτοφυλάκια. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της Κυριακής δείχνουν ότι η πορεία της ακροδεξιάς προς την καρδιά της σουηδικής κυβέρνησης ανακόπηκε, τουλάχιστον προς το παρόν.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες (SD) υποχώρησαν από τη δεύτερη στην τρίτη θέση και, καθώς τα κόμματα της δεξιάς δύσκολα θα μπορέσουν να σχηματίσουν κυβερνητικό συνασπισμό, φαίνεται να απομακρύνεται και η προοπτική συμμετοχής τους στην κυβέρνηση.
«Αυτό που είδαμε χθες ήταν μια ιστορική οπισθοχώρηση για τους Σουηδούς Δημοκράτες», δήλωσε ο Νίκλας Νίλσον, ερευνητής και λέκτορας στο αντιρατσιστικό ίδρυμα Expo. «Το κόμμα αύξανε τη δύναμή του σε κάθε βουλευτική εκλογική αναμέτρηση από το 1988».
Ο ηγέτης των SD, Γίμι Όκεσον, εμφανίστηκε εμφανώς σοκαρισμένος όταν απευθύνθηκε στους υποστηρικτές του αργά το βράδυ των εκλογών. Παραδέχθηκε ότι ήταν προφανές πως το κόμμα είχε χάσει κάποιες ποσοστιαίες μονάδες, επέμεινε ωστόσο ότι εξακολουθούσε να συγκαταλέγεται στους «νικητές». Άφησε επίσης να εννοηθεί ότι η επιλογή του να λειτουργήσει ως «ομαδικός παίκτης» και να στηρίξει τους Φιλελεύθερους, εταίρους του κυβερνητικού συνασπισμού, ενδέχεται να συνέβαλε στην απώλεια μέρους της εκλογικής στήριξης του κόμματός του.
Είναι ίσως ακόμη πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τους λόγους για τους οποίους το κόμμα έχασε ψήφους, σύμφωνα με τον Νίλσον. Ωστόσο, ένα μέρος των ψηφοφόρων του ενδέχεται να στράφηκε προς τους Μετριοπαθείς, οι οποίοι κατέγραψαν καλή εκλογική επίδοση.
Ένας ακόμη παράγοντας ενδέχεται να είναι ότι, έπειτα από τέσσερα χρόνια στενής εμπλοκής στη διακυβέρνηση, οι Σουηδοί Δημοκράτες δυσκολεύονται πλέον να παρουσιάζονται ως αντισυστημικό κόμμα. Ρόλο ενδέχεται επίσης να έπαιξε η συμμετοχή, η οποία διαμορφώθηκε περίπου στο 80%, ποσοστό σχετικά χαμηλό για τα δεδομένα της Σουηδίας.
Παράλληλα, ένα ακόμη γεγονός που ενδέχεται να έπαιξε ρόλο στη μείωση της εκλογικής δύναμης του κόμματος είναι ότι μεγάλο μέρος των θέσεων των Σουηδών Δημοκρατών έχει πλέον ενσωματωθεί στην κυρίαρχη πολιτική ατζέντα της Σουηδίας: η αυστηρή στάση απέναντι στη μετανάστευση και στην εγκληματικότητα, αλλά και μια αντίληψη για την ένταξη που μεταφέρει το βάρος στους ανθρώπους που εγκαθίστανται στη χώρα, απαιτώντας από αυτούς να εγκαταλείψουν στοιχεία της κουλτούρας και της θρησκείας τους προκειμένου να προσαρμοστούν στα «σουηδικά» πρότυπα.
Η επιρροή τους έχει επεκταθεί ακόμη και στους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι, μετά την ήττα τους στις προηγούμενες εκλογές, υιοθέτησαν πιο δεξιές πολιτικές για την εγκληματικότητα, τη μετανάστευση και την ένταξη.
Εάν οι Μετριοπαθείς καταλήξουν να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση συνασπισμού με τους Σοσιαλδημοκράτες, οι Σουηδοί Δημοκράτες θα αποτελέσουν το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, διατηρώντας έτσι ισχυρή παρουσία στην πολιτική σκηνή της χώρας. Αν, αντίθετα, οι Σοσιαλδημοκράτες καταφέρουν να σχηματίσουν κυβέρνηση χωρίς τους Μετριοπαθείς, οι Σουηδοί Δημοκράτες θα βρεθούν και πάλι εκτός κυβερνητικού παιχνιδιού, εξέλιξη που θα μπορούσε να συμβάλει στη μετατόπιση του δημόσιου διαλόγου, της πολιτικής και των κοινωνικών προτύπων μακριά από τη δεξιά.
Ο τρόπος με τον οποίο οι Σουηδοί Δημοκράτες θα αντιδράσουν σε αυτή τη νέα πραγματικότητα θα είναι καθοριστικός τόσο για το μέλλον του κόμματος όσο και για την κατεύθυνση που θα πάρει η πολιτική ζωή της Σουηδίας.
Εάν, απαλλαγμένοι πλέον από την ανάγκη να συνεννοούνται με τα κόμματα της κεντροδεξιάς, επιλέξουν να κινηθούν ακόμη πιο δεξιά προκειμένου να συσπειρώσουν εκ νέου την εκλογική τους βάση, αυτό θα μπορούσε να έχει συνέπειες στο μέλλον και να οδηγήσει τη σουηδική πολιτική σε νέα χαμηλά επίπεδα, προειδοποίησε ο Νίλσον.
Άλλωστε, η υποστήριξη προς την άκρα δεξιά στη Σουηδία παραμένει ισχυρή. Η στρατολόγηση νέων μελών, η διάδοση ιδεών και η κινητοποίηση από ακροδεξιές ομάδες, γνωστές ως «active clubs», συνεχίζουν να ενισχύονται χωρίς ουσιαστικό ρυθμιστικό ή πολιτικό πλαίσιο, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στο σουηδικό κοινοβούλιο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
