Ο ενθουσιασμός των «τραμπιστών» στην αρχή της θητείας του Αμερικανού προέδρου έχει πλέον υποχωρήσει, εξαιτίας και των αποφάσεων του πλανητάρχη που επιβαρύνουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.Η επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του 2024 είχε κάνει τις καρδιές των φίλων και ομοϊδεατών του στην Ευρώπη να σκιρτήσουν. Δεν ήταν μόνο ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν και η Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι που καμάρωναν για την ειδική σχέση με τον νέο ένοικο της Ουάσινγκτον. Ήταν αρκετοί και «αναγνωρίσιμοι» πολιτικοί που έσπευσαν να συγχαρούν και να εκφράσουν την προσδοκία για μια άλλου είδους συνεργασία με το νέο καθεστώς στην Ουάσινγκτον. Ανάμεσά τους η ηγεσία της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία, που αντάλλασσε φιλοφρονήσεις και επαίνους με τον νέο Πρόεδρο και τους πραιτωριανούς του, όπως ο Ίλον Μασκ. Οι εθνολαϊκιστές του κόμματος Νόμου και Δικαιοσύνης του Κατσίνκσι στην Πολωνία και ο Ρόμπερτ Φίτσο από τη Σλοβακία, η θαυμάστρια της πολιτικής της Αστυνομίας Μετανάστευσης (ICE) Μαρίν Λε Πεν από τη Γαλλία. Όλο το ακροδεξιό στρατόπεδο στην Ευρώπη έβλεπε ένα νέο φωτεινό «σηματοδότη» για τον πλανήτη, με πολιτικές ενάντια στη μετανάστευση και ρητορικές υπέρ της αξίας του εθνικισμού.
Αλλά και εκείνοι οι ηγέτες που προεκλογικά δήλωναν ανήσυχοι για το ενδεχόμενο μιας τραμπικής επικράτησης έστειλαν ευχές και συγχαρητήρια. Ο Μερτς, ο Μακρόν, η φον ντερ Λάιεν. Η πρώτη τακτική τους επιλογή ήταν αυτή του καλοπιάσματος του νέου πανίσχυρου ηγέτη, η προσπάθεια να αποφύγουν εντάσεις μαζί του με μια στάση «αναγνώρισης» του πολιτικού του βάρους, στα όρια της κολακείας. Το πρώτο ταξίδι του καγκελάριου Μερτς στην Ουάσινγκτον ήταν αποκαλυπτικό, όπως και η προσπάθεια της προέδρου της Κομισιόν μερικούς μήνες αργότερα να γλιτώσει τα χειρότερα, συμφωνώντας με τον Τραμπ σε πράγματα που λίγους μήνες νωρίτερα έμοιαζαν αδιανόητα για την ΕΕ. Αξέχαστη και η σκηνή με όλους τους Ευρωπαίους στο τραπέζι να ακούν τις φλυαρίες του.
Η δική του «θεωρία του σοκ»
Από τότε μοιάζει σαν να έχουν περάσει αιώνες. Ο Τραμπ ξεπέρασε ακόμα και τους χειρότερους φόβους όσων τον κοιτούσαν με ανησυχία και διέψευσε τις ελπίδες ακόμα και των πιο πιστών του φίλων. Ακολούθησε μια πολιτική προκλήσεων και συχνά απαξίωσης απέναντι στους Ευρωπαίους, αισθανόμενος παντοδύναμος και έχοντας και τη στήριξη του Κογκρέσου, αυτή που απειλείται να χάσει τώρα.
Σε Βρυξέλλες, Βερολίνο και Παρίσι έχουν πλέον κατασταλάξει στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να περιμένουν πολλά από μια σχέση που έχει διαρραγεί και τα τραύματά της θα αργήσουν να κλείσουν. Κρατούν, λοιπόν, μικρό καλάθι. Ο μόνος που μάταια προσπαθεί ακόμα να πείσει ότι Ευρώπη και ΗΠΑ παραμένουν σε κοινό βηματισμό είναι ο Ολλανδός Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Για να αξιολογήσει κανείς την ευθυκρισία του συγκεκριμένου πολιτικού αρκεί να ανασύρει μια φωτογραφία από τα εγκαίνια του αγωγού Nord Stream στις 8 Νοεμβρίου του 2011 στο Λούμπμιν της Γερμανίας. Τότε ως πρωθυπουργός της πατρίδας του φωτογραφιζόταν χαμογελαστός δίπλα σε Γερμανούς και Ρώσους, επαινώντας αυτό το τόσο σπουδαίο έργο, που πλέον καταδικάζει ως βασικό πολεμικό εργαλείο της Μόσχας.
Τον πληρώνουν ακριβά
Η επιμονή του Τραμπ για απόσυρση των ΗΠΑ από την Ευρώπη, η υπόδειξη ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να σηκώσουν οι ίδιοι το βάρος της άμυνάς τους, υποχρέωσε όλα τα κράτη της Ευρώπης να αναθεωρήσουν προς τα πάνω τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς, την ίδια στιγμή που ανακοίνωναν την ανάγκη για θυσίες στον κοινωνικό τομέα. Κι όχι μόνο αυτό. Οι Ευρωπαίοι αναγκάστηκαν να πληρώνουν «τοις μετρητοίς» την αμερικανική «βοήθεια» στην Ουκρανία. Αυτά δεν άρεσαν ούτε στην Αλίς Βάιντελ από την AfD, ούτε στη Μελόνι, ούτε φυσικά στους Πολωνούς ακροδεξιούς που ξαφνικά είδαν να τους συμπεριφέρεται σαν «αποπαίδια» ο αγαπημένος τους προστάτης. Όλοι μαζί, όπως και οι Σκανδιναβοί θαυμαστές του τραμπισμού, υποχρεώθηκαν να ανταπεξέλθουν σε ένα ακόμα σοκ, όταν ο Πρόεδρος άρχισε να απειλεί με κατάληψη της Γροιλανδίας. Τι να τους κάνεις τους εχθρούς, όταν έχεις ένα τέτοιοn σύμμαχο;
Ακόμα και ο Όρμπαν πρέπει να ένιωσε κάπως «προδομένος», αφού η βοήθεια στην οποία προσδοκούσε προεκλογικά από τον μεγάλο σύμμαχο δεν είχε την βαρύτητα που θα μπορούσε να έχει μια «ατόφια» τραμπική παρέμβαση. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε μάλλον διαισθανθεί ότι ο συγκεκριμένος δορυφόρος του στην Ευρώπη είχε υπερβεί τη μέγιστη ημερομηνία λήξης του και κράτησε αποστάσεις. Σοφά, όπως αποδείχτηκε.
Τι μπορούν να περιμένουν;
Αυτές τις μέρες στον ευρωπαϊκό Τύπο έχουν την τιμητική τους εκτιμήσεις και αναλύσεις για την επόμενη μέρα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Αν ήταν το ίδιο φειδωλοί με τις λέξεις οι συντάκτες τους, όπως οι χώρες του Βορρά με τα χρήματα του κοινοτικού προϋπολογισμού, θα μπορούσαν να απαντήσουν στο ερώτημα πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ στην ήττα, στη νίκη ή στην ισοπαλία με μια μόνο φράση: «Όταν πρόκειται για τον Τραμπ, ποτέ δεν ξέρεις».
Όποιος θεωρεί, για παράδειγμα, ότι ένας «ηττημένος» πρόεδρος θα μπορούσε να μαζευτεί και να έρθει πιο κοντά στις «ευρωπαϊκές θέσεις» για τον πόλεμο στην Ουκρανία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με το επόμενο σοκ. Η εμπειρία λέει ότι ο πρόεδρος θα αντιμετωπίσει όλα τα σενάρια με «βροντερό» τρόπο. Ίσως μάλιστα μια ήττα του να τον οδηγήσει σε ακόμα πιο σπασμωδικές κινήσεις και να αποδειχτεί πιο επικίνδυνη.
Για μια ακόμα φορά οι Ευρωπαίοι πέφτουν θύματα του μεγάλου ιού της εποχής: της διαδικτυακής επιτάχυνσης της πολιτικής. Προτιμούν να ασχοληθούν με το επίκαιρο, με το άμεσο, ή αλλιώς δέντρο, και όχι με το δάσος. Από ευκολία, αμηχανία ή και τα δύο μαζί. Πίσω από το ερώτημα για τις επόμενες ημέρες των εκλογών υπάρχει ένα τεράστιο ερωτηματικό για το πώς θα διαμορφωθούν μεσοπρόθεσμα οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο όχθες του Ατλαντικού. Με τους περισσότερους κυβερνήτες της ηπείρου μας εστιασμένους σε ζητήματα καθημερινής πολιτικής επιβίωσης αυτό που κυριαρχεί είναι η παλινδρόμηση από την προσπάθεια να μην ανοίξει κι άλλο ρήγμα, προς τις ρητορικές εξάρσεις ευρωπαϊκής αυτονομίας για εσωτερική κατανάλωση από την άλλη.
Εκλογές σε πέντε μεγάλες χώρες
Πραγματικό σχέδιο κανείς δεν έχει. Κυρίως δεν έχει αυτό το θεσμικά κατάκοπο οικοδόμημα, που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Αμήχανοι ηγέτες κοιτούν το ημερολόγιο και βλέπουν κυκλωμένες με κόκκινο εκλογικές ημερομηνίες. Σε λίγες μέρες ψηφίζει η Ισπανία. Ακολουθούν οι προεδρικές της Γαλλίας τον Απρίλιο, σημαντικές κρατιδιακές εκλογές στη Γερμανία και βουλευτικές μέχρι τα τέλη του 2027 σε Ιταλία και Πολωνία. Με άλλα λόγια μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο έρχονται εκλογικές αναμετρήσεις στις πέντε μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης.
Θα μπορούσες να τις αποκαλέσεις και αυτές «ενδιάμεσες» ενόψει των ευρωεκλογών του 2029 που θα ορίσουν τους συσχετισμούς της νέας Κομισιόν, θα καταδείξουν την πραγματική δύναμη των Ευρωπαίων «τραμπιστών» και κυρίως θα αποφασίσουν για τη συνέχεια ή όχι της «γραμμής» φον ντερ Λάιεν που ολοένα συχνότερα αμφισβητείται. Λίγο νωρίτερα στις αρχές του ίδιου χρόνου θα έχει ορκιστεί ο διάδοχος του Ντόναλντ Τραμπ και οι δημοσιογράφοι θα κάνουν πάλι εικασίες και προβλέψεις για το μέλλον της διατλαντικής σχέσης, αναρωτώμενοι αν πρέπει να γίνεται λόγος για ανακούφιση από το τέλος ενός εφιάλτη ή για ανατριχίλα μπροστά σε νέες, πραγματικά δυστοπικές προοπτικές.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.