ΚΑΙΡΟΣ

Πέθανε σε ηλικία 97 ετών η Yayoi Kusama, η πρωτοπόρος καλλιτέχνιδα της avant-garde που αψήφησε τα στερεότυπα

Η Kusama ακολούθησε μια διεθνώς αναγνωρισμένη πορεία ως πρωτοπόρος καλλιτέχνιδα της avant-garde, με έργο που περιλάμβανε τις εικαστικές τέχνες, την περφόρμανς, τη λογοτεχνία και την ποίηση

Πέθανε σε ηλικία 97 ετών η πρωτοπόρα Γιαπωνέζα καλλιτέχνις Yayoi Kusama, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές της σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως, σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρίας της. 

Η Kusama άφησε την τελευταία της πνοή σε νοσοκομείο του Τόκιο στις 14 Αυγούστου 2026, σύμφωνα με την ανακοίνωση. «Με βαθιά θλίψη» η εταιρεία της γνωστοποίησε τον θάνατό της, υπογραμμίζοντας ότι αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή της στην καλλιτεχνική δημιουργία.

«Σε μια εξαιρετική ζωή αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην καλλιτεχνική δημιουργία, η Kusama ακολούθησε μια διεθνώς αναγνωρισμένη πορεία ως πρωτοπόρος καλλιτέχνις της avant-garde, με έργο που περιλάμβανε τις εικαστικές τέχνες, την περφόρμανς, τη λογοτεχνία και την ποίηση», ανέφερε η ανακοίνωση.

Η Kusama, η οποία ζούσε εδώ και δεκαετίες με τη θέλησή της σε ψυχιατρικό νοσοκομείο, είχε γίνει γνωστή όχι μόνο για το έργο της αλλά και για την ιδιαίτερη εμφάνισή της, με την χαρακτηριστική κατακόκκινη περούκα και τα ρούχα με μοτίβα πουά.

Μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής της συνέχιζε να ζωγραφίζει, κρατώντας αδιάκοπα το πινέλο της και εξερευνώντας μέσα από την τέχνη της έννοιες όπως η αιώνια αγάπη και η αθανασία της ψυχής.

Από την απόρριψη στη διεθνή αναγνώριση

Η Kusama χρειάστηκε να περιμένει πολλές δεκαετίες μέχρι να αναγνωριστεί ως μία από τις σημαντικότερες καλλιτέχνιδες της εποχής της. Στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1960, σε ένα καλλιτεχνικό περιβάλλον που κυριαρχούνταν από άνδρες, το έργο της προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.

Οι εκθέσεις της με γλυπτά φαλλικού χαρακτήρα, μεταξύ άλλων και έναν καναπέ καλυμμένο με υφασμάτινες προεξοχές, καθώς και οι συχνές εμφανίσεις γυμνών σωμάτων, προκάλεσαν αίσθηση και αντιπαραθέσεις.

Ανάμεσα στα πιο εμβληματικά έργα της είναι τα «Infinity Mirror Rooms», εγκαταστάσεις στις οποίες καθρέφτες και φωτισμοί δημιουργούν την ψευδαίσθηση ατελείωτων χώρων. Οι εγκαταστάσεις αυτές προσέλκυσαν εκατομμύρια επισκέπτες και συνέβαλαν καθοριστικά στη διεθνή αναγνώριση της καλλιτέχνιδας.

Ιδιαίτερα δημοφιλή έγιναν στη συνέχεια τα έργα της με τις χαρακτηριστικές βούλες, αλλά και οι κολοκύθες, που εξελίχθηκαν σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της καλλιτεχνικής της γλώσσας.

Το 1993 έγινε η πρώτη Γιαπωνέζα καλλιτέχνις που εκπροσώπησε μόνη της τη χώρα της στη Biennale της Βενετίας. Η επιτυχία της έκθεσης σηματοδότησε μια καθοριστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν το έργο της, τόσο στην Ιαπωνία όσο και στο εξωτερικό.

Η αξία των έργων της εκτοξεύτηκε. Το 2022, ένας από τους πίνακές της πωλήθηκε σε δημοπρασία έναντι περίπου 10,5 εκατομμυρίων δολαρίων.

Τα έργα της άρχισαν να παρουσιάζονται στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, ενώ συνεργάστηκε και με κορυφαίους οίκους πολυτελείας, μεταξύ των οποίων ο Louis Vuitton.

Η τέχνη ως έκφραση των προσωπικών της βιωμάτων

Η Kusama γεννήθηκε το 1929 στη Ματσουμότο, στην περιφέρεια Ναγκάνο της κεντρικής Ιαπωνίας. Από παιδί βίωνε παραισθήσεις, βλέποντας, όπως έχει περιγράψει, λάμψεις και εικόνες που αργότερα μεταμόρφωσε σε καλλιτεχνική δημιουργία.

Η τέχνη αποτέλεσε για την ίδια έναν τρόπο να μεταφέρει στους άλλους τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τον κόσμο.

Οι γονείς της δεν υποστήριξαν αρχικά την επιθυμία της να σπουδάσει ζωγραφική στο Κιότο. Αργότερα, όπως είχε αποκαλύψει, της είπαν ότι η καλλιτεχνική της δραστηριότητα αποτελούσε πηγή ντροπής για τη συντηρητική οικογένειά της.

Παρά τις δυσκολίες και την κριτική που δέχθηκε κατά καιρούς, η Kusama κατάφερε να μετατρέψει τις προσωπικές της εμπειρίες και εμμονές σε μια μοναδική εικαστική γλώσσα, βασισμένη στην επανάληψη, τις βούλες, τους καθρέφτες, τα έντονα χρώματα και την αίσθηση του απείρου.

Η παγκόσμια πολιτιστική εικόνα

Η μεγάλη αναγνώριση ήρθε κυρίως στα τελευταία χρόνια της ζωής της. Στις δεκαετίες των 80 και των 90 της, η Kusama εξελίχθηκε σε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν σημαντικά στην περαιτέρω διάδοση του έργου της.

Οι εντυπωσιακές εγκαταστάσεις της, με τεράστια λουλούδια, γυαλιστερές μεταλλικές σφαίρες και ατελείωτες αντανακλάσεις, έγιναν δημοφιλή σκηνικά για φωτογραφίες και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο της κατείχε η κολοκύθα. Για την Kusama συμβόλιζε την άνεση, τη νοσταλγία και τη σταθερότητα. «Οι κολοκύθες μου μιλούν», είχε πει σε συνέντευξή της, εξηγώντας ότι «ενσωματώνουν μια αίσθηση σταθερότητας και μου δίνουν ηρεμία».

Στη Νάοσιμα, έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς σύγχρονης τέχνης στην Ιαπωνία, οι επισκέπτες που φτάνουν με το πλοίο αντικρίζουν την περίφημη υπαίθρια «Red Pumpkin», μια χαρακτηριστική κόκκινη κολοκύθα καλυμμένη με μεγάλες μαύρες βούλες.

Η Yayoi Kusama αφήνει πίσω της ένα από τα πιο προσωπικά και αναγνωρίσιμα καλλιτεχνικά ιδιώματα του 20ού και 21ου αιώνα, έχοντας μετατρέψει τις εμμονές, τις ψευδαισθήσεις και τις υπαρξιακές της αναζητήσεις σε ένα παγκόσμιο σύμβολο της σύγχρονης τέχνης.

Πηγή: skai.gr