Γαλάζιο μπλέιζερ, μαύρο παντελόνι, χαρακτηριστική κόμμωση... Έτσι απαθανατίζει την Άνγκελα Μέρκελ ο Γαλλογερμανός καλλιτέχνης Ζερεμί Κέϊρας σε πορτρέτο που εμφανίστηκε πρόσφατα, για πρώτη φορά, στο Μουσείο Μπόντε του Βερολίνου. Τόσο πολλούς επισκέπτες προσελκύει αυτός ο πίνακας, ώστε θα παραμείνει στο Μουσείο Μπόντε μέχρι τις 3 Ιανουαρίου του 2027, τρεις μήνες περισσότερο από ό,τι αρχικά προβλεπόταν.
Πριν λίγες ημέρες εμφανίστηκε και η ίδια η Μέρκελ μπροστά στο πορτρέτο της, για να υπογράψει αυτόγραφα. Το ενδιαφέρον ήταν τεράστιο. Η «ουρά» των επισκεπτών έφτανε ως την είσοδο. Κάποιοι έλεγαν βέβαια ότι βρέθηκαν στο Μουσείο Μπόντε για τη μόνιμη συλλογή του, όχι για την πρώην καγκελάριο. Παρά ταύτα, όπως είπε εκπρόσωπος του μουσείου, τα 450 εισιτήρια της εκδήλωσης εξαντλήθηκαν γρήγορα, ενώ περίπου 300 είχαν ήδη προκρατηθεί.
Πέντε χρόνια μετά την αποχώρησή της από την εξουσία, φαίνεται ότι ξαφνικά όλοι θέλουν να δουν και να ακούσουν την πρώην καγκελάριο. Τον Φεβρουάριο έκανε την πρώτη της επανεμφάνιση σε συνέδριο των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και καταχειροκροτήθηκε. Ακολούθησαν σενάρια (τα οποία πάραυτα διαψεύστηκαν) ότι μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας ή έστω να αναλάβει καθήκοντα διαμεσολαβητή για την Ουκρανία.
Η Μέρκελ σε Έκθεση Ψηφιακής Τεχνολογίας. Η Μέρκελ μιλάει με τους νέους. Η Μέρκελ στο TikTok. Οι δημόσιες εμφανίσεις πληθαίνουν, ιδιαίτερα όταν η πρώην καγκελάριος προωθεί την αυτοβιογραφία της, έναν τόμο 736 σελίδων με τίτλο «Ελευθερία». Σύμφωνα με τον εκδοτικό οίκο, έχουν διατεθεί περισσότερα από ένα εκατομμύριο αντίτυπα σε όλον τον κόσμο. Ακόμη και σήμερα, εκατοντάδες άτομα συρρέουν σε κάθε παρουσίαση του βιβλίου. Που οφείλεται αυτό;
Αίσθηση ηρεμίας και ασφάλειας
«Η Άνγκελα Μέρκελ πάντα με εντυπωσίαζε για τη νηφαλιότητα με την οποία αντιμετώπιζε όλους αυτούς τους άνδρες, όπως ο Πούτιν, χωρίς καμία ένταση» λέει η Μάρλεν Χάνεμαν, παρακολουθώντας μία παρουσίαση του βιβλίου από την πρώην καγκελάριο στο Ιστορικό Μουσείο του Πενεμύντε, στο Μεκλεμβούργο. «Ο τρόπος με τον οποίο κυβερνούσε, με αυτή την ηρεμία - ή τουλάχιστον έτσι φαινόταν - μου έδινε μία ιδιαίτερη αίσθηση ασφάλειας. Πάντα πίστευα ότι έχει τους λόγους της για τις αποφάσεις που παίρνει...»
Λίγες σειρές πιο μπροστά κάθεται η Άνετ Λίμαν με τον σύζυγό της. Και εκείνη εκφράζει παρόμοια γνώμη: «Η κυρία Μέρκελ εξακολουθεί να με εντυπωσιάζει, με όσα έχει πετύχει, με τη συνολική πορεία της. Ασφαλώς, όλοι κάνουν λάθη όταν κατέχουν δημόσια αξιώματα. Όμως διαχειρίστηκε τεράστιες κρίσεις, όπως η πανδημία και το προσφυγικό, ας αποδείξει κάποιος άλλος ότι θα μπορούσε να τα καταφέρει καλύτερα...»
«Μέτρο και μετριοπάθεια»
Αυτή τη φορά η Μέρκελ ανεβαίνει στη σκηνή φορώντας ένα κόκκινο μπλέιζερ. Απευθύνει σύντομο χαιρετισμό στο κοινό και κάθεται στο τραπεζάκι για να αρχίσει την ανάγνωση. Επί ενενήντα λεπτά ακούγεται ο γνώριμος τόνος, το ύφος της Μέρκελ που σημάδεψε τη διακυβέρνησή της επί 16 ολόκληρα χρόνια. Μιλάει για όλα, από τα παιδικά της χρόνια στην πόλη Τέμπλιν μέχρι την καγκελαρία, από το «Θα τα καταφέρουμε» της προσφυγικής κρίσης μέχρι την AfD, από τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας μέχρι την πανδημία.
Ίσως το πιο θερμό χειροκρότημα θα ακουστεί όταν η Μέρκελ απευθύνει έκκληση για την στήριξη της Δημοκρατίας. Και όταν, απευθυνόμενη στους διαδόχους της, προειδοποιεί: «Το μέτρο και η μετριοπάθεια είναι η βάση και η προϋπόθεση για την επιτυχία των δημοκρατικών κομμάτων».
Για τον διάδοχό της, Φρίντριχ Μερτς, οι παραινέσεις της Μέρκελ αποτελούν δύσκολη παρακαταθήκη. Ο σημερινός πρόεδρος της CDU είχε επιλέξει συνειδητά μία διαφορετική πορεία, υποσχόμενος μία νέα αρχή και μία πολιτική αλλαγή. Ωστόσο, μετά από έναν χρόνο στην καγκελαρία τα ποσοστά αποδοχής στις δημοσκοπήσεις κυμαίνονται σε ιστορικά χαμηλά για τον Μερτς.
Σύμφωνα με το «Deutschlandtrend» του πρώτου καναλιού της δημόσιας τηλεόρασης (ARD), εννέα στους δέκα ερωτηθέντες δηλώνουν μάλλον ή πολύ δυσαρεστημένοι μαζί του. Η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) έχει ξεπεράσει τους Χριστιανοδημοκράτες στις πανεθνικές δημοσκοπήσεις εδώ και καιρό. Ο ίδιος ο Μερτς δίνει μάχη για να διατηρήσει την πολιτική του επιρροή και συχνά συγκρούεται με τον κυβερνητικό εταίρο του, τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD).
Η «μεγάλη πλάνη» του Μερτς
Ο διευθύνων σύμβουλος του δημοσκοπικού ινστιτούτου Forsa, Πέτερ Ματούσεκ, επισημαίνει ότι «αν κάνουμε τη σύγκριση, η πλειονότητα των πολιτών δεν θεωρεί ότι η διακυβέρνηση Μερτς είναι καλύτερη από εκείνη του πρώην καγκελάριου, Όλαφ Σολτς, τον οποίο ο ίδιος συστηματικά επέκρινε». Για τη Μέρκελ, η αξιολόγηση των ερωτηθέντων είναι ακόμη πιο θετική. «Μπορεί να υπάρχει και μία αίσθηση νοσταλγίας», λέει ο Ματούσεκ. «Όμως η Μέρκελ είχε πολύ υψηλά ποσοστά αποδοχής και όσο ήταν στην εξουσία».
Η υπόσχεση Μερτς για «καθαρή CDU» και επιστροφή στην εγγυημένη συντηρητική πολιτική γραμμή του παρελθόντος αποδείχθηκε λανθασμένη στρατηγική. «Του γύρισε τελείως μπούμερανγκ, γιατί ακόμη και στις τελευταίες εκλογές που συμμετείχε η Μέρκελ, τα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) είχαν ποσοστό σχεδόν 33%». Με τον Μερτς, τον Φεβρουάριο του 2025, συγκέντρωσαν μόλις 28,6%, ενώ στις σημερινές δημοσκοπήσεις κυμαίνονται μεταξύ 18% και 20%.
Ζήτημα πολιτικού ύφους
Όμως οι εποχές είναι διαφορετικές. Στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή μαίνεται ο πόλεμος, στο Βερολίνο οι κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες είναι πολύ πιο εύθραυστες, ενώ στην πολιτική σκηνή επικρατεί πολύ πιο έντονη πόλωση.
Ακόμη και μέσα στην CDU πολλοί παρατηρούν με ενδιαφέρον το φαινόμενο της «νοσταλγίας για τη Μέρκελ». Θεωρούν ότι έχει να κάνει και με το προσωπικό της ύφος. Σε αντίθεση με τον Σολτς ή τον Μερτς, η δημόσια εικόνα της εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς αυθεντικά σεμνή, προσγειωμένη, χωρίς επιτήδευση.
Λένε ότι επί Μέρκελ ο κόσμος έμοιαζε πιο ξεκάθαρος, λιγότερο χαοτικός. Ως καγκελάριος έδινε την εντύπωση ότι οι κρίσεις μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο, ακόμη κι αν αυτό δεν ανταποκρινόταν πάντα στην πραγματικότητα. Ιδίως οι νεότερες γενιές, που μεγάλωσαν με τη Μέρκελ στην εξουσία, φαίνεται να νοσταλγούν αυτή την αίσθηση ασφάλειας και το συναινετικό, μη πολωτικό ύφος στην άσκηση πολιτικής.
Η «άρνηση της αγανάκτησης»
Την ίδια ερμηνεία δίνει και ο πολιτικός επιστήμονας Καρλ-Ρούντολφ Κόρτε, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Έσεν-Ντούισμπουργκ. «Σε μία εποχή διαρκούς αγανάκτησης, κάνει καλό να αναπολεί κανείς αυτή την άρνηση να παρασυρθεί από οποιαδήποτε αγανάκτηση», λέει. Επιπλέον η Μέρκελ, ιδιαίτερα μετά την αποχώρησή της από την εξουσία, δεν καταφεύγει στην τεχνοκρατική γλώσσα. «Την καταλαβαίνουν όλοι» σημειώνει ο Καρλ Ρούντολφ Κόρτε.
Θα ήθελαν όμως πράγματι οι Γερμανοί την επιστροφή της Μέρκελ στην καγκελαρία, αντί του Μερτς; Αν μη τι άλλο, πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν ότι εκείνη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πιο αποτελεσματικά τις σημερινές προκλήσεις. Σε δημοσκόπηση της YouGov για λογαριασμό του πρακτορείου dpa, το 48% των ερωτηθέντων απάντησε ότι η Μέρκελ θα ήταν «καταλληλότερη» από τον Μερτς για να αντιμετωπίσει τα σημερινά προβλήματα της Γερμανίας. Το 29% θεωρεί ότι θα τα κατάφερνε εξίσου καλά με τον σημερινό καγκελάριο, ενώ μόλις το 8% εκτιμά ότι θα ήταν λιγότερο κατάλληλη.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.