ΚΑΙΡΟΣ

Νόμπελ Χημείας 2026: Καγάν και Σόαϊ για την αυτοκατάλυση

Οι δύο χημικοί βραβεύτηκαν για την ανακάλυψη μη γραμμικών φαινομένων και αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση

Το Νόμπελ Χημείας 2026 απονεμήθηκε στον Γάλλο χημικό Ανρί Καγκάν (Henri Kagan) και τον Ιάπωνα Κένσο Σοάι (Kenso Soai) για την έρευνά τους στην ασύμμετρη κατάλυση και, ειδικότερα, για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση.

Η Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας ανακοίνωσε το βραβείο στη Στοκχόλμη, επισημαίνοντας τη σημασία των ανακαλύψεων των δύο επιστημόνων για τη σύγχρονη χημεία και ιδιαίτερα για την ανάπτυξη αντιδράσεων που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων.

«Οι ανακαλύψεις τους διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο για τους χημικούς που επινοούν αντιδράσεις οι οποίες προορίζονται για την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων», αναφέρεται στην ανακοίνωση της επιτροπής.

Το χρηματικό έπαθλο ανέρχεται σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ.

Τι είναι τα χειρόμορφα μόρια

Το φετινό Νόμπελ αφορά ένα θεμελιώδες ζήτημα της χημείας: τη δημιουργία μορίων που μπορούν να υπάρχουν σε δύο διαφορετικές μορφές, οι οποίες αποτελούν κατοπτρικά είδωλα η μία της άλλης.

«Το φετινό βραβείο αφορά τη θεμελιακή χημεία. Πολλά μόρια εμφανίζονται σε δύο διαφορετικές εκδοχές. Όπως τα χέρια μου. Είναι το είδωλο το ένα του άλλου στον καθρέφτη, μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν είναι πανομοιότυπα. Δεν μπορώ να τοποθετήσω τα χέρια μου το ένα ακριβώς πάνω στο άλλο. Τέτοια μόρια ονομάζονται chiral (χειρόμορφα), από την ελληνική λέξη χέρι», δήλωσε ο Χάινερ Λίνκε, πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Χημείας.

Η δυνατότητα ελέγχου του ποια από τις δύο μορφές ενός μορίου θα παραχθεί έχει ιδιαίτερη σημασία στη φαρμακευτική χημεία, καθώς διαφορετικές μορφές του ίδιου μορίου μπορεί να έχουν διαφορετική δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.

Ο «πατέρας» της τεχνικής

Μέρος του συγκεκριμένου επιστημονικού πεδίου είχε ήδη τιμηθεί με Νόμπελ Χημείας το 2001. Ο Ανρί Καγκάν, ωστόσο, δεν είχε συμπεριληφθεί τότε στους βραβευθέντες, γεγονός που είχε προκαλέσει αντιδράσεις στη Γαλλία.

Ο 95χρονος Ανρί Καγκάν είναι καθηγητής στο Paris-Saclay, ενώ θεωρείται στη Γαλλία και διεθνώς από τους πρωτοπόρους της συγκεκριμένης τεχνικής.

Ο 76χρονος Κένσο Σοάι είναι καθηγητής στο Tokyo University of Science. Μετά την ανακοίνωση του Νόμπελ, το Ίδρυμα Νόμπελ επικοινώνησε τηλεφωνικά μαζί του.

«Είναι η πιο απίστευτη ημέρα της ζωής μου», δήλωσε ο Ιάπωνας επιστήμονας.

 

Πηγή: skai.gr