Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται πλέον μόνο για αναζήτηση πληροφοριών, παραγωγή κειμένων ή αυτοματοποίηση καθημερινών εργασιών. Σύμφωνα με νέα έρευνα, έχει αρχίσει να αξιοποιείται και από ένοπλες τζιχαντιστικές οργανώσεις για στρατιωτικούς σκοπούς, από τον σχεδιασμό επιχειρήσεων έως την επίλυση προβλημάτων στο πεδίο της μάχης.
Έρευνα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, σε συνδυασμό με αποκλειστικά στοιχεία που απέκτησε το Al Jazeera, καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο μέλη της ισλαμικής τρομοκρατικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ στη Νιγηρία και υποστηρικτές του ευρύτερου δικτύου του ISIS χρησιμοποιούν δημοφιλή εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στις συνεντεύξεις τους, 27 πρώην μέλη των δύο βασικών παρατάξεων της Μπόκο Χαράμ –του ISWAP, δηλαδή του παρακλαδιού του ISIS στη Δυτική Αφρική, και του JAS– περιέγραψαν τη χρήση των ChatGPT, Claude, Gemini, Grok, Meta AI και DeepSeek ως πηγών τεχνικών και στρατιωτικών συμβουλών πριν, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά τις επιχειρήσεις τους.
Αυτοσχέδιο «κέντρο εκπαίδευσης» στην ΤΝ
Η εικόνα που περιγράφουν οι ερευνητές δεν παραπέμπει σε περιστασιακή χρήση ενός chatbot από μεμονωμένους μαχητές.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, σε περιοχή που ελεγχόταν από το ISWAP στη βορειοανατολική Νιγηρία οργανώθηκαν εκπαιδευτικές συνεδρίες, κατά τις οποίες ανώτερα στελέχη συγκεντρώνονταν γύρω από φορητούς υπολογιστές και προτζέκτορες και μάθαιναν πώς να χρησιμοποιούν τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παράλληλα, εκπαιδευτές παρείχαν φορητούς υπολογιστές με εργαλεία προστασίας της ιδιωτικότητας και κρυπτογράφησης, ενώ δημιουργήθηκαν λογαριασμοί και συνδρομές επί πληρωμή σε περισσότερες από μία πλατφόρμες AI.
Οι δύο οργανώσεις φέρεται μάλιστα να δημιούργησαν ειδικές ομάδες Τεχνητής Νοημοσύνης, στις οποίες συμμετείχαν άνθρωποι με επιχειρησιακή τεχνογνωσία, μεταξύ άλλων μηχανικοί, ειδικοί σε όπλα και κατασκευαστές εκρηκτικών.
Η AI ως «τεχνικός σύμβουλος» για εκρηκτικά
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τη χρήση των chatbots γύρω από τα εκρηκτικά.
Περίπου 10 από τους 27 πρώην μαχητές που συμμετείχαν στην έρευνα αναφέρθηκαν στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε σχέση με εκρηκτικούς μηχανισμούς, μεταξύ άλλων για την προσπάθεια βελτίωσής τους και για την αξιοποίηση εκρηκτικών υλικών από στρατιωτικά πυρομαχικά.
Το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στους ερευνητές δεν είναι μόνο η πρόσβαση σε πληροφορίες που σε μεγάλο βαθμό υπήρχαν ήδη σε εγχειρίδια ή στο διαδίκτυο.
Η διαφορά είναι ότι ένα chatbot μπορεί να προσαρμόζει την απάντησή του στο συγκεκριμένο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο χρήστης.
Με βάση τις μαρτυρίες, οι μαχητές μπορούσαν να περιγράφουν τα υλικά που είχαν στη διάθεσή τους, να θέτουν ερωτήματα και στη συνέχεια να επανέρχονται με νέες ερωτήσεις όταν αντιμετώπιζαν προβλήματα. Έτσι, η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργούσε, σύμφωνα με την έρευνα, σαν ένας τεχνικός σύμβουλος διαθέσιμος οποιαδήποτε στιγμή.
Η έρευνα καταγράφει επίσης περιπτώσεις στις οποίες η AI φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για την ανάκτηση εκρηκτικών υλικών από μη εκραγέντα στρατιωτικά πυρομαχικά, καθώς και για την τροποποίηση εμπορικά διαθέσιμων drones ώστε να χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις.
«Απλά ρώτα τον Grok»
Η χρήση των συστημάτων δεν περιοριζόταν στην κατασκευή όπλων.
Πρώην μαχητές περιγράφουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σχεδόν σε κάθε στάδιο μιας επιχείρησης.
Σε μία περίπτωση, ένας μαχητής με κάμερα στο στήθος μετέδιδε εικόνες από το πεδίο της μάχης στο στρατόπεδο. Εκεί, ένας διοικητής τις ανέβαζε στο ChatGPT, ζητούσε ανάλυση της κατάστασης και στη συνέχεια μετέφερε νέες οδηγίες στους ανθρώπους που βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή.
Σε άλλη περίπτωση, όταν οι διοικητές αντιμετώπισαν άγνωστα όπλα, ένας από τους ειδικούς της ομάδας στην Τεχνητή Νοημοσύνη φέρεται να τους έδωσε μια χαρακτηριστική απάντηση: «Απλά ρώτα τον Grok», αναφερόμενος στο chatbot της xAI του Έλον Μασκ.
Η τεχνολογία φέρεται να χρησιμοποιήθηκε ακόμη και για την αξιολόγηση αποτυχημένων επιχειρήσεων. Μετά τις μάχες, μαχητές περιέγραφαν στα συστήματα τις τακτικές που είχαν ακολουθήσει και ζητούσαν εξηγήσεις για την αποτυχία τους, ενώ ανέβαζαν και βίντεο για ανάλυση ενόψει επόμενων επιθέσεων.
Προσπάθειες για την παράκαμψη των δικλείδων ασφαλείας
Παράλληλα με τη χρήση των εργαλείων, αναπτύσσεται και μια δεύτερη δραστηριότητα: η προσπάθεια παράκαμψης των μηχανισμών ασφαλείας τους.
Ερευνητές της οργάνωσης Tech Against Terrorism απέκτησαν πρόσβαση σε διαδικτυακό τεχνικό φόρουμ που συνδεόταν με υποστηρικτές του ISIS. Εκεί εντόπισαν συζητήσεις για τρόπους απόκτησης πληροφοριών σχετικά με όπλα και για τεχνικές παράκαμψης των περιορισμών που έχουν σχεδιαστεί ώστε τα chatbots να μην απαντούν σε επικίνδυνα αιτήματα.
Ένας χρήστης παρομοίασε τη διαδικασία με την αφαίρεση του «περιοριστή ταχύτητας» από ένα αυτοκίνητο: το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά μπορεί πλέον να ξεπεράσει τα όρια που είχαν θέσει οι κατασκευαστές του.
Ο Λούκας Γουέμπερ της Tech Against Terrorism δήλωσε ότι οι ερευνητές βλέπουν ολοένα περισσότερες συζητήσεις γύρω από τα λεγόμενα «jailbreaks», δηλαδή τεχνικές που επιχειρούν να παρακάμψουν τα μέτρα ασφαλείας των μοντέλων.
«Αυτή είναι η κορυφή του παγόβουνου», ανέφερε.
Οι εταιρείες λένε ότι υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας
Οι μεγάλες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης υποστηρίζουν ότι διαθέτουν μηχανισμούς που έχουν σχεδιαστεί για να εμποδίζουν τέτοιου είδους κατάχρηση.
Η OpenAI απαγορεύει τη χρήση των συστημάτων της για τρομοκρατία, βία και ανάπτυξη όπλων. Η Anthropic και η Meta αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν ταξινομητές και άλλες δικλείδες για τον εντοπισμό και τον αποκλεισμό επικίνδυνων αιτημάτων, ενώ η xAI απαγορεύει τις προσπάθειες παράκαμψης των μηχανισμών ασφαλείας της.
Το Al Jazeera απευθύνθηκε στις OpenAI, Anthropic, Google, xAI, Meta και DeepSeek για σχόλια σχετικά με τα ευρήματα.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, έχει ζητήσει από τις εταιρείες του κλάδου να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των πιο προηγμένων μοντέλων, ώστε οι μηχανισμοί ασφαλείας να μπορέσουν να ακολουθήσουν. Παράλληλα, έχει ζητήσει ανεξάρτητες αξιολογήσεις και κοινά πρότυπα ασφαλείας.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει υιοθετήσει διαφορετική προσέγγιση, υποστηρίζοντας μεγαλύτερη ελευθερία για τις αμερικανικές εταιρείες AI και ένα εθνικό πλαίσιο με περιορισμένη ρυθμιστική επιβάρυνση.
Το ερώτημα του 2026
Οι μαρτυρίες των πρώην μελών της Μπόκο Χαράμ αφορούν κυρίως τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης το 2023 και το 2024.
Αυτό είναι που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στους ερευνητές: τα συστήματα που είναι διαθέσιμα σήμερα είναι σημαντικά πιο προηγμένα από εκείνα που χρησιμοποιούνταν την περίοδο που περιγράφουν οι συνεντεύξεις.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον μόνο εάν τρομοκρατικές οργανώσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν την AI.
Είναι τι μπορούν να κάνουν με αυτήν όσο τα ίδια τα μοντέλα γίνονται ισχυρότερα, ταχύτερα και πιο ικανά να προσαρμόζουν τις απαντήσεις τους σε εξειδικευμένα προβλήματα.
«Ανησυχώ για το πού οδηγεί αυτό», δήλωσε η Antonia Juelich, μία από τις ερευνήτριες της μελέτης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
