Γιατί η ΕΕ ανοίγει την πόρτα στον Καναδά και ποια είναι τα εμπόδια

Του Στάθη Κετιτζιάν

Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τις σχέσεις ΕΕ–Καναδά, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στήριξε την πρόταση του Μαρκ Κάρνεϊ να αποκτήσει η χώρα καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις Βρυξέλλες να αναζητούν νέες συμμαχίες απέναντι στις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

«Ανέφερα ότι πρέπει επειγόντως να επαναπροσδιορίσουμε τις συνεργασίες μας. Για αυτό, θα ήθελα να συνεργαστούμε ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τον Καναδά να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε την Τετάρτη η φον ντερ Λάιεν.

Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την Κατάσταση της Ένωσης, παρουσία του Κάρνεϊ, η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν έγινε δεκτή με θερμό χειροκρότημα από τους ευρωβουλευτές, οι οποίοι σηκώθηκαν όρθιοι.

«Με λίγα λόγια, θέλουμε να φέρουμε τις σχέσεις μας με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο», δήλωσε.

Πως οδηγηθήκαμε στην πρόταση της Φον ντερ Λάιεν

Το Reuters σημειώνει ότι η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν αποτελεί σημαντική αλλαγή στην πολιτική της ΕΕ.

Η ΕΕ δεν διαθέτει θεσμικό πλαίσιο για το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους», κάτι που σημαίνει ότι η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν θα χρειαστεί την ομόφωνη έγκριση και των 27 κρατών-μελών. Πέρα από τις ανησυχίες για την αντίδραση του Τραμπ, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην ιδέα να δοθεί στην Οτάβα προνομιακή μεταχείριση πέρα από τις υφιστάμενες συμφωνίες για το εμπόριο και τις επενδύσεις.

Αξιωματούχοι του Καναδά και της ΕΕ είχαν αρχικά συζητήσει την ιδέα του καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους»  εβδομάδες πριν από την επίσκεψη του Κάρνεϊ στο Στρασβούργο. Ωστόσο, μπροστά στις επιφυλάξεις που εκφράστηκαν από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά και στις αντιδράσεις των πολιτικών του αντιπάλων στο εσωτερικό, ο Καναδός πρωθυπουργός δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι επιδιώκει αντ’ αυτού μια «μοναδική συμμαχία» με την ΕΕ.

Το CNBC τονίζει από τη μεριά του ότι η ΕΕ είχε δείξει στο παρελθόν απροθυμία να εξετάσει το ενδεχόμενο εισαγωγής ευέλικτων κατηγοριών μέλους, όπως όταν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πίεσε την ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο της ιδιότητας του συνδεδεμένου μέλους για την Ουκρανία νωρίτερα φέτος, ως σκαλοπάτι προς την πλήρη ένταξή της στην Ένωση.

Ορισμένες χώρες ωστόσο, σημειώνει το πρακτορείο Bloomberg, όπως η Ισλανδία, η Νορβηγία, το Λιχτενστάιν και η Ελβετία, έχουν ειδικές συμφωνίες με την Ένωση σε θέματα όπως η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προσώπων. Πριν από δύο εβδομάδες, η Ισλανδία απέρριψε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ για την πλήρη ένταξή της.

Όπως σημειώνουν στο μεταξύ οι Financial Times και ο Guardian, ο εμπορικός πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ με την ΕΕ και τον Καναδά, οι επαναλαμβανόμενες αναφορές του Αμερικανού προέδρου στο να γίνει ο Καναδάς η 51η πολιτεία καθώς και η επιθετική στάση του απέναντι στο ΝΑΤΟ, έχουν ενισχύσει τις προσπάθειες των δυτικών φιλελεύθερων δημοκρατιών να συνεργαστούν στενότερα, με την Οτάβα να επιδιώκει στενότερους οικονομικούς δεσμούς με την Ευρώπη. 

Στις αρχές της χρονιάς, ο Κάρνεϊ δήλωσε σε ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, στην Ελβετία, ότι οι λεγόμενες «μεσαίες δυνάμεις» πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους, προκειμένου να αναχαιτίσουν την άνοδο της «σκληρής ισχύος» και να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός κόσμου με περισσότερη συνεργασία και ειρήνη.

«Δεν πρόκειται για μια συνεργασία εναντίον οποιουδήποτε άλλου, αλλά για την ενίσχυση της κοινής μας δύναμης», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν. «Βλέπουμε τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο».

Ο Καναδάς βρίσκεται επί του παρόντος σε έναν σφοδρό εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ και έχει δεσμευτεί να επιβάλει ισοδύναμους δασμούς με αυτούς του Ντόναλντ Τραμπ, δολάριο προς δολάριο.

Στις αρχές Ιουνίου, ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ παρουσίασε το όραμά του για μια πολύ μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλώνοντας ότι η ΕΕ πρέπει να «σκέφτεται μεγαλόπνοα» για να προβάλλει τη δύναμή της στη διεθνή σκηνή. Στο πλαίσιο αυτό, ο Στουμπ ανέφερε ότι η ΕΕ θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να αυξήσει τον αριθμό των κρατών-μελών της σε 40 και ανέφερε τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Τουρκία, τη Νορβηγία και την Ισλανδία ως πιθανούς υποψήφιους για ένταξη.

«Δεν θα ήταν υπέροχο αν ο Καναδάς ήταν το 28ο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντί για το 51ο κράτος των Ηνωμένων Πολιτειών;», είχε δηλώσει ο Στουμπ στις 3 Ιουνίου, αναφερόμενος στις φιλοδοξίες του Τραμπ να προσαρτήσει τον Καναδά.

Το Bloomberg είχε μεταδώσει νωρίτερα ότι αξιωματούχοι της ΕΕ βλέπουν περιθώρια για την ανάπτυξη μιας ακόμη στενότερης σχέσης με τον Καναδά απ’ ό,τι με το Ηνωμένο Βασίλειο. Η ΕΕ θεωρεί ότι ο Καναδάς εφαρμόζει με επιτυχία μια λεγόμενη ατζέντα «κυριαρχίας» σε θέματα οικονομίας και άμυνας, μια πολιτική προσέγγιση που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο για τις προσπάθειες της Ένωσης να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από το εξωτερικό. Επιπλέον, ο Καναδάς δεν κουβαλά το βάρος του Brexit που συνοδεύει το Λονδίνο.

Σε αντίθεση με το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς έχει εξασφαλίσει πρόσβαση στο SAFE, το πρόγραμμα δανειοδότησης της ΕΕ, ύψους 150 δισ. ευρώ, για την ενίσχυση των αμυντικών προμηθειών.

Από τη CETA σε μια Συμμαχία για το Μέλλον

Εν τω μεταξύ, η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Καναδά, γνωστή ως CETA, δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από 10 κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία, παρότι έχουν περάσει εννέα χρόνια από την υπογραφή της. Αρκετά κράτη-μέλη έχουν επισημάνει ότι θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η επικύρωση της CETA και στη συνέχεια να εξεταστούν τα νέα βήματα στις σχέσεις με τον Καναδά.

Όπως σημειώνουν οι FT, η CETA έχει τεθεί σε εφαρμογή προσωρινά, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ οι μειώσεις δασμών, οι τελωνειακοί κανόνες και η πρόσβαση στις αγορές για αγαθά και υπηρεσίες. Ωστόσο, καθώς το επόμενο έτος αναμένονται εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία, οι προοπτικές επικύρωσης της συμφωνίας από τα συγκεκριμένα κράτη-μέλη φαίνεται να περιορίζονται.

Η Φον ντερ Λάιεν δήλωσε σήμερα ότι οι δύο πλευρές «θα περάσουν από τη CETA σε μια Συμμαχία για το Μέλλον, με στόχο τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ευημερίας και οικονομικής ασφάλειας».

Αυτό θα περιλαμβάνει τομείς όπως η «έξυπνη παραγωγή», μια «τεχνολογική συμμαχία» και η ανάδειξη της Αρκτικής σε «εμβληματικό κοινό εγχείρημα», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν. «Θα ενισχύσουμε τη διασύνδεση των αμυντικών βιομηχανιών μας. Θα συνεργαστούμε στον τομέα της ενέργειας, των κρίσιμων ορυκτών και των μπαταριών, καθώς και στην τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία, την κυβερνοασφάλεια και την οικονομική ασφάλεια».

«Ένα μεγάλο βήμα»

Ερωτηθείς για το αν η προσπάθεια της Φον ντερ Λάιεν να εντάξει τον Καναδά ως το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ αποτελεί ιστορικό γεγονός, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, Χόλγκερ Σμίντινγκ, δήλωσε: «Πιστεύω ότι πρόκειται πράγματι για ένα μεγάλο βήμα».

«Η Ευρώπη προσπαθεί να δημιουργήσει ανοιχτά νέες συνεργασίες ή να εμβαθύνει τις υπάρχουσες με όλες τις χώρες του κόσμου που έχουν, κατά κάποιον τρόπο, παρόμοια νοοτροπία», δήλωσε ο Σμίντινγκ στο CNBC. «Δεν είναι απαραίτητα (η πρόταση) εναντίον των ΗΠΑ, αλλά είναι σαφώς υπέρ της μείωσης της εξάρτησής μας από τις ΗΠΑ και της Κίνας, και αυτή η βαθύτερη συνεργασία με άλλες χώρες, δημοκρατίες με παρόμοια ιδεολογία, είναι στην πραγματικότητα κάτι που παρατηρούμε στο πλαίσιο της οικονομικής ανασυγκρότησης», πρόσθεσε ο ίδιος.

«Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου είναι εντελώς απρόβλεπτο το τι θα κάνει η αμερικανική κυβέρνηση, ενώ την ίδια ώρα η Κίνα ακολουθεί μια επιθετική βιομηχανική πολιτική. Για αυτό είναι τόσο σημαντικό να ενισχύσουμε τους δεσμούς μας με δημοκρατικές χώρες, και ο Καναδάς αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα», δήλωσε στο CNBC ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ο Καναδάς και η ΕΕ θα πραγματοποιήσουν σύνοδο κορυφής στα τέλη Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ. Στόχος τους είναι επίσης να καταλήξουν σε συμφωνία για το ψηφιακό εμπόριο μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με το Politico.

Γιατί είναι εύλογη μια στενότερη συνεργασία μεταξύ Καναδά και ΕΕ

Όπως σημειώνει στο μεταξύ το CNN, ο Καναδάς, πρώην βρετανική αποικία, έχει στενούς πολιτιστικούς και ιστορικούς δεσμούς με την Ευρώπη και μοιάζει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την κοινοβουλευτική δημοκρατία, την καθολική υγειονομική περίθαλψη και την κοινωνική πρόνοια.

Ο Καναδάς μοιράζεται μάλιστα ένα μικρό χερσαίο σύνορο με την Ευρώπη, μέσω της Δανίας, στο νησί Χανς, μια μικρή χερσαία έκταση στα βορειοδυτικά της Γροιλανδίας.

Ωστόσο, ενώ ο Καναδάς θα πληρούσε πιθανότατα τα πολιτικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια για την ένταξή του στην Ένωση, υπάρχει ένα προφανές εμπόδιο: γεωγραφικά δεν βρίσκεται στην Ευρώπη.

Για να ενταχθεί στην ΕΕ, μια χώρα πρέπει να ακολουθήσει μια αυστηρή, πολυεπίπεδη διαδικασία που ονομάζεται «ενταξιακή διαδικασία», και η υποψηφιότητά της πρέπει να εγκριθεί ομόφωνα από τα 27 κράτη μέλη.

Υπάρχει μια σειρά χωρών που περιμένουν να ενταχθούν, με εννέα χώρες να αναγνωρίζονται επί του παρόντος ως υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ.

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Νορβηγία και η Ελβετία, δεν είναι επίσημα μέλη της ΕΕ, αλλά συνεργάζονται με την Ένωση σε θέματα εμπορίου και ανοιχτών συνόρων. Οι συμφωνίες τους θα μπορούσαν εύλογα να αποτελέσουν πρότυπο για στενότερους δεσμούς μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά.

Τι μορφή θα είχε η «μοναδική συμμαχία»;

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal το Σαββατοκύριακο, μεταξύ των θεμάτων που συζήτησαν οι Ευρωπαίοι και Καναδοί αξιωματούχοι περιλαμβάνονται: η μείωση των εμπορικών φραγμών, η εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων που θα συνδέουν την Ευρώπη με τον Καναδά, η αλλαγή της διαδρομής αγωγών ώστε να εξασφαλιστεί η πρόσβαση της Ευρώπης στο καναδικό φυσικό αέριο, η κατασκευή νέων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και τεχνολογίας, καθώς και η χορήγηση στους Καναδούς του δικαιώματος να ζουν και να εργάζονται στην Ευρώπη χωρίς βίζα.

Υπό αυτούς τους όρους, ο Καναδάς θα είχε μια σχέση με την ΕΕ που δεν έχει προηγούμενο για μια χώρα εκτός Ευρώπης. Ο πρέσβης της ΕΕ στον Καναδά δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο Canadian Press ότι αυτή η εταιρική σχέση θα ήταν διαφορετική από οτιδήποτε υπάρχει σήμερα, χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες.

Δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί δημοσίως λεπτομέρειες σχετικά με το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια ενδεχόμενη συμμαχία. Ωστόσο, φαίνεται ότι ο Καναδάς και η ΕΕ πλησιάζουν όλο και περισσότερο.

Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Καναδά.

Το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ανήλθε πέρυσι στα 130,8 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σημειώνοντας αύξηση άνω του 80% την τελευταία δεκαετία. Στις κύριες εξαγωγές της ΕΕ προς τον Καναδά περιλαμβάνονται αυτοκίνητα, μηχανήματα και φαρμακευτικά προϊόντα. Οι καναδικές εξαγωγές προς την Ευρώπη περιλαμβάνουν πετρέλαιο, λιπάσματα, κρίσιμα ορυκτά και βασικά μέταλλα.

Ποιες είναι οι αντιδράσεις στον Καναδά;

Οι Καναδοί τάσσονται σε μεγάλο βαθμό υπέρ της ενίσχυσης των σχέσεων με την ΕΕ, αν και η υποστήριξη για την πλήρη ένταξη παραμένει διχασμένη, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία.

Μια δημοσκόπηση που διεξήχθη νωρίτερα αυτό το μήνα από την καναδική εταιρεία δημοσκοπήσεων Abacus Data έδειξε ότι περίπου το 80% των Καναδών δήλωσε ότι ο Καναδάς θα πρέπει να ενισχύσει τη συνεργασία του με την ΕΕ σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και οικονομικών προτεραιοτήτων - σε μια αύξηση κατά 6 μονάδες σε σχέση με την τελευταία φορά που τέθηκε το ερώτημα, τον Φεβρουάριο.

Παράλληλα, το 56% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ο Καναδάς έχει περισσότερα κοινά με τις χώρες της ΕΕ παρά με τις ΗΠΑ. Σχεδόν το ήμισυ (49%) δήλωσε ότι θα υποστήριζε την ένταξη του Καναδά στην ΕΕ, με την υποστήριξη να είναι μεγαλύτερη μεταξύ των ψηφοφόρων του κέντρου και της αριστεράς.

Ωστόσο, ορισμένοι στον Καναδά είναι επιφυλακτικοί ως προς την προσέγγιση με την ΕΕ, φοβούμενοι ότι αυτό θα μπορούσε να απομονώσει περαιτέρω τον Καναδά από τον νότιο γείτονά του και μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του, ενώ άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για απώλεια κυριαρχίας.

Ο Πιερ Πουαλιέβρ, ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Συντηρητικού Κόμματος του Καναδά, χαρακτήρισε την προσπάθεια του Κάρνεϊ να εμβαθύνει τις σχέσεις με την ΕΕ «εκτός πραγματικότητας», σε ανάρτησή του στο X μετά τη δημοσίευση του σχετικού ρεπορτάζ. «Δεν θα γίνουμε ΠΟΤΕ η 51η πολιτεία των ΗΠΑ. Και δεν θα γίνουμε ΠΟΤΕ το 28ο κράτος-μέλος της ΕΕ».

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.