ΚΑΙΡΟΣ

Γαλλία: Ο Λεκορνί σχεδίασε μπλόκο στα social media για τις διαδηλώσεις – Γιατί δεν εφαρμόστηκε

Your browser doesn’t support HTML5 audio

Επιστολή του πρωθυπουργού προς πάροχους αποκάλυψε το Blast. Η κυβέρνηση ήθελε να περιορίσει την επικοινωνία μεταξύ ομάδων που θα μπορούσαν να οργανώσουν επεισόδια και λεηλασίες

Η γαλλική κυβέρνηση εξέτασε το ενδεχόμενο να μπλοκάρει προσωρινά την πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης από κινητά τηλέφωνα, σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου.

Ωστόσο, το σχέδιο δεν εφαρμόστηκε, καθώς οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις για τη νομιμότητα, την τεχνική υλοποίηση και την αποτελεσματικότητά του.

Την αποκάλυψη έκανε το γαλλικό ερευνητικό μέσο Blast, το οποίο δημοσίευσε επιστολή που απέστειλε στις 22 Οκτωβρίου ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί προς τους επικεφαλής των τεσσάρων μεγαλύτερων τηλεπικοινωνιακών παρόχων της Γαλλίας: Orange, SFR, Free και Bouygues Telecom.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Λεκορνί ζήτησε από τις εταιρείες να προετοιμαστούν ώστε να μπορούν να αναστείλουν προσωρινά την πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το Snapchat και το X, εφόσον το επέβαλλαν οι συνθήκες ασφαλείας κατά τις κινητοποιήσεις.

Η πρωτοβουλία ήρθε μετά τα σοβαρά επεισόδια που σημειώθηκαν στο περιθώριο των διαδηλώσεων της 17ης Οκτωβρίου, όταν ομάδες ατόμων επιτέθηκαν σε καταστήματα και δημόσια κτίρια και συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας.

Γιατί δεν εφαρμόστηκε το σχέδιο

Καθοριστικό ρόλο στην εγκατάλειψη του σχεδίου φαίνεται ότι έπαιξαν οι αντιρρήσεις των τηλεπικοινωνιακών εταιρειών, οι οποίες έθεσαν τόσο νομικά όσο και πρακτικά ζητήματα.

Σύμφωνα με το Blast και το γαλλικό δίκτυο RTL, οι πάροχοι δεν θεωρούσαν ότι μπορούσαν να εφαρμόσουν μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα έναν αποκλεισμό που θα αφορούσε αποκλειστικά τις συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας και μόνο συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές.

Το σχέδιο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τον περιορισμό της πρόσβασης σε επιλεγμένες πλατφόρμες μέσω τεχνικών φιλτραρίσματος των ονομάτων τομέα τους (DNS). Η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου με τους περιορισμούς που έθετε η κυβέρνηση απαιτούσε, σύμφωνα με τις εταιρείες, τεχνική προετοιμασία που δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί εγκαίρως.

Παράλληλα, οι πάροχοι επισήμαναν ότι ο αποκλεισμός δεν θα ήταν απαραίτητα αποτελεσματικός.

Η χρήση εικονικών ιδιωτικών δικτύων (VPN) θα μπορούσε να επιτρέψει στους χρήστες να παρακάμψουν τους περιορισμούς, ενώ εναλλακτικές εφαρμογές επικοινωνίας, όπως η Bitchat, θα μπορούσαν να διατηρήσουν ανοιχτά ορισμένα κανάλια συνεννόησης χωρίς να απαιτείται σύνδεση στο διαδίκτυο ή στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας.

Εξίσου σημαντικές ήταν οι νομικές επιφυλάξεις. Σύμφωνα με το RTL, οι εταιρείες ζήτησαν να τους κοινοποιηθεί επίσημη πράξη, με ημερομηνία, αιτιολογία και δημοσίευση, προκειμένου να προχωρήσουν σε έναν τόσο σοβαρό περιορισμό της πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες.

Η Orange φέρεται να επέμεινε ειδικότερα στην ανάγκη έκδοσης σχετικής διοικητικής απόφασης.

Αντίθετα, η κυβερνητική πλευρά φέρεται να υποστήριξε ότι θα αρκούσε μια εξατομικευμένη εντολή προς κάθε πάροχο, χωρίς να απαιτείται δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Η διαφωνία αυτή, σε συνδυασμό με τις τεχνικές δυσκολίες, συνέβαλε στο να μην ενεργοποιηθεί τελικά το μέτρο στις 24 Οκτωβρίου. Το Blast χαρακτήρισε την πρωτοβουλία διερευνητική, καθώς η επιστολή του πρωθυπουργού ζητούσε προετοιμασία για ένα ενδεχόμενο και όχι την άμεση εφαρμογή καθολικής απαγόρευσης.

Τι υποστήριζε η κυβέρνηση

Στην επιστολή του, ο Λεκορνί αιτιολόγησε την πρωτοβουλία επικαλούμενος τον ρόλο που, κατά την κυβέρνηση, είχαν διαδραματίσει τα κοινωνικά δίκτυα στην οργάνωση των επεισοδίων της 17ης Οκτωβρίου.

Όπως ανέφερε, οι πλατφόρμες είχαν συμβάλει στη διάδοση παράνομων καλεσμάτων, αλλά και στον επιχειρησιακό συντονισμό ενεργειών βίας κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Blast, η κυβέρνηση εξέτασε επίσης τη δυνατότητα περιορισμού λειτουργιών κοινοποίησης τοποθεσίας, με στόχο να αποτρέψει τη συγκέντρωση ομάδων ατόμων που δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους και θα μπορούσαν να κινηθούν συντονισμένα.

Η πρόθεση της κυβέρνησης ήταν, επομένως, να περιορίσει τη δυνατότητα συντονισμού ομάδων που θεωρούνταν πιθανό να εμπλακούν σε λεηλασίες ή άλλες βίαιες ενέργειες. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου θα μπορούσε να επηρεάσει την επικοινωνία και άλλων πολιτών που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις ή βρίσκονταν στις ίδιες περιοχές.

Η εναλλακτική που ενεργοποίησε το Παρίσι

Παράλληλα με την εξέταση του ενδεχομένου αποκλεισμού των κοινωνικών δικτύων, η γαλλική κυβέρνηση προχώρησε σε ενίσχυση της συνεργασίας της με τις ψηφιακές πλατφόρμες.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της γαλλικής κυβέρνησης στις 23 Οκτωβρίου, εκπρόσωποι των Meta, Snap, TikTok, Reddit, Discord και Google είχαν συναντηθεί στο Ματινιόν, την έδρα του πρωθυπουργού, προκειμένου να συμφωνήσουν σε ταχύτερες διαδικασίες εντοπισμού και αντιμετώπισης περιεχομένου που καλούσε σε βία, καταστροφές ή λεηλασίες.

Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργήθηκε ενιαίο σημείο επικοινωνίας για τις επείγουσες αναφορές των αρχών, με τη συμμετοχή ειδικής ομάδας του υπουργείου Εσωτερικών και του μηχανισμού PHAROS, που χρησιμοποιείται για την αναφορά παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο.

Η συμφωνία προέβλεπε επίσης ταχύτερη εξέταση των αιτημάτων των αρχών από τις πλατφόρμες. Η διαδικασία τέθηκε σε λειτουργία στις 22 Οκτωβρίου, ενώ, σύμφωνα με την κυβερνητική ανακοίνωση, είχαν ήδη υποβληθεί περισσότερες από 100 αναφορές ενόψει των κινητοποιήσεων του Σαββάτου, περίπου οι μισές από τις οποίες οδήγησαν στην αναστολή λογαριασμών.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση επέτρεπε στις αρχές να στοχεύουν περιεχόμενο και λογαριασμούς που θεωρούσαν προβληματικούς, χωρίς να απαιτείται ο οριζόντιος αποκλεισμός ολόκληρων πλατφορμών σε συγκεκριμένες περιοχές.

Το προηγούμενο της Νέας Καληδονίας

Η υπόθεση επαναφέρει τη συζήτηση για τα όρια των κρατικών παρεμβάσεων στην ψηφιακή επικοινωνία κατά τη διάρκεια κοινωνικών αναταραχών.

Τον Μάιο του 2024, η γαλλική κυβέρνηση είχε προχωρήσει στον αποκλεισμό του TikTok στη Νέα Καληδονία, κατά τη διάρκεια των βίαιων ταραχών στο γαλλικό υπερπόντιο έδαφος. Η απόφαση είχε αιτιολογηθεί με την ανάγκη να περιοριστεί η επικοινωνία μεταξύ των συμμετεχόντων στα επεισόδια.

Ωστόσο, το Συμβούλιο της Επικρατείας της Γαλλίας (Conseil d’État) έκρινε το 2025 ότι το συγκεκριμένο μέτρο έπρεπε να ακυρωθεί. Όπως προκύπτει από τη σχετική νομολογία, τέτοιου είδους περιορισμοί μπορούν να εξετάζονται μόνο υπό εξαιρετικές συνθήκες, όταν είναι αναγκαίοι, περιορισμένοι χρονικά και δεν υπάρχει άλλο, λιγότερο περιοριστικό μέτρο που να μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα.

Το προηγούμενο αυτό αποτελεί σημαντικό νομικό πλαίσιο για την υπόθεση των διαδηλώσεων του Οκτωβρίου, καθώς δείχνει ότι η επίκληση λόγων δημόσιας ασφάλειας δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει έναν αποκλεισμό ψηφιακών υπηρεσιών.

Οι διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου

Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών, στις κινητοποιήσεις της 24ης Οκτωβρίου συμμετείχαν περίπου 410.000 άνθρωποι σε ολόκληρη τη χώρα, εκ των οποίων 110.000 στο Παρίσι. Τα συνδικάτα έδωσαν σημαντικά υψηλότερη εκτίμηση, κάνοντας λόγο για σχεδόν 800.000 διαδηλωτές πανεθνικά και περίπου 250.000 στην πρωτεύουσα.

Οι αρχές ανακοίνωσαν περισσότερες από 1.300 συλλήψεις, ενώ 53 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας τραυματίστηκαν. Το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε ακόμη ότι 24 επιχειρήσεις υπέστησαν λεηλασίες, έναντι 1.522 που είχαν πληγεί μία εβδομάδα νωρίτερα.

Το γεγονός ότι ο αποκλεισμός των κοινωνικών δικτύων δεν εφαρμόστηκε δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν αναφορές για προβλήματα στη λειτουργία τους. Σύμφωνα με το RTL, χρήστες αντιμετώπισαν δυσκολίες στη δημοσίευση περιεχομένου στο X κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων. Ωστόσο, τα διαθέσιμα δημοσιεύματα δεν τεκμηριώνουν ότι τα προβλήματα αυτά οφείλονταν σε κυβερνητική εντολή αποκλεισμού.

Η υπόθεση αφήνει ανοιχτό ένα κρίσιμο ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο μπορεί μια κυβέρνηση να περιορίζει την ψηφιακή επικοινωνία για λόγους δημόσιας ασφάλειας, χωρίς να θίγει δυσανάλογα την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα των πολιτών να ενημερώνονται και να οργανώνουν ειρηνικές διαδηλώσεις.
 

Πηγή: skai.gr