Τελικά, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί κανείς τι είναι αυτό που λέει ο Βλαντίμιρ Πούτιν στον Ντόναλντ Τραμπ όταν οι δυο τους συνομιλούν τηλεφωνικά.
Πριν από μία εβδομάδα, μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ρώσου ομολόγου του φαινόταν να αφορά την επείγουσα αποσαφήνιση μιας πιθανής έξαρσης πανώλης στη Σιβηρία. Αντί γι’ αυτό, προέκυψε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία για την αγορά ρωσικού ντίζελ, η οποία προκάλεσε την οργή των Ουκρανών, και στη συνέχεια ο Τραμπ απαίτησε να εκλέξουν νέο πρόεδρο.
Για ημέρες, εντείνονταν οι φόβοι σε ολόκληρη την Ευρώπη ότι αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει τις ΗΠΑ στον περιορισμό της στρατιωτικής βοήθειας και των υπηρεσιών πληροφοριών προς την Ουκρανία. Και τις τελευταίες 48 ώρες, υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτός ο κίνδυνος ενδέχεται να γίνεται πραγματικότητα. Για δεύτερη φορά πλέον, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι το Κίεβο δεν έλαβε από τους συμμάχους του τη συνήθη προειδοποίηση για τις ρωσικές επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους.
Οι ΗΠΑ, οι οποίες χρησιμοποιούν δορυφόρους και άλλα μέσα για τον έγκαιρο εντοπισμό των ρωσικών εκτοξεύσεων, παρέχουν κανονικά στους Ουκρανούς μια κρίσιμη προειδοποίηση λίγων λεπτών, ώστε να προλάβουν να καταφύγουν σε καταφύγια πριν πλήξουν οι πύραυλοι τους στόχους τους. Το βράδυ της 13ης Οκτώβρη, 39 πύραυλοι έπληξαν την Ουκρανία.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει απορρίψει δημόσια την ιδέα ότι έχει διακόψει την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία, δηλώνοντας την Τρίτη: «Τους βοηθάμε και μοιραζόμαστε πληροφορίες μαζί τους». Ωστόσο, αυτό δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να παρέχονται λιγότερες πληροφορίες, ή οι πληροφορίες αυτές να μην μεταδίδονται πλέον σε πραγματικό χρόνο.
Καθώς οι ρωσικές επιθέσεις προκαλούν συχνά δεκάδες θανάτους, και η Μόσχα επιδιώκει να διευρύνει ακόμη περισσότερο τα όρια της βίας που είναι διατεθειμένη να ασκήσει εναντίον αμάχων, μια ξαφνική διακοπή αυτών των έγκαιρων προειδοποιήσεων θα σήμαινε ότι πολλοί Ουκρανοί πιθανότατα θα έχαναν τη ζωή τους. Είναι πιθανό, βέβαια, οι δηλώσεις του Ζελένσκι να εξυπηρετούν και κάποιον άλλο σκοπό: ίσως να προετοιμάζει το έδαφος για μελλοντικές εξελίξεις, ή ίσως η απουσία προειδοποιήσεων να οφείλεται σε κακές καιρικές συνθήκες ή σε τεχνικά προβλήματα.
Η δεύτερη περίπτωση πιθανής απόσυρσης βοήθειας, η οποία φάνηκε να πλήττει την Ουκρανία τις προηγούμενες ώρες, ενισχύει επίσης την εντύπωση ότι ο Τραμπ ασκεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση στο Κίεβο. Οι δορυφορικές κεραίες διαδικτύου Starlink, οι οποίες βοηθούν τα ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεσαίας και μεγάλης εμβέλειας να πλήττουν τους στόχους τους, καθώς και τα συστήματα αναχαίτισης να αντιμετωπίζουν τα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη περιπλάνησης, έχουν υποστεί σημαντικούς περιορισμούς στην ταχύτητα σύνδεσής τους.
Αυτό ενδέχεται να ισοδυναμεί με την αφαίρεση μιας πρόσθετης επιχειρησιακής δυνατότητας, την οποία είχε εξασφαλίσει ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φεντόροφ, μέσω διαπραγματεύσεων με τον ιδιοκτήτη της SpaceX, Έλον Μασκ.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι αυτό δεν είναι συγκρίσιμο με την απόφαση του Μασκ να διακόψει πλήρως τη λειτουργία του Starlink εντός της Ρωσίας, κάτι που είχε περιορίσει σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Μόσχας στην πρώτη γραμμή του μετώπου το καλοκαίρι του προηγούμενου έτους.
Ωστόσο, πρόκειται για μια σαφή προσβολή προς την Ουκρανία, με ουσιαστικές επιχειρησιακές συνέπειες. Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ένας τέτοιος περιορισμός θα μπορούσε να έχει επιβληθεί μόνο κατόπιν εντολής του Λευκού Οίκου.
Εδώ και ημέρες, Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ απειλούσαν να περιορίσουν την ανταλλαγή πληροφοριών και άλλες μορφές συνεργασίας, εάν το Κίεβο δεν σταματούσε τις επιθέσεις του εναντίον ρωσικών εγκαταστάσεων παραγωγής και επεξεργασίας ντίζελ.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει, με έναν μάλλον παραπλανητικό τρόπο, ότι οι ουκρανικές επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Ρωσίας ευθύνονται για την αύξηση των τιμών των καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιλέγει, έτσι, να αγνοεί τον ρόλο που έχει διαδραματίσει το Στενό του Ορμούζ σε αυτή την παγκόσμια οικονομική αναταραχή.
Είναι πιθανό ο περιορισμός του Starlink και η απουσία προειδοποιήσεων για τις βαλλιστικές επιθέσεις να αποτελούν ενδείξεις ότι αυτή η απειλή αρχίζει να υλοποιείται.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει αρνηθεί ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ωστόσο, η άρνησή του δεν αποτελεί από μόνη της οριστική απόδειξη ότι δεν συμβαίνει.
Από τότε που συνομίλησε με τον Πούτιν, ο Τραμπ έχει επίσης αλλάξει ξανά στάση: από την απόφαση να επιτρέψει επιτέλους στην Ουκρανία να κατασκευάσει δικούς της αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot (μια σημαντική και ζωτικής σημασίας εξέλιξη, την οποία καθυστερούσε επί μακρόν) πέρασε στην άποψη ότι το πραγματικό εμπόδιο για την ειρήνη είναι ο Ζελένσκι, δηλαδή ο πρόεδρος της χώρας που δέχθηκε την εισβολή και ζητά εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο άμεση κατάπαυση του πυρός.
Δεν φαίνεται να επηρεάζει τη σκέψη του Τραμπ το γεγονός ότι ο Πούτιν επιτίθεται σε ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις εν μέσω της λεγόμενης από τον ίδιο «ενεργειακής εκεχειρίας».
Ούτε το γεγονός ότι πράκτορες του Πούτιν φέρονται να σχεδιάζουν τη δολοφονία ενός αντιφρονούντος στην Ουάσιγκτον.
Ούτε το γεγονός ότι αμερικανικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία δέχονται επανειλημμένα πλήγματα.
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο Τραμπ μοιάζει απλώς αποφασισμένος να βλάψει την Ουκρανία και να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική της θέση. Ίσως να μη μάθουμε ποτέ το γιατί, ούτε τι είναι αυτό που του λέει ο Πούτιν και τον κάνει να αλλάζει τόσο συχνά και τόσο ριζικά την οπτική του.
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι επανέρχεται το παλιό στερεότυπο του Τραμπ ως μεσίτη ακινήτων: πιέζει τους υπεργολάβους του - στη συγκεκριμένη περίπτωση, την Ουκρανία - προκειμένου να προχωρήσει μια συμφωνία ή να εξασφαλίσει μια τιμή πιο συμφέρουσα για τον τελικό αγοραστή, δηλαδή τον Πούτιν. Ο Τραμπ έχει εκτιμήσει σωστά ότι ο Ρώσος πρόεδρος βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση στον πόλεμο και, συνεπώς, διαθέτει ισχυρή επιρροή σε οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης.
Ωστόσο, η χρονική στιγμή κατά την οποία ασκείται αυτή η πίεση σπάνια συμπίπτει με περιόδους κατά τις οποίες μια συμφωνία φαίνεται κοντά ή όταν οι κινήσεις του Τραμπ μοιάζουν να υπακούουν σε κάποια λογική.
Σύμφωνα με τις περισσότερες αναλύσεις, η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ δεν πρόκειται να επηρεάσει τις τιμές των καυσίμων στις αμερικανικές αντλίες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Αντίθετα, είναι πιθανό να γεμίσει τα ταμεία του Κρεμλίνου με χρήματα που έχει επειγόντως ανάγκη.
Ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του έχουν δει αυτή την παλινωδία τόσες φορές, ώστε έχουν πλέον συνηθίσει τη συναισθηματική της επίδραση και ίσως να έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη ψυχραιμία το ενδεχόμενο να συνεχιστεί για αρκετό καιρό ακόμη. Ίσως περισσότερες προσπάθειες της Γαλλίας, μέσω του Εμανουέλ Μακρόν, να επηρεάσει τον Τραμπ με προσωπικές παρεμβάσεις, μια ακόμη τηλεφωνική επικοινωνία από τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ή μια επίσκεψη της Ιταλίδας πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, να οδηγήσουν τον Αμερικανό πρόεδρο σε μια νέα αλλαγή στάσης.
Πράγματι, ο Ζελένσκι βρισκόταν στο Λονδίνο την Τετάρτη και είναι σχεδόν βέβαιο ότι το ζήτημα τέθηκε στις συζητήσεις του. Ωστόσο, η επίμονη συμπάθεια του Τραμπ προς τη ρωσική θέση εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγάλα αινίγματα της εποχής μας. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι αυτή η στάση είναι απίθανο να πετύχει τον φαινομενικό στόχο του, δηλαδή την επίτευξη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Θεωρούν επίσης ότι έρχεται σε αντίθεση με τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών και αγνοεί τον ρόλο της Μόσχας στην παροχή βοήθειας προς το Ιράν, το οποίο εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα στον Τραμπ και να τραυματίζει Αμερικανούς στρατιωτικούς.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας εγγενής κίνδυνος στην παρούσα κατάσταση, τόσο για τον Τραμπ όσο και για τον Πούτιν.
Ο Τραμπ ενδέχεται να προκαλέσει τόσο μεγάλη ρήξη στις διατλαντικές σχέσεις, ώστε οι σύμμαχοί του να πάψουν ουσιαστικά να τον λαμβάνουν υπόψη για τους 18 μήνες που θα ακολουθήσουν τις ενδιάμεσες εκλογές, περιμένοντας απλώς να ολοκληρωθεί η θητεία του και να αποχωρήσει. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια κινήσεών του, τη στιγμή που καλείται να διαχειριστεί μια δυσεπίλυτη σύγκρουση που επεκτείνεται στη Μέση Ανατολή.
Υπάρχει, όμως, κίνδυνος και για τον Πούτιν. Αν η Ευρώπη και η Ουκρανία αναγκαστούν να προχωρήσουν χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, να αναπτύξουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, να βρουν νέες μεθόδους και να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, τότε το Κρεμλίνο δεν θα βρεθεί απαραίτητα σε θέση κυριαρχίας.
Όσο περισσότερο η Μόσχα προκαλεί την Ευρώπη, τόσο περισσότερο εκείνη εξοπλίζεται. Και όσο ενισχύονται οι ευρωπαϊκοί στρατοί, τόσο μεγαλύτερη θα γίνεται μακροπρόθεσμα η αμυντική απειλή που θα αντιπροσωπεύουν για τη Ρωσία.
Η Ουκρανία έχει επιδείξει εξαιρετική εφευρετικότητα και αξιοσημείωτες επιχειρησιακές ικανότητες. Είναι απίθανο αυτό να σταματήσει. Αντίθετα, είναι πιθανό να αλλάξει ξανά το τοπίο του πολέμου τα επόμενα χρόνια.
Αντίστοιχα, η ικανότητα της Ρωσίας να αντέχει τον πόνο και τις απώλειες είναι τεράστια. Ωστόσο, το σημείο στο οποίο φτάνει στα όριά της σπάνια γίνεται ορατό δημόσια και, όταν τελικά εκδηλώνεται, μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά και απειλητικά, σαν κάτι που αναδύεται από τα βάθη χωρίς καμία προειδοποίηση.
Αυτό συνέβη το 2023, όταν ο εξοργισμένος επικεφαλής της διαβόητης ρωσικής μισθοφορικής δύναμης Βάγκνερ εξαπέλυσε μια βραχύβια ανταρσία. Βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, το κόστος της σημερινής στρατηγικής το επωμίζεται εξ ολοκλήρου η Ουκρανία. Τα παιδιά και οι μητέρες της σκοτώνονται στις νυχτερινές επιθέσεις. Οι πόλεις της δεν κοιμούνται ποτέ. Και η στρατιωτική βοήθεια από την οποία εξαρτάται βρίσκεται στο έλεος της παράξενης σχέσης ανάμεσα σε δύο ισχυρούς άνδρες, οι οποίοι φαίνεται να συνδέονται με μια ασυνήθιστη προσωπική οικειότητα.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.