ΚΑΙΡΟΣ

Δύο δίκες, ένα ΜΜΕ που το έκλεισαν και η δημοσιογράφος που κινδυνεύει με φυλάκιση στην Αίγυπτο

Η Λίνα Αταλάχ βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο διαφορετικές δικαστικές υποθέσεις, ενώ το μέσο που ίδρυσε απειλείται με οριστικό κλείσιμο. Έξι δημοσιογράφοι άλλης ανεξάρτητης πλατφόρμας παραμένουν υπό κράτηση

Του Αντώνη Ζήβα

Η δικαστική περιπέτεια της Λίνα Αταλάχ, αρχισυντάκτριας και συνιδρύτριας του ανεξάρτητου αιγυπτιακού ειδησεογραφικού μέσου Mada Masr, αποκτά νέα διάσταση, καθώς δύο κρίσιμες δικαστικές διαδικασίες έχουν προγραμματιστεί για τις 25 και 26 Νοεμβρίου.

Η δημοσιογράφος βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο ξεχωριστές υποθέσεις, ενώ δικαστική απόφαση έχει ήδη διατάξει το κλείσιμο της ιστοσελίδας της και την κατάσχεση του εξοπλισμού της.

Η τελευταία εξέλιξη σημειώθηκε στις 18 Νοεμβρίου, όταν δικαστήριο του Καΐρου ανέστειλε την επανεκδίκαση της υπόθεσης στην οποία η Αταλάχ αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης ενός έτους.

Η απόφαση ελήφθη εν αναμονή της εξέτασης αιτήματος της υπεράσπισης για την εξαίρεση του δικαστή Μοχάμεντ Μουμπάρακ, ο οποίος είχε εκδώσει και την προηγούμενη καταδικαστική απόφαση εις βάρος της.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η ίδια δικαστική αρχή έχει ήδη επιβάλει στην Αταλάχ πρόστιμο τριών εκατομμυρίων αιγυπτιακών λιρών και έχει διατάξει την αναστολή λειτουργίας του Mada Masr.

Οι συνήγοροί της υποστηρίζουν ότι ο δικαστής δεν μπορεί να συνεχίσει να χειρίζεται τη δεύτερη υπόθεση, καθώς έχει ήδη διαμορφώσει δικαστική κρίση για την ίδια κατηγορουμένη σε διαφορετική διαδικασία.

Οι δύο δικαστικές υποθέσεις της Λίνα Αταλάχ

Η πρώτη υπόθεση αφορά τη λειτουργία του Mada Masr χωρίς άδεια. Στις 27 Οκτωβρίου 2026, δικαστήριο του Καΐρου καταδίκασε την Αταλάχ, επιβάλλοντάς της πρόστιμο τριών εκατομμυρίων αιγυπτιακών λιρών, περίπου 55.000 δολαρίων, και διατάσσοντας το κλείσιμο της ιστοσελίδας και την κατάσχεση του εξοπλισμού της.

Η απόφαση εκδόθηκε έπειτα από μία συνεδρίαση. Η υπεράσπιση καταγγέλλει ότι δεν της δόθηκε επαρκής χρόνος να εξετάσει τον φάκελο της υπόθεσης και να παρουσιάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε ζητήσει. Οι δικηγόροι της Αταλάχ άσκησαν έφεση, η οποία έχει προγραμματιστεί να εξεταστεί στις 25 Νοεμβρίου.

Η δεύτερη υπόθεση αφορά κατηγορίες για δημοσίευση ψευδών ειδήσεων και λειτουργία ιστοσελίδας χωρίς άδεια. Η Αταλάχ είχε καταδικαστεί ερήμην το 2024 σε φυλάκιση ενός έτους και πρόστιμο δύο εκατομμυρίων αιγυπτιακών λιρών, χωρίς, σύμφωνα με την υπεράσπισή της, να έχει ενημερωθεί για την παραπομπή της σε δίκη ή για την έκδοση της απόφασης.

Έμαθε για την καταδίκη στις 27 Οκτωβρίου 2026, όταν βρισκόταν υπό κράτηση μετά την έκδοση της απόφασης για τη λειτουργία του Mada Masr χωρίς άδεια. Η επανεκδίκαση της υπόθεσης ξεκίνησε τον Νοέμβριο, αλλά ανεστάλη στις 18 του μήνα, μέχρι να εξεταστεί το αίτημα εξαίρεσης του δικαστή.

Η σχετική ακρόαση έχει οριστεί για τις 26 Νοεμβρίου. Έτσι, μέσα σε δύο διαδοχικές ημέρες θα κριθούν τόσο η έφεση κατά της απόφασης που διατάσσει το κλείσιμο του Mada Masr όσο και το αίτημα να απομακρυνθεί ο δικαστής από τη δεύτερη υπόθεση.

Το ζήτημα της άδειας που δεν δόθηκε ποτέ

Ένα από τα βασικά σημεία της υπόθεσης αφορά το καθεστώς αδειοδότησης των ενημερωτικών ιστοσελίδων στην Αίγυπτο.

Το Mada Masr ιδρύθηκε το 2013 και έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον γνωστά ανεξάρτητα δημοσιογραφικά μέσα της χώρας, με ρεπορτάζ για την πολιτική, την οικονομία, τη διαφθορά, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις περιφερειακές συγκρούσεις.

Η ιστοσελίδα είναι αποκλεισμένη στην Αίγυπτο από το 2017. Μετά την ψήφιση του νόμου περί μέσων ενημέρωσης το 2018, το μέσο υπέβαλε αίτηση για την απαιτούμενη άδεια λειτουργίας, χωρίς να λάβει οριστική απάντηση, σύμφωνα με τη διοίκησή του. Η ίδια υποστηρίζει ότι επανήλθε με νέες αιτήσεις τα επόμενα χρόνια, χωρίς να υπάρξει ουσιαστική εξέλιξη.

Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα για τα ανεξάρτητα μέσα στη χώρα: η απουσία άδειας μπορεί να οδηγήσει σε ποινικές διώξεις και κλείσιμο ιστοσελίδων, ακόμη και όταν οι ίδιες οι συντακτικές ομάδες υποστηρίζουν ότι έχουν προσπαθήσει επανειλημμένα να συμμορφωθούν με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ) επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο Mada Masr. Άλλα ανεξάρτητα μέσα έχουν επίσης υποβάλει αιτήσεις αδειοδότησης χωρίς να λάβουν απαντήσεις ή έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με απορρίψεις και δικαστικές διαδικασίες.

Οι έξι δημοσιογράφοι που συνελήφθησαν από την ίδια συντακτική ομάδα

Η υπόθεση της Αταλάχ εκτυλίσσεται παράλληλα με τη σύλληψη ολόκληρης της δημοσιογραφικής ομάδας της ανεξάρτητης πλατφόρμας ελέγχου πληροφοριών Matsadaash.

Έξι δημοσιογράφοι συνελήφθησαν στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου, σε επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες περιοχές της Αιγύπτου. Οι αρχές τούς αποδίδουν κατηγορίες που περιλαμβάνουν συμμετοχή και χρηματοδότηση τρομοκρατικής οργάνωσης, καθώς και διάδοση ψευδών ειδήσεων.

Η πλατφόρμα αρνείται τις κατηγορίες, ενώ οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι οι δημοσιογράφοι υπέστησαν κακομεταχείριση και πιέσεις για να καταγράψουν ομολογίες σε βίντεο. Οι καταγγελίες αυτές δεν αποτελούν δικαστικά διαπιστωμένα γεγονότα και έχουν αμφισβητηθεί από τις αιγυπτιακές αρχές.

Στις 10 Νοεμβρίου, η Εισαγγελία Κρατικής Ασφάλειας ανανέωσε για ακόμη 15 ημέρες την προσωρινή κράτηση των έξι δημοσιογράφων. Ήταν η τρίτη παράταση της κράτησής τους, σύμφωνα με το αιγυπτιακό μέσο Al Manassa.

Η υπόθεση προκάλεσε την παρέμβαση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία ζήτησε την απελευθέρωση των δημοσιογράφων και τον τερματισμό των διώξεων που συνδέονται με τη δημοσιογραφική τους εργασία.

Η διεθνής πίεση και η απάντηση του Καΐρου

Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από διεθνείς οργανώσεις και θεσμούς που παρακολουθούν την ελευθερία του Τύπου στην Αίγυπτο.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει ζητήσει να αποσυρθούν οι κατηγορίες εις βάρος της Αταλάχ και να ανακληθεί η απόφαση για το κλείσιμο του Mada Masr. Αντίστοιχα, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων υποστηρίζει ότι η χρήση της νομοθεσίας περί αδειοδότησης μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο περιορισμού της ανεξάρτητης ενημέρωσης.

Η αιγυπτιακή πλευρά απορρίπτει τις αιτιάσεις περί παραβίασης των δικαιωμάτων της κατηγορουμένης. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο της χώρας, σε ανακοίνωσή του στις 31 Οκτωβρίου, υποστήριξε ότι η διαδικασία διεξήχθη σύμφωνα με τις συνταγματικές εγγυήσεις και ότι η Αταλάχ είχε ενημερωθεί για τη δίκη και εκπροσωπήθηκε από δικηγόρους. Το Συμβούλιο ανέφερε επίσης ότι η ίδια είχε παραιτηθεί εγγράφως από το δικαίωμα άσκησης έφεσης, ισχυρισμό που αμφισβήτησε η υπεράσπισή της.

Η Αίγυπτος κατατάσσεται στην 169η θέση μεταξύ 180 χωρών στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2026, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα.

Οι δικαστικές εξελίξεις της 25ης και της 26ης Νοεμβρίου αναμένεται να καθορίσουν την πορεία των δύο υποθέσεων της Λίνα Αταλάχ. Το διακύβευμα, ωστόσο, ξεπερνά την προσωπική της δικαστική περιπέτεια: αφορά τη δυνατότητα ενός από τα ελάχιστα ανεξάρτητα δημοσιογραφικά μέσα της Αιγύπτου να συνεχίσει να λειτουργεί.

Πηγή: skai.gr