Πέρασε και η 2η εβδομάδα της ΔΕΘ και πλέον τα ζάρια έχουν ριχτεί από τους κύριους παίκτες. Το πολιτικό πλαίσιο έχει περιγραφεί και μέσα σε αυτό θα κινηθούμε τους προσεχείς μήνες ως τις εκλογές, πλην βέβαια των απρόβλεπτων γεγονότων και της διαχείρισης της καθημερινότητας. Τις προσεχείς μέρες τα επιτελεία των κομμάτων θα περιμένουν με αγωνία τα αποτελέσματα των ερευνών και θα δουν «τι ψάρια έπιασαν», τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, των εξαγγελιών.
Για την Κυβέρνηση, πάντως, θα υπάρξουν και άλλες ευκαιρίες ενίσχυσης του αφηγήματός της, κυρίως μέσα από την εφαρμογή των μέτρων που εξαγγέλθηκαν, την ψήφιση του Προϋπολογισμού κ.ά. Γιατί άλλο μια ευχάριστη εξαγγελία και άλλο η ίδια η αλλαγή, η ενίσχυση, όταν φτάσει πράγματι στην τσέπη του πολίτη. Όπως και να έχει, η περίοδος που μόλις ξεκίνησε θα θέσει σε μεγάλο βαθμό τις παραμέτρους της επόμενης εκλογικής μάχης.
Για τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού υπήρξαν ήδη επαρκείς αναλύσεις και άρχισε να φαίνεται η όποια συγκομιδή. Ίσως, όχι εντυπωσιακή, πάντως υπαρκτή και μετρήσιμη. Όλα αυτά δείχνουν να εξασφαλίζουν για την Κυβέρνηση ένα ποσοστό πάνω από το ψυχολογικό όριο του 30%, ενώ όσοι δυνητικά την «ακούν», προσεγγίζουν ποσοστά αυτοδυναμίας. Επομένως, τώρα η προσοχή στρέφεται στα υπόλοιπα κόμματα και δη στη μάχη μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ για τη 2η θέση.
Η παρουσία του κ. Τσίπρα στη ΔΕΘ, μετά και τις σχετικές αναλύσεις, δεν έπεισε πως διαθέτει σχέδιο με συνοχή. Έτσι, η συγκεκριμένη παρουσία ήταν για τον κ. Ανδρουλάκη και το ΠΑΣΟΚ μια πρώτης τάξεως ευκαιρία, ίσως και η τελευταία, για ουσιαστική ανάταξη του σκηνικού. Μην ξεχνάμε πως το τελευταίο διάστημα η ΕΛΑΣ είχε αποκτήσει ευδιάκριτο προβάδισμα από το ΠΑΣΟΚ και έδειχνε να συγκεντρώνει μεγαλύτερες πιθανότητες να αποτελέσει τον κύριο πόλο απέναντι στην Κυβέρνηση.
Τα φώτα, επομένως, είχαν στραφεί στον κ. Ανδρουλάκη και στη δική του προσπάθεια να πείσει πως αποτελεί τη βασική εναλλακτική διακυβέρνησης. Δεν θα μείνουμε πολύ στα Προγραμματικά (για τα οποία πάλι ερίζουν με την ΕΛΑΣ για την πατρότητα θέσεων), όσο και αν εκεί βρίσκεται το πιο ουσιαστικό μέρος. Στα μεγάλα ακροατήρια, οι προγραμματικές θέσεις έχουν σχετική μόνο αξία. Περισσότερο ίσως επηρεάζει η γενικότερη πειθώ και «αύρα» εξουσίας. Η αίσθηση επελαύνουσας δύναμης με πειστικό αφήγημα. Και απλώς θα αναφέρουμε ως παράταιρο το ύφος της ομιλίας σε σχέση με τα εξωτερικά, σε ένα πεδίο (1o σε αποδοχή από τον κόσμο) που το συγκεκριμένο κόμμα έχει επιδείξει μεγάλη υπευθυνότητα ιστορικά και πάντως είχε ρητορική που δεν θύμιζε «Πολιτική Άνοιξη 2». Ας δούμε όμως την επιμονή του Αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, στη στρατηγική που έχει εκπονήσει και στην οποία εμμένει πεισματικά.
Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει εξαρχής ως βασικό του στόχο τη νίκη στις εκλογές «έστω και με μία ψήφο διαφορά». Και με το γνωστό παρασκήνιο του τελευταίου του Συνεδρίου, κατέληξε στην απόφαση αποκλεισμού της συνεργασίας με τη ΝΔ. Με την πραγματικότητα να τρέχει με τους ρυθμούς της, μήπως η επιμονή σε αυτό συνιστά παγίδα μεγάλων διαστάσεων, τόσο για το κόμμα αυτό, όσο ίσως και για τον τόπο;
Ο στόχος της 1ης θέσης έχει πολιτική λογική, λόγω του εκλογικού νόμου, που δίνει μπόνους εδρών στο πρώτο κόμμα και καθιστά την παρουσία του αναγκαία για τον σχηματισμό Κυβέρνησης. Ως εκλογική τακτική, δίνει επίσης μια διέξοδο σε κόμματα που συμπιέζονται, ως «φυγή προς τα εμπρός». Αντί για πόλεμο οπισθοφυλακής και χαρακωμάτων, δίνει έναν τόνο επίθεσης, ένα σύνθημα νίκης σε οπαδούς και στελέχη, ελπίζοντας στη μέγιστη δυνατή συσπείρωση. Αυτό όμως διαρκεί μέχρι την πραγματική διεξαγωγή των εκλογών. Μετά έχουμε να κάνουμε με το ίδιο το αποτέλεσμα.
Είτε θα έχει επιβεβαιώσει τον μαξιμαλιστικό στόχο είτε όχι, που σημαίνει ήττα και αποτυχία. Γιατί βέβαια, αν εσύ λες, τόσο κατηγορηματικά και με μια ασύμμετρη διάθεση μηδενισμού ακόμα και αυταπόδεικτων «κατακτήσεων» (τελικά για την ίδια τη χώρα), πως πρέπει οπωσδήποτε να ηττηθεί το 1ο κόμμα, αν αυτό έλθει ξανά καθαρά πρώτο, έχεις προφανώς ηττηθεί. Άλλωστε και ο ίδιος ο στόχος σου, σήμερα, δεν επιβεβαιώνεται ως προσιτός από καμία έρευνα, καμίας εταιρείας. Η απόσταση από τη 1η ΝΔ παραμένει δυσθεώρητη και σε επίπεδα καθαρά διψήφιας διαφοράς, ενώ τελευταία υπάρχει και μια καθαρή απόσταση και από τον καινούριο 2ο, την ΕΛΑΣ.
Ο ρεαλιστικός στόχος, που θα φαινόταν πειστικός και στους ψηφοφόρους, θα μιλούσε σε 1η φάση για διασφάλιση της 2ης θέσης και βλέπουμε. Η επιμονή στην 1η θέση κοστίζει σε αξιοπιστία. Θυμίζει έναρξη πρωταθλήματος και δηλώνει στόχο κατάκτησης του τροπαίου από ομάδα μικρομεσαία. Πέραν του μη ρεαλιστικού του θέματος, η θέση πάσχει και για λόγους πολιτικούς, ακόμη και δημοκρατικής ευαισθησίας. Είπε ο κ. Ανδρουλάκης πως δεν αλλάζει η θέση αυτή, γιατί είναι αξιακή και προϊόν απόφασης Συνεδρίου. Πράγματι. Αλλά κορυφαίο όργανο της Πολιτείας είναι ο λαός, ως εκλογικό σώμα. Εφόσον ο λαός αποφανθεί, η δική του απόφαση θα έπρεπε να υπερτερεί και να λαμβάνεται υπόψη.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θέτει το Πρόγραμμά του στην κρίση του λαού και ζητά την 1η θέση, όπως και δικαιούται. Αν όμως ο λαός δεν συμμεριστεί την πρόταση αυτή, κατατάξει άλλο κόμμα στην 1η θέση και το ΠΑΣΟΚ στη 2η, αν όχι στην 3η, ποια θα είναι η αντίδραση του κόμματος τότε; Η επιμονή στο δικό του «δίκιο» και το άδικο του λαού; Πώς, αφού δεν εισακούστηκε, «θα κρατήσει την αναπνοή του» για αντίποινα και «γαία πυρί μιχθήτω»; Ας απασχολήσει άλλους αυτό το βάρος, δεν είναι πλέον δουλειά του ΠΑΣΟΚ, ακόμη και αν ο λαός δεν έχει αποφασίσει να δώσει αυτοδυναμία πουθενά;
Αυτή δεν είναι ουσιαστικά δημοκρατική θέση. Από τη μία να λες πως ο λαός θα κρίνει πώς θα κυβερνηθεί και από την άλλη να θεωρείς ως αποδεκτή μόνο μία εκδοχή αυτής της απόφασης. Δηλαδή, τι σημαίνει αυτό; Ότι υποχρεώνεται το ΠΑΣΟΚ ή όποιο κόμμα να συνεργαστεί με το 1ο κόμμα; Όχι βέβαια. Αλλά εφόσον μετέχει της εκλογικής διαδικασίας και διαθέτει Πρόγραμμα που θεωρεί χρήσιμο για τη χώρα, το θέτει στην υπηρεσία μιας κάποιας Κυβέρνησης. Και πάντως εξαντλεί τις πιθανότητες που έχει για συμμετοχή στην Κυβέρνηση αυτή, με τους όρους του, για την εφαρμογή μεγάλου μέρους του Προγράμματός του. Αλλιώς αφήνει κενό, που θα συμπληρωθεί προφανώς από αλλού, και η ευθύνη θα βαρύνει τον απρόθυμο απόντα. Άλλωστε και η λογική της 1ης θέσης, με μία ψήφο, δεν αρκεί μαθηματικά και πολιτικά. Με ποιον εταίρο; Δεν πρέπει να το ξέρει αυτό ο ψηφοφόρος και να κρίνει σχετικά; Τα κόμματα είναι συγκεκριμένα. Αν όχι η ΝΔ, ποιος μένει;
Η αλήθεια είναι πως η ανάλυση που έχει επικρατήσει εντός του κόμματος είναι πως η διακυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, και ΔΗΜΑΡ αρχικά, του 2012-2014 υπήρξε ετεροβαρώς επιζήμια για το ΠΑΣΟΚ και του κόστισε τη βασική του φθορά. Η ανάγνωση αυτή δεν είναι πλήρης και πάσχει. Και αν το ΠΑΣΟΚ ισχυρίζεται πως εκείνη υπήρξε αναγκαστική συνύπαρξη, για τη διάσωση της χώρας, ποιος λέει πως η χώρα σήμερα είναι απολύτως διασφαλισμένη και μια κρίση ακυβερνησίας ή προβληματικής διακυβέρνησης δεν θα την οδηγήσει και πάλι σε αδιέξοδο; Η ευθύνη απέναντι στην Ιστορία δεν είναι μιας χρήσης.
Η ερχόμενη από παλιά θεώρηση της στρατηγικής αντιπαλότητας με τη ΝΔ δεν έχει (πλήρη) αντιστοίχιση με το παρόν της χώρας. Αρκεί μια ανάγνωση στα προγραμματικά κείμενα των κομμάτων, στο ύφος των προσώπων και τον λόγο που εκφέρουν. Οι αντιθέσεις με κόμματα που υποτιθέμενα ανήκουν σε παρεμφερή χώρο, στην πράξη φαντάζουν υπέρτερες και πιο ριζικές. Και πάντως έτσι τις αντιλαμβάνεται μεγάλο μέρος των εκλογέων, ιδίως των κεντρώων.
Το ΠΑΣΟΚ αναλαμβάνει συνειδητά ένα μεγάλο ρίσκο. Και τελικά δεν απαντάει στο ερώτημα ποιον τιμωρεί, αν αρνείται δογματικά έστω και τη διερεύνηση προγραμματικών συγκλίσεων, αν ο λαός το ζητήσει. Αποδίδεται σε άλλους η πρόθεση δημιουργίας κόμματος «από γινάτι». Βλέπουμε όμως ότι μπορεί και αλλού να υπαγορεύει συμπεριφορές. «Δεν μας ακούσατε, άρα κι εμείς πεισμώνουμε και βγάλτε μόνοι τα κάστανα από τη φωτιά». Δεν είναι όμως υπεύθυνη στάση αυτή. Το ΠΑΣΟΚ είτε θα μπει στο παιχνίδι της διακυβέρνησης, με τον ένα ή τον άλλο, είτε θα συμπιεστεί ασφυκτικά και θα κλυδωνιστεί. Αρκεί να μην κλυδωνιστεί μαζί του και ο τόπος.
* Ο Νίκος Κασκαβέλης είναι Δικηγόρος-Πολιτικός Αναλυτής, ΜΔΕ-Msc
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.