Τις τελευταίες εβδομάδες, το κλίμα ενθουσιασμού για την τεχνητή νοημοσύνη έχει δώσει τη θέση του σε μια σειρά από έντονους φόβους.
Στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Jacob Coxon αποχώρησε από την Anthropic μετά από τρία χρόνια έρευνας σε γλωσσικά μοντέλα. Η Anthropic, PBC, είναι μια αμερικανική εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης με έδρα το Σαν Φρανσίσκο, ιδρύθηκε το 2021 και απασχολεί περίπου 2.500 εργαζόμενους. Το κορυφαίο προϊόν της είναι το Claude, μια σειρά ιδιόκτητων μοντέλων μεγάλης γλώσσας. Ο Coxon συνόδευσε την αποχώρησή του με μια μακροσκελή ανάρτηση που μέσα σε λίγες ώρες συγκέντρωσε εκατομμύρια προβολές. Τις απόψεις του υποστήριξε και σε συνέντευξή στην Wall Street Journal.
Λίγες ώρες αργότερα, ένας ερευνητής που εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στην Anthropic, ο Evan Hubinger, συμφώνησε δημόσια μαζί του, εκτιμώντας την πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να οδηγήσει στην κατάρρευση της ανθρωπότητας, την επόμενη 10ετία, σε ποσοστό άνω του 10%. Οι Σάμαν και Έλον Μασκ δήλωσαν ότι συμμερίζονται την προσέγγισή του.
Θέση παίρνει και η πολιτική
«Όποιος κερδίσει την τεχνητή νοημοσύνη, τα κερδίζει όλα», επαναλαμβάνει τους τελευταίους μήνες ο Ντόναλντ Τραμπ, απορρίπτοντας ως υπερβολές τις διάφορες αντιρρήσεις «πολύ αρνητικών δυνάμεων». Το Πεκίνο, από την πλευρά του, κατηγορεί τους καταστροφολόγους για στρατηγική επιλογή. Οι Global Times, μια εφημερίδα φιλική στο Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα, χαρακτήρισε τις εκκλήσεις για επιβράδυνση «ψυχροπολεμική σκοπιμότητα», σχεδιασμένη να περιορίσει την τεχνολογική άνοδο της Κίνας.
Τα δύο πρόσωπα του κινδύνου
Οι φόβοι είναι κυρίως δύο ειδών και αφορούν συστήματα που διαφεύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο μέσω της αναδρομικής αυτοβελτίωσης τους, και την ανάπτυξη τεχνολογίας, η οποία χρησιμοποιείται ως όπλο, από κυβερνοεπιθέσεις σε βιομηχανική κλίμακα, έως τον υποβοηθούμενο σχεδιασμό βιολογικών όπλων. Στην πρώτη περίπτωση, υπάρχει ήδη προηγούμενο. Τον Ιούλιο, εργαλεία που αναπτύχθηκαν από την OpenAI επιτέθηκαν αυτόνομα στα συστήματα της Huggin Face, της κύριας πλατφόρμας ανοιχτού κώδικα, χωρίς κάποιος ανθρώπινος χειριστής να έχει δώσει άμεση εντολή. Η βλάβη ήταν περιορισμένη, αλλά το επεισόδιο αποκάλυψε το περίγραμμα ενός συγκεκριμένου προβλήματος, δηλαδή ότι η ικανότητα, η αυτονομία και η αξιοπιστία στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν προχωρούν παράλληλα.
Η δεύτερη κατηγορία, αφορά τη χρήση της τεχνολογίας ως όπλου, με απτό κίνδυνο. Την 10/9, δύο ημέρες μετά την παραίτηση του Coxon, η Anthropic δημοσίευσε την τέταρτη έκθεση απειλής από την τεχνητή νοημοσύνη, τεκμηριώνοντας περιπτώσεις κατάχρησης των μοντέλων της, μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και Αυγούστου 2026 σε επτά διακριτούς τομείς, από την κυβερνοκατασκοπεία, έως τα συμβατικά στρατιωτικά όπλα.
Η περισσότερο σχολιαζόμενη περίπτωση, αφορά μια ομάδα, η οποία συνδέεται με τη Ρωσία, και η οποία χρησιμοποίησε τον Claude για να κατασκευάσει ένα σμήνος αυτόνομων drones, ικανών να επιλέγουν ανθρώπινους στόχους και να εκδίδουν αυτόνομα την εντολή έκρηξης, χωρίς κανέναν ανθρώπινο έλεγχο στη διαδικασία.
Στην ίδια έκθεση, η Anthropic παραδέχεται για πρώτη φορά, ότι δεν μπορεί πλέον να αποκλείσει, ότι τα πλέον πρόσφατα μοντέλα της παρέχουν βοήθεια στον σχεδιασμό βιολογικών όπλων.
Δυο μπλοκ δυο συμμαχίες
Το θέμα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αρένας, ήδη δομημένης σε δύο αντίπαλα μπλοκ. Το ένα μπλοκ συμπεριλαμβάνει τους συνασπιζόμενους στο πλαίσιο της Pax Silica, εμβληματικής προσπάθειας του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ για την Τεχνητή Νοημοσύνη, σε σχέση κατά βάση με την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025 με στόχο τον συντονισμό της πρόσβασης σε προηγμένους μικροϋπολογιστές, κρίσιμα ορυκτά και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης μεταξύ των συμμάχων, στην οποία προσχώρησε η Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιούνιο του 2026 μαζί με άλλες χώρες εταίρους. Θα μπορούσε να σημειωθεί, ότι η συμφωνία συνεργασίας περιλαμβάνει και τη δήλωση ευκαιριών AI.
Από την άλλη πλευρά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Συνεργασίας, Waico, που ιδρύθηκε από το Πεκίνο τον Ιούλιο 2026, με έδρα τη Σαγκάη, περιλαμβάνει 37 χώρες, κυρίως του παγκόσμιου Νότου, (Βραζιλία, Πακιστάν, Νότια Αφρική, Ινδονησία, κ.ά.). Σύμφωνα με αναλυτές, η μεν Pax Silica στοχεύει να θωρακίσει τις περισσότερο ευαίσθητες αλυσίδες εφοδιασμού με βάση έναν πυρήνα αξιόπιστων συμμάχων, ενώ η Waico προτείνει μια ανοιχτή εναλλακτική λύση χωρίς πολιτικές προϋποθέσεις, προσφέροντας τεχνική βοήθεια και εκπαίδευση στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ρήγμα το οποίο αντικατοπτρίζει με ενάργεια αυτό που έχει ήδη προκύψει σε πολυμερείς συνόδους κορυφής δηλ. δύο παράλληλες αρχιτεκτονικές διακυβέρνησης, και τις δύο ικανές να προσελκύσουν συνεργασίες, χωρίς όμως κάποια με πραγματική παγκόσμια διάσταση.
Ποιος ορίζει τους κανόνες
Το άλυτο ζήτημα σε αυτή την εξέλιξή, είναι ο κατακερματισμός της διεθνούς τάξης. Η πραγματικά αποτελεσματική παρακολούθηση της τεχνητής νοημοσύνης, απαιτεί συντονισμό που καμία εταιρεία ή χώρα δεν μπορεί να επιβάλει από μόνη της, ενώ οι βασικές φιλοσοφίες ανάπτυξης και ελέγχου παραμένουν ασύμβατες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον νόμο για την τεχνητή νοημοσύνη, υιοθετεί μια προσέγγιση που βασίζεται στα δικαιώματα των πολιτών, οι ΗΠΑ ταλαντεύονται μεταξύ μιας ώθησης για καινοτομία και εθνικής ασφάλειας, ενώ τα αυταρχικά καθεστώτα αντιμετωπίζουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης κυρίως ως εργαλεία επιτήρησης και κοινωνικού ελέγχου.
Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις δεν μπορούν να υποτιμηθούν. Μεταξύ πολλών επικρατεί η άποψη ότι είναι απαραίτητο και επείγον, να οικοδομηθούν πολυμερείς αρχιτεκτονικές με εξουσίες παρέμβασης στα πλέον επικίνδυνα συστήματα. Θέματα που σχετίζονται με την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης θα είναι στην ημερήσια διάταξη της προσεχούς επίσκεψης του Κινέζου προέδρου στην Ουάσιγκτον, ενδεχομένως τον τρέχοντα μήνα.
Κοινή είναι η εκτίμηση, ότι κανένα από τα μέτρα, που λαμβάνονται μεμονωμένα, δεν θα έλυνε το πρόβλημα, αλλά η συνέχιση της επίκλησής τους ξεχωριστά, είναι ενδεχομένως η περισσότερο επικίνδυνη επιλογή από όλες.
* Ο Νικήτας Σίμος είναι Οικονομολόγος, Γεωπολιτικός Αναλυτής
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.