Είσαι φοιτητής, μετά από μια χρονιά άγχους και πίεσης έγραψες πανελλήνιες και είχες την τύχη να περάσεις στην σχολή της επιλογής σου στην Αθήνα. Νόμιζες ότι τα προβλήματά σου τελείωσαν με το τέλος της Γ’ Λυκείου, όμως έχει μείνει κάτι τελευταίο: η ελληνική στεγαστική κρίση. Ξεκινάει λοιπόν ο αγώνας για να βρεις σπίτι το οποίο θα είναι κατοικήσιμο και δεν θα σου κοστίσει ένα νεφρό.
Η κατάσταση με την στέγαση στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, είναι ειλικρινώς άθλια. Η απόφαση των φοιτητών να κατασκηνώσουν στην πλατεία Συντάγματος στις 13 Οκτωβρίου ως ένδειξη διαμαρτυρίας είναι απολύτως λογική και αναγκαία για να καταδείξει το μέγεθος του προβλήματος. Ένα μέρος όμως των αιτημάτων των φοιτητών για μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση δεν αποτελεί λύση του προβλήματος. Το πρόβλημα προκύπτει από την αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικίας. Η έρευνα του ΚΕΦΙΜ «Η άνοδος του κόστους κατοικίας οφείλεται κυρίως στη μεγάλη ψαλίδα προσφοράς και ζήτησης» δίνει εις βάθος πληροφορίες για το πώς προέκυψε αυτή η κατάσταση.
Στην κρίση η χώρα απλώς σταμάτησε να χτίζει: μεταξύ 2007 και 2017 οι επενδύσεις σε κατοικίες έπεσαν κατά 95%, από 11% του ΑΕΠ σε μόλις 0,6%, και οι οικοδομικές άδειες κατά 84%. Σήμερα οι επενδύσεις φτάνουν μόλις το 3,1% του ΑΕΠ, ενώ η απασχόληση στις κατασκευές μειώθηκε κατά 64% και πολλοί έμπειροι τεχνίτες έφυγαν από τον κλάδο ή από τη χώρα. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι αποφάσεις του ΣτΕ για τα «μπόνους» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού πάγωσαν πλήθος οικοδομικών αδειών, η εκτός σχεδίου δόμηση περιορίστηκε δραστικά και ελάχιστοι από τους 332 δήμους διαθέτουν εγκεκριμένο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.
«Μα υπάρχουν τόσα άδεια σπίτια», θα πει κάποιος. Πράγματι, το 34,5% των κατοικιών δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία. Μόνο που πολλά από αυτά είναι εξοχικά, παλιά, χρειάζονται ριζική ανακαίνιση ή βρίσκονται σε περιοχές όπου δεν τα ζητά κανείς. Και όσα θα μπορούσαν να βγουν στην αγορά σκοντάφτουν στη γραφειοκρατία: μια μεταβίβαση ακινήτου στην Ελλάδα διαρκεί κατά μέσο όρο 226 ημέρες και απαιτεί πάνω από δώδεκα δικαιολογητικά, όταν στην Κύπρο ολοκληρώνεται σε περίπου μία εβδομάδα.
Από την άλλη πλευρά, η ζήτηση αυξάνεται. Παρότι ο πληθυσμός μειώθηκε κατά περίπου 5% από το 2009, τα νοικοκυριά αυξήθηκαν κατά 8%, καθώς όλο και περισσότεροι ζουν μόνοι τους, όπως κι εσύ που ψάχνεις ένα μικρό διαμέρισμα κοντά στη σχολή. Η «χρυσή βίζα» και η βραχυχρόνια μίσθωση ασκούν κι αυτές πίεση, κυρίως σε κεντρικές και τουριστικές περιοχές, δεν αποτελούν όμως τον κύριο λόγο της ανόδου των τιμών σε εθνικό επίπεδο.
Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Η έρευνα είναι σαφής: μέτρα που ενισχύουν τη ζήτηση χωρίς αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς τείνουν να ενσωματώνονται στις τιμές. Με απλά λόγια, ένα επίδομα που δεν συνοδεύεται από περισσότερα σπίτια καταλήγει σε μεγάλο βαθμό στην τσέπη του ιδιοκτήτη. Η λύση είναι να χτίσουμε περισσότερο και γρηγορότερα: να ολοκληρωθεί επιτέλους ο πολεοδομικός σχεδιασμός, να αρθεί η αβεβαιότητα γύρω από τις οικοδομικές άδειες, να απλοποιηθούν δραστικά οι διαδικασίες μεταβίβασης και μίσθωσης ώστε τα κλειστά σπίτια να βγουν στην αγορά, και να αντιμετωπιστεί η έλλειψη εργατικών χεριών στις κατασκευές. Πρωτοβουλίες όπως η «κοινωνική αντιπαροχή» κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, η κλίμακά τους όμως παραμένει μικρή σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος. Παράλληλα, θα πρέπει σιγά σιγά να γίνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής των νέων ανθρώπων. Οι φοιτητές θα πρέπει να γίνουν περισσότερο πρόθυμοι να συγκατοικήσουν κατά την διάρκεια των σπουδών τους όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής ως μέσο μείωσης των εξόδων.
Η διαμαρτυρία στο Σύνταγμα είναι δίκαιη. Για να φέρει όμως αποτέλεσμα, το αίτημα δεν πρέπει να είναι «δώστε μας περισσότερα χρήματα για ενοίκιο», αλλά «αφήστε να χτιστούν περισσότερα σπίτια».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.