Η παιδική παχυσαρκία μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία πολύ πριν από την ενηλικίωση, ακόμη και όταν ένα παιδί δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα. Προδιαβήτης, υψηλή αρτηριακή πίεση, προβλήματα στο ήπαρ και διαταραχές του ύπνου συγκαταλέγονται στις επιπλοκές που μπορούν να εμφανιστούν ήδη από τη σχολική ηλικία, καθιστώντας απαραίτητη την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της νόσου.
Αυτό επισημαίνει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, με αφορμή τις νέες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), που δημοσιεύθηκαν στις 7 Οκτωβρίου. Οι παιδίατροι τονίζουν ότι η παχυσαρκία είναι χρόνια, πολυπαραγοντική νόσος και ότι η αντιμετώπισή της χρειάζεται εξατομικευμένη φροντίδα, μακροχρόνια παρακολούθηση και ουσιαστική συμμετοχή της οικογένειας.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα: Παχυσαρκία στο 18% των επτάχρονων
Τα νεότερα δεδομένα αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος στη χώρα μας. Σύμφωνα με τον έκτο γύρο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας COSI του ΠΟΥ, που περιλαμβάνει στοιχεία της περιόδου 2022–2024, περίπου 37% των παιδιών ηλικίας επτά ετών στην Ελλάδα είχε υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, ενώ περίπου 18% είχε παχυσαρκία.
Για το σύνολο των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 25% και 11%, με τα δεδομένα αυτά να αφορούν παιδιά ηλικίας 7–9 ετών.
Ανησυχητική είναι η εικόνα και στους εφήβους. Στην πανελλήνια έρευνα HBSC του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας (ΕΠΙΨΥ), το 22,2% των μαθητών ηλικίας 11, 13 και 15 ετών κατατάχθηκε το 2022 στην κατηγορία των υπέρβαρων ή παχύσαρκων, έναντι 19% το 2018. Η εκτίμηση βασίστηκε στο ύψος και στο βάρος που δήλωσαν οι ίδιοι οι μαθητές.
Παράλληλα, η έρευνα του υπουργείου Υγείας και της UNICEF, που παρουσιάστηκε το 2024, έδειξε ότι μόλις το 20,6% των εφήβων ηλικίας 15–17 ετών ασκείται καθημερινά για τουλάχιστον μία ώρα. Ο χρόνος που περνούν οι έφηβοι μπροστά σε οθόνες, για δραστηριότητες εκτός εκπαίδευσης, φτάνει κατά μέσο όρο τις τρεις ώρες την ημέρα.
Οι έρευνες αφορούν διαφορετικές ηλικίες και χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους καταγραφής, επομένως τα ποσοστά τους δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα. Αναδεικνύουν, ωστόσο, την ανάγκη για παρεμβάσεις σε όλη τη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας.
Οι επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν χωρίς προειδοποίηση
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής εφιστά την προσοχή στις επιπτώσεις της παχυσαρκίας, καθώς ορισμένα προβλήματα υγείας μπορεί να εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα.
Μεταξύ των πιθανών επιπλοκών είναι ο προδιαβήτης και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, όταν ο οργανισμός δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη. Η αυξημένη αρτηριακή πίεση και οι διαταραχές των λιπιδίων αποτελούν επίσης παράγοντες επιβάρυνσης της καρδιάς και των αγγείων από μικρή ηλικία.
Οι παιδίατροι επισημαίνουν ακόμη τη λιπώδη νόσο του ήπατος, κατά την οποία η συσσώρευση λίπους στο συκώτι μπορεί να συνοδεύεται από φλεγμονή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από προοδευτική βλάβη.
Στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται επίσης η αποφρακτική υπνική άπνοια, με χαρακτηριστικά συμπτώματα το έντονο ροχαλητό και τις παύσεις της αναπνοής κατά τον ύπνο, καθώς και ορθοπαιδικά προβλήματα και μυοσκελετικός πόνος που δυσκολεύουν την κίνηση, το παιχνίδι και την άθληση. Στις έφηβες μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
«Οι παραπάνω επιπλοκές δεν εμφανίζονται σε κάθε παιδί. Η πιθανότητά τους, όμως, καθιστά αναγκαία την έγκαιρη κλινική αξιολόγηση», τονίζει η Ένωση.
Μακροπρόθεσμα, επισημαίνει ακόμη ότι η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και ορισμένων μορφών καρκίνου στην ενήλικη ζωή, μεταξύ των οποίων του ενδομητρίου, του μαστού, του παχέος εντέρου και του ορθού, του οισοφάγου, του στομάχου, του ήπατος, της χοληδόχου κύστης, του παγκρέατος και του νεφρού.
Η ψυχική υγεία και ο κίνδυνος στιγματισμού
Πέρα από τις σωματικές επιπτώσεις, ιδιαίτερη σημασία έχει και η ψυχική επιβάρυνση που μπορεί να βιώνει ένα παιδί εξαιτίας του βάρους του.
Τα πειράγματα, ο σχολικός εκφοβισμός και οι διακρίσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε ντροπή, κοινωνική απομόνωση και επιδείνωση της σχέσης του παιδιού με το φαγητό. Ο στιγματισμός μπορεί ακόμη να το απομακρύνει από τη σωματική δραστηριότητα ή να το αποθαρρύνει από την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Η Ένωση υπογραμμίζει ότι η παχυσαρκία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποδίδοντας την ευθύνη αποκλειστικά στο παιδί ή στους γονείς του. Η κληρονομικότητα, οι βιολογικοί μηχανισμοί που ρυθμίζουν την πείνα, ο ύπνος, το άγχος και οι συνθήκες διαβίωσης επηρεάζουν το σωματικό βάρος, ενώ η ενοχοποίηση δυσκολεύει τη συνεργασία της οικογένειας με τους επαγγελματίες υγείας.
Τι συστήνουν οι παιδίατροι για την έγκαιρη αντιμετώπιση
Καθοριστικός είναι ο ρόλος του παιδιάτρου, ο οποίος παρακολουθεί την ανάπτυξη του παιδιού και μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα μεταβολές που χρειάζονται διερεύνηση.
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει την παρακολούθηση των καμπυλών βάρους, ύψους και Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, τη λήψη ιστορικού και την αναζήτηση συνοδών προβλημάτων υγείας. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα της παχυσαρκίας και τα ευρήματα κάθε παιδιού.
Η αντιμετώπιση χρειάζεται συγκεκριμένους στόχους και τακτική επανεκτίμηση. Μάλιστα, σε ορισμένα παιδιά που βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη, κατάλληλος στόχος μπορεί να είναι η σταθεροποίηση του βάρους όσο αυξάνεται το ύψος, αντί της άμεσης απώλειας κιλών.
Στην καθημερινότητα, οι παιδίατροι δίνουν έμφαση σε αλλαγές που μπορεί να υιοθετήσει ολόκληρη η οικογένεια: νερό αντί ζαχαρούχων ποτών, τακτικά γεύματα, ποικιλία θρεπτικών τροφίμων, οικογενειακό τραπέζι χωρίς οθόνες και επαρκή ύπνο.
Εξίσου σημαντική είναι η σωματική δραστηριότητα, η οποία πρέπει να είναι ευχάριστη και προσαρμοσμένη στις δυνατότητες κάθε παιδιού. Για τις ηλικίες 5–17 ετών, ο ΠΟΥ συστήνει κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης δραστηριότητας την ημέρα, μέσα στην εβδομάδα. Το περπάτημα, το ποδήλατο, ο χορός και το ενεργό παιχνίδι μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Σε περιπτώσεις σοβαρής παχυσαρκίας ή όταν υπάρχουν επιπλοκές, είναι απαραίτητη η έγκαιρη συνεργασία με εξειδικευμένη ομάδα. Για επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να εξεταστεί και η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες ενδείξεις και υπό συστηματική παρακολούθηση, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις προβλέπεται αξιολόγηση για χειρουργική αντιμετώπιση από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής αναδεικνύει, τέλος, την ανάγκη συνεργασίας της Πολιτείας, των σχολείων και των επαγγελματιών υγείας, ώστε κάθε παιδί να έχει πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή, ασφαλείς χώρους άσκησης και κατάλληλες υπηρεσίες φροντίδας, ανεξάρτητα από τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.
«Η έγκαιρη φροντίδα μπορεί να προλάβει επιπλοκές και να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού. Η οικογένεια χρειάζεται ενημέρωση, υποστήριξη και ένα σταθερό θεραπευτικό σχέδιο με επίκεντρο την υγεία και την ανάπτυξή του», καταλήγει η Ένωση.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.