Φόβος, επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι και καταναγκασμοί δεν είναι καταδίκη. Η κατάλληλη θεραπεία βοηθά πολλούς ασθενείς να ξαναπάρουν τη ζωή στα χέρια τους.«Έσβησα το μάτι της κουζίνας;», «Έπλυνα αρκετά καλά τα χέρια μου;», «Μήπως κάνω κακό στο παιδί μου;». Τέτοιες σκέψεις περνούν κατά καιρούς από το μυαλό όλων μας. Για τους ανθρώπους όμως που πάσχουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD), οι σκέψεις αυτές επιστρέφουν διαρκώς και προκαλούν έντονο άγχος.
Η Άλεξ θυμάται ότι τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν όταν ήταν περίπου 13 ετών. Ένιωθε την ανάγκη να τηρεί συγκεκριμένους κανόνες και να μετρά αντικείμενα. Αργότερα άρχισε να φοβάται τα μικρόβια, τα χερούλια στις πόρτες και τις δημόσιες τουαλέτες. Σταδιακά ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες μετατράπηκαν σε ανυπέρβλητο εμπόδιο. «Βλέπεις τον εαυτό σου να τρελαίνεται», λέει χαρακτηριστικά.
Πώς δημιουργείται ο φαύλος κύκλος
Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Καταρίνα Μπάι του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Βόννης, η διαταραχή συχνά ξεκινά από μια ανεπιθύμητη σκέψη, όπως ο φόβος ότι κάποιος ξέχασε αναμμένη την κουζίνα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι απορρίπτουν γρήγορα αυτή τη σκέψη. Στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή όμως η σκέψη εκλαμβάνεται ως πραγματική απειλή. Για να μειωθεί το άγχος, ο ασθενής καταφεύγει σε επαναλαμβανόμενους ελέγχους ή άλλους καταναγκασμούς.
«Το άγχος μειώνεται προσωρινά, αλλά ταυτόχρονα επιβεβαιώνεται η πεποίθηση ότι η σκέψη ήταν επικίνδυνη», εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια. «Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός που αυτοτροφοδοτείται».
Δεν αφορά μόνο την καθαριότητα
Η ειδικός επισημαίνει ότι ιδιαίτερα βασανιστικές μπορεί να είναι οι επιθετικές ή σεξουαλικές ιδεοληψίες, όπως ο φόβος μήπως κάποιος βλάψει ένα αγαπημένο πρόσωπο ή η αγωνία ότι κρύβει επικίνδυνες παρορμήσεις.
«Οι σκέψεις αυτές έρχονται σε πλήρη αντίθεση με αυτό που είναι πραγματικά ο άνθρωπος. Ακριβώς γι' αυτό γίνονται τόσο τρομακτικές», τονίζει.
Οι αιτίες δεν είναι μόνο ψυχολογικές
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι στην εμφάνιση της διαταραχής παίζουν ρόλο τόσο γενετικοί όσο και εξωγενείς παράγοντες. Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να απαλλαγούν από το αίσθημα ντροπής.
«Υπάρχει πραγματική βιολογική βάση της ασθένειας», λέει η Μπάι. Όπως εξηγεί, η γενετική προδιάθεση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει τη διαταραχή.
Η θεραπεία που δίνει ελπίδα
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αντιμετωπίζεται. Η πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση θεωρείται η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με έκθεση και πρόληψη αντίδρασης.
Στην πράξη, οι ασθενείς καλούνται να έρθουν αντιμέτωποι με τις σκέψεις και τις καταστάσεις που τους προκαλούν φόβο, χωρίς να καταφύγουν στις καταναγκαστικές συμπεριφορές.
«Οι άνθρωποι μαθαίνουν ότι μπορούν να αντέξουν το άγχος και ότι δεν συμβαίνει κάτι κακό όταν δεν υπακούν στον καταναγκασμό τους», εξηγεί η Μπάι.
Και προσθέτει: «Παράδοξα, οι σκέψεις και τα συναισθήματα εξασθενούν όταν τους επιτρέπουμε να υπάρχουν αντί να προσπαθούμε να τα διώξουμε». Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θεραπεία συνδυάζεται με αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή.
Η ζωή μετά τη διάγνωση
Η Άλεξ κατάφερε να ξαναπάρει τη ζωή της πίσω. Τα συμπτώματα δεν εξαφανίστηκαν εντελώς, όμως έμαθε να τα διαχειρίζεται χωρίς να καθορίζει την καθημερινότητά της.
Η συμβουλή της σε όσους υποφέρουν από ιδεοληψίες και καταναγκασμούς είναι απλή: «Υπάρχει βοήθεια. Αναζητήστε την όσο το δυνατόν νωρίτερα».
Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.