ΚΑΙΡΟΣ
ΣΚΑΪ TV ΣΚΑΪ 100.3 ΣΠΟΡ FM ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ
ΜΠΟΡΟΥΜΕ

Ελ Νίνιο σε «υπερθέρμανση»: Ο πλανήτης μπαίνει σε ζώνη ακραίων φαινομένων - Ο ΟΗΕ προειδοποιεί τις κυβερνήσεις

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Your browser doesn’t support HTML5 audio

Ο WMO προβλέπει να διατηρηθεί έως τον Φεβρουάριο του 2027 - Θερμοκρασίες έως 8°C πάνω από τον μέσο όρο κάτω από την επιφάνεια του Ειρηνικού

Του Αντώνη Ζήβα

Ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό Ωκεανό, με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό να προειδοποιεί ότι το φαινόμενο θα ενισχυθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες και θα φτάσει σε «πολύ ισχυρή» ένταση, πριν κορυφωθεί προς το τέλος του 2026.

Η νέα προειδοποίηση του WMO, που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, 3 Σεπτεμβρίου, ανεβάζει σημαντικά τον βαθμό συναγερμού.

Οι τελευταίες εποχικές προβλέψεις δείχνουν σχεδόν 100% πιθανότητα το Ελ Νίνιο να παραμείνει έως τον Φεβρουάριο του 2027, ενώ οι επιπτώσεις του στις θερμοκρασίες, τις βροχοπτώσεις και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία αναμένεται να συνεχιστούν και μέσα στο επόμενο έτος.

Την ίδια ώρα, στον Ειρηνικό εκδηλώνεται ένα ασυνήθιστα έντονο σκηνικό με διαδοχικά τροπικά συστήματα, υπογραμμίζοντας τον ρόλο των εξαιρετικά θερμών θαλάσσιων υδάτων ως «καυσίμου» για ισχυρές καταιγίδες.

Ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε «αχαρτογράφητα νερά», καθώς οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας αυξάνονται και τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα.

Ο Ειρηνικός θερμαίνεται με πρωτοφανή ταχύτητα

Το Ελ Νίνιο έχει πλέον εγκατασταθεί στον τροπικό Ειρηνικό και τα δεδομένα δείχνουν ότι συνεχίζει να ενισχύεται.

Ο δείκτης Niño 3.4, ο οποίος χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό, βρισκόταν κατά μέσο όρο 1,5°C πάνω από τα κανονικά επίπεδα μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου, ενώ μόνο τον Ιούλιο η απόκλιση έφτασε τους 2°C.

Η άνοδος συνεχίστηκε. Από τα τέλη Ιουλίου έως τα μέσα Αυγούστου οι εβδομαδιαίες τιμές κινήθηκαν περίπου 2,2°C έως 2,6°C πάνω από τον μέσο όρο, ένδειξη ότι το φαινόμενο εξακολουθεί να δυναμώνει.

Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα δεδομένα κάτω από την επιφάνεια.

Σε ορισμένες περιοχές του Ειρηνικού, οι θερμοκρασίες στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού ήταν τον Ιούλιο και τις αρχές Αυγούστου περισσότερο από 8°C πάνω από τον κανονικό μέσο όρο.
Και οι προβλέψεις δείχνουν ότι η κατάσταση δεν έχει φτάσει ακόμη στην κορύφωσή της.

Για το διάστημα Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 2026, τα μοντέλα του WMO προβλέπουν μέση θετική απόκλιση του Niño 3.4 περίπου 3,6°C, με την ανοδική πορεία να κορυφώνεται τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Πρόκειται για τιμές που εξηγούν γιατί οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν το φετινό επεισόδιο ως ένα πιθανό ιστορικό El Niño.

Δορυφορική φωτογράφιση τροπικής καταιγίδας στον Ειρηνικό Ωκεανό

Τι είναι το Ελ Νίνιο

Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που επανεμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι ανατολικοί εμπορικοί άνεμοι ωθούν τα θερμά επιφανειακά νερά προς τον δυτικό Ειρηνικό.

Στα ανατολικά, κατά μήκος των ακτών της Νότιας Αμερικής, η διαδικασία της ανάδυσης φέρνει στην επιφάνεια ψυχρότερα νερά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο οι άνεμοι εξασθενούν.

Τα θερμά νερά μετακινούνται προς το κεντρικό και ανατολικό τμήμα του Ειρηνικού, ενώ περιορίζεται η ανάδυση των ψυχρών νερών.

Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο τη θερμοκρασία του ωκεανού.

Μεταβάλλει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και μπορεί να επηρεάσει τις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη.

Γιατί το Ελ Νίνιο είναι οικολογικό πρόβλημα

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φετινής κατάστασης είναι ότι το Ελ Νίνιο εκδηλώνεται σε έναν ωκεανό που έχει ήδη θερμανθεί σημαντικά εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.

Ο ωκεανός έχει απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον θερμότητας που έχει συσσωρευτεί στο κλιματικό σύστημα εξαιτίας των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Έτσι, το φυσικό θερμικό σοκ του Ελ Νίνιο προστίθεται σε ένα ήδη θερμότερο θαλάσσιο περιβάλλον.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει και περιορίζεται η ανάδυση των ψυχρών, πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά νερών, μπορεί να μειωθεί το φυτοπλαγκτόν, δηλαδή η βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας.

Η αλλαγή αυτή μεταφέρεται σταδιακά προς τα πάνω: επηρεάζονται μικρότερα ψάρια, μεγαλύτεροι θηρευτές, θαλασσοπούλια και θαλάσσια θηλαστικά.

Παράλληλα, ορισμένα είδη αναγκάζονται να μετακινηθούν σε διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη ή μεγαλύτερα βάθη αναζητώντας τις θερμοκρασίες και την τροφή που χρειάζονται.

Η NOAA προειδοποιεί ήδη ότι το Ελ Νίνιο, σε συνδυασμό με τους θαλάσσιους καύσωνες που έχουν προηγηθεί, μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στα οικοσυστήματα και στις αλιευτικές δραστηριότητες στον Ειρηνικό.

Κοραλλιογενείς ύφαλοι στον Ειρηνικό Ωκεανό

Το μεγάλο μέτωπο των κοραλλιών

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των κοραλλιογενών υφάλων.

Οι κοραλλιογενείς οργανισμοί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις υψηλές θερμοκρασίες.

Όταν το νερό παραμένει για μεγάλο διάστημα ασυνήθιστα θερμό, τα κοράλλια αποβάλλουν τους συμβιωτικούς οργανισμούς που ζουν στους ιστούς τους και τους παρέχουν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους.

Το αποτέλεσμα είναι η γνωστή λεύκανση των κοραλλιών.

Εάν η θερμική καταπόνηση είναι παρατεταμένη ή επαναλαμβάνεται συχνά, οι ύφαλοι μπορεί να υποστούν μαζικές απώλειες.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα οικολογικά προβλήματα της σημερινής εποχής: τα κοράλλια δεν προλαβαίνουν πάντα να ανακάμψουν ανάμεσα στα διαδοχικά επεισόδια ακραίας θερμοκρασίας.

Το Ελ Νίνιο μπορεί να προσθέσει ένα ακόμη ισχυρό θερμικό πλήγμα σε οικοσυστήματα που έχουν ήδη δοκιμαστεί από την υπερθέρμανση των ωκεανών και τους θαλάσσιους καύσωνες.

Αλλάζουν οι θάλασσες και μετακινούνται τα ψάρια

Οι αλλαγές στη θερμοκρασία και στην παραγωγικότητα των ωκεανών μπορούν να μετακινήσουν ολόκληρες κοινότητες ψαριών.

Θερμόφιλα είδη έχουν τη δυνατότητα να επεκτείνουν την παρουσία τους προς βορρά, ενώ είδη που εξαρτώνται από ψυχρότερα νερά μπορεί να μετακινηθούν σε μεγαλύτερα βάθη ή σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Η NOAA έχει επισημάνει ότι η επίδραση του Ελ Νίνιο δεν περιορίζεται σε μία μόνο περιοχή.

Στις δυτικές ακτές της Βόρειας Αμερικής, για παράδειγμα, το φετινό φαινόμενο προστίθεται σε ήδη παρατεταμένους θαλάσσιους καύσωνες, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στα αλιευτικά αποθέματα.

Οι μεταβολές αυτές μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και την ανθρώπινη διατροφή, καθώς οι αλιευτικές κοινότητες εξαρτώνται από την παρουσία συγκεκριμένων ειδών σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ταμιευτήρας νερού στη Κολομβία με εμφανείς τις επιπτώσεις της ξηρασίας

Από τον Αμαζόνιο έως την Αυστραλία

Οι οικολογικές συνέπειες δεν σταματούν στον Ειρηνικό.

Το Ελ Νίνιο αλλάζει την παγκόσμια ατμοσφαιρική κυκλοφορία και δημιουργεί διαφορετικά μοτίβα βροχοπτώσεων.

Ο WMO προειδοποιεί ότι οι συνέπειες θα είναι διαφορετικές ανά περιοχή.

Σε ορισμένες περιοχές αυξάνεται ο κίνδυνος ξηρασίας, ενώ σε άλλες αυξάνονται οι πιθανότητες για ισχυρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες.

Ιστορικά, ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας και πυρκαγιών σε τμήματα του Αμαζονίου, της Κεντρικής Αμερικής, της Ινδονησίας και της Αυστραλίας.

Σε άλλες περιοχές, η αντίδραση είναι αντίστροφη: ισχυρές βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες, κατολισθήσεις και καταστροφές σε υποδομές και γεωργικές εκτάσεις.

Στο Περού, οι αρχές έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι περίπου 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένο κίνδυνο από πλημμύρες και κατολισθήσεις καθώς το Ελ Νίνιο ενισχύεται, ενώ οι επιπτώσεις έχουν ήδη γίνει αισθητές στη γεωργία και την αλιεία.

Ο ποταμός Δούναβης με μειωμένη κατά πολύ τη στάθμη του κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού

Το Ελ Νίνιο δεν προκαλεί παντού το ίδιο

Παρά τη δραματική εικόνα, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε περιοχή του κόσμου θα αντιμετωπίσει ακραία φαινόμενα ίδιας έντασης.

Η επίδραση εξαρτάται από την εποχή, τη γεωγραφική θέση και την αλληλεπίδραση με άλλα κλιματικά συστήματα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει φέτος ο Ινδικός Ωκεανός, όπου ο WMO προβλέπει ανάπτυξη θετικής φάσης του Indian Ocean Dipole, με μέση τιμή περίπου 0,9°C για την περίοδο Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου.

Παράλληλα, ο τροπικός Ατλαντικός αναμένεται να παραμείνει θερμότερος από τα κανονικά επίπεδα. Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να ενισχύσουν, να περιορίσουν ή να τροποποιήσουν τις κλασικές επιπτώσεις του Ελ Νίνιο σε διάφορες περιοχές.

Για την περίοδο Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου, ωστόσο, η γενική εικόνα είναι σαφής: ο WMO προβλέπει αυξημένη πιθανότητα θερμοκρασιών πάνω από τα κανονικά επίπεδα σχεδόν σε όλες τις χερσαίες περιοχές του πλανήτη.

Τεράστιες πυρκαγιές σε όλη την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού

Το 2027 μπορεί να σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας

Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες μπορεί να έρθει ακόμη και αφού το Ελ Νίνιο αρχίσει να εξασθενεί.

Μετά από ένα ισχυρό επεισόδιο, σημαντικό μέρος της θερμότητας που έχει αποθηκευτεί στον ωκεανό μεταφέρεται στην ατμόσφαιρα. Για τον λόγο αυτόν, τα έτη που ακολουθούν ισχυρά El Niño συχνά παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλές παγκόσμιες θερμοκρασίες.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ήδη συζήτηση για το 2027 και για το ενδεχόμενο να ξεπεράσει το 2024, το οποίο παραμένει μέχρι σήμερα το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί παγκοσμίως.

Η προειδοποίηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή ο πλανήτης δεν ξεκινά από «κανονικές» θερμοκρασίες.

Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση έχει ήδη ανεβάσει σημαντικά τη βασική θερμοκρασία του κλιματικού συστήματος, ενώ οι ωκεανοί έχουν δεχθεί τεράστιες ποσότητες επιπλέον θερμότητας.

Ακραίες θερμοκρασίες επικράτησαν κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού

«Κούρσα ενάντια στον χρόνο»

Ο WMO περιγράφει την κατάσταση ως έναν αγώνα δρόμου ανάμεσα στην ενίσχυση των κλιματικών κινδύνων και στην ικανότητα των κοινωνιών να προετοιμαστούν.

Η γενική γραμματέας του WMO Σελέστ Σάουλο προειδοποίησε ότι το Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα σε ανθρώπους και οικονομίες, καθώς ήδη καταγράφονται προβλήματα από ξηρασίες και πλημμύρες και οι επιπτώσεις αναμένεται να ενταθούν όσο το φαινόμενο ισχυροποιείται.

Το κρίσιμο στοιχείο, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο ισχυρό θα γίνει το συγκεκριμένο Ελ Νίνιο.

Είναι ότι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο μεγάλης κλίμακας εκδηλώνεται σε έναν πλανήτη όπου οι ωκεανοί είναι ήδη θερμότεροι, οι θαλάσσιοι καύσωνες συχνότεροι και πολλά οικοσυστήματα έχουν περιορισμένη δυνατότητα να ανακάμψουν από το ένα θερμικό σοκ στο επόμενο.

Ο Ειρηνικός λειτουργεί έτσι ως ένα από τα σημαντικότερα «εργαστήρια» του πλανήτη για το πώς ένα φυσικό φαινόμενο μπορεί να συναντήσει την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή και να μετατρέψει τις μεταβολές στη θερμοκρασία της θάλασσας σε αλυσιδωτές επιπτώσεις για τα οικοσυστήματα, την οικονομία και την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.