Το κίνημα της «Φοιτητικής Λίστας» της Σερβίας προετοιμάζεται να ξεκινήσει συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης ικανής να ανατρέψει 14 χρόνια αυταρχικής διακυβέρνησης, μετά από μια τεράστια εκλογική νίκη το Σαββατοκύριακο.
Υποστηρικτές του κινήματος, το οποίο δεν διαθέτει κυβερνητική εμπειρία, βγήκαν στους δρόμους της χώρας των δυτικών Βαλκανίων τη Δευτέρα, αφού ο ισχυρός πρώην πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ηττήθηκε σε μια ιστορική συντριβή.
🇷🇸 After nearly 2 years of almost daily peaceful protests across Serbia, students have won the elections, defeating the country’s autocrat Vucic. Video by Student List who will govern the country. https://t.co/m4ngvvzEFn
— kos_data (@kos_data) October 25, 2026
Ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του αργά την Κυριακή, βάζοντας απότομο τέλος στην κυριαρχία του στην πολιτική σκηνή της Σερβίας και κορυφώνοντας δύο χρόνια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Με το 100% των δειγμάτων των ψηφοδελτίων καταμετρημένο, οι προβολές των αποτελεσμάτων από το Κέντρο για Ελεύθερες Εκλογές και Δημοκρατία στο Βελιγράδι έδειξαν τη Φοιτητική Λίστα στο 53% των ψήφων, εξασφαλίζοντας 141 βουλευτές στο κοινοβούλιο των 250 εδρών, ενώ το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς συγκέντρωσε 39%, λαμβάνοντας 103 έδρες. Οι υπόλοιπες έδρες πήγαν σε λίστες κομμάτων εθνικών μειονοτήτων.
Η πρόκληση της διακυβέρνησης χωρίς ηγέτη
Μέχρι στιγμής, υπάρχουν λίγες ενδείξεις για το πώς το νικηφόρο κίνημα, που δομήθηκε γύρω από τη συλλογική λήψη αποφάσεων, θα κυβερνήσει στην πράξη. Στους υποψηφίους του περιλαμβάνονταν ακαδημαϊκοί, ηθοποιοί και αγρότες καθώς και φοιτητές, αλλά είναι σκόπιμα ακέφαλο χωρίς ιεραρχία, οπότε είναι ασαφές ποιους θα διορίσει στη θέση του πρωθυπουργού και του υπουργικού συμβουλίου.
Στις εξέχουσες προσωπικότητες της Φοιτητικής Λίστας περιλαμβάνονται:
- ο Ίλιγια Σρντάνοβιτς, καρδιολόγος που τελούσε επικεφαλής της λίστας των υποψηφίων,
- ο Ντέγιαν Σόσκιτς, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας, και
- ο Ράντομιρ Σάιτσιτς, καθηγητής χημείας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, ο οποίος μίλησε εκ μέρους της Λίστας μετά τη νίκη της.
Πολύ όπως το κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγιαρ, το οποίο τερμάτισε τη 16χρονη ανελεύθερη διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία αυτή την άνοιξη, η Λίστα βρίσκεται αντιμέτωπη με δημόσιους θεσμούς επανδρωμένους με δημοσίους υπαλλήλους πιστούς στο απερχόμενο καθεστώς, γεγονός που περιπλέκει το έργο της θεσμικής αναμόρφωσης.
«Όλοι στο φοιτητικό κίνημα, και κάθε υποψήφιος στη λίστα, έχουν μια πλήρη και πολύ καθαρή αντίληψη του βάρους της ευθύνης που έχουμε μπροστά μας», δήλωσε η Άνα Μίρκοβιτς, πανεπιστημιακός παιδαγωγός, ψυχολόγος και υποψήφια της Φοιτητικής Λίστας. «Δεν βλέπουμε το εκλογικό αποτέλεσμα ως απόκτηση εξουσίας και προνομίων, αλλά ως ανάληψη ενός ιστορικού χρέους απέναντι στον ίδιο μας τον λαό και τα παιδιά μας».
Προτεραιότητες και αποξήλωση του αυταρχικού συστήματος
Η Μίρκοβιτς δήλωσε στο Guardian ότι πρώτη προτεραιότητα του κινήματος είναι «η κοινωνική και ψυχολογική αποτοξίνωση» της χώρας.
Η 14χρονη διακυβέρνηση του Βούτσιτς έχει περιγραφεί ως ένα «πρότυπο καθεστώς» απολυταρχίας, με το κόμμα του να επεκτείνει τον έλεγχο στα μέσα ενημέρωσης, τη δικαιοσύνη και άλλους κρατικούς θεσμούς, ενώ οι εκλογές αμαυρώνονταν από παρατυπίες εγγραφών, μεροληψία των μέσων ενημέρωσης και δωροδοκίες ψηφοφόρων.
Το πρόγραμμα των φοιτητών επικεντρώνεται στη δέσμευση για καταπολέμηση της διαφθοράς και αποκατάσταση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μιας ανεξάρτητης αστυνομικής μονάδας που θα λογοδοτεί στους εισαγγελείς και όχι στο υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και την εκκαθάριση αστυνομικών που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα. Στοχεύει επίσης στην απαγόρευση διορισμών κομματικών εγκαθέτων σε κρατικές επιχειρήσεις και στην προώθηση της οικονομικής λογοδοσίας και του δημόσιου ελέγχου -από νέα ανεξάρτητα όργανα- όλων των μεγάλων συμβάσεων κρατικών υποδομών, προκειμένου να περιοριστεί η κατάχρηση του δημοσίου χρήματος.
Η Μίρκοβιτς σημείωσε ότι η νέα κυβέρνηση θα διαλύσει ένα «σύστημα εκφοβισμού» που ενθάρρυνε τον «φόβο και την πολικότητα», «ανοίγοντας επειγόντως» τα μέσα ενημέρωσης, βάζοντας τέλος στις πιέσεις προς τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα και «σταματώντας τη θεσμική βία».
Πρόσθεσε ότι ο στόχος είναι «να αναδομηθεί η κοινωνία από τη βάση: πλήρης δημοσιοποίηση όλων των συμβάσεων και των οικονομικών ροών, αποκομματικοποίηση και ενίσχυση της δικαιοσύνης, ανανέωση των συστημάτων εκπαίδευσης και υγείας», και ότι η κατάληψη των κρατικών θεσμών δεν θα πρέπει να είναι δυνατή «ποτέ ξανά».
Διεθνείς αντιδράσεις και η επόμενη μέρα
Η Φοιτητική Λίστα διατήρησε σκόπιμα στο παρασκήνιο τα διχαστικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων με την ΕΕ και τη Ρωσία. Το Κρεμλίνο δήλωσε τη Δευτέρα ότι ελπίζει οι νέοι ηγέτες «να κατανοήσουν ότι η συνεργασία με τη Ρωσία είναι προς το συμφέρον της Σερβίας».
Ο Ντούσαν Βουτσίτσεβιτς, αναλυτής, ανέφερε ότι από την αρχή το κίνημα «επέμεινε όσο το δυνατόν περισσότερο ότι η Σερβία πρέπει πρώτα απ' όλα να αντιμετωπίσει εγχώρια πολιτικά ζητήματα - την κυριολεκτική αποσυναρμολόγηση κάθε θεσμού, από το εθνικό έως το τοπικό επίπεδο».
Η νίκη των φοιτητών σηματοδοτεί μια βαθιά πολιτική αλλαγή στη Σερβία και θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει έμπνευση σε άλλα φοιτητικά κινήματα που έχουν εμφανιστεί σε όλη την Ευρώπη τις τελευταίες εβδομάδες απαιτώντας καλύτερα εκπαιδευτικά πρότυπα και προοπτικές.
Ωστόσο, ο Βουτσίτσεβιτς τόνισε ότι διέφερε από άλλες διαμαρτυρίες. «Αυτό το πείραμα άμεσης δημοκρατίας της βάσης εξασφάλισε τελικά πάνω από το 50% των ψήφων», δήλωσε στο Agence France-Presse, αλλά ήταν «ασαφές εάν ένα παρόμοιο μοντέλο θα μπορούσε να λειτουργήσει σε άλλες χώρες».
Ο Νίκολα Μπουράζερ, διευθυντής προγράμματος στο Κέντρο Σύγχρονης Πολιτικής με έδρα το Βελιγράδι, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων του κινήματος πρέπει επίσης «να επιταχυνθεί», καθώς η διαδικασία επιλογής των υποψηφίων «πήρε στην πραγματικότητα πολύ χρόνο – μήνες». Ο ίδιος πρόσθεσε: «Αφού ο κόσμος τελειώσει με τους πανηγυρισμούς και τις σκέψεις για το τι συνέβη χθες, θα εστιάσουμε λίγο περισσότερο στο τι έρχεται και στο πώς θα μοιάζει η κυβέρνηση. Πριν από 24 ώρες όλα αυτά φάνταζαν σαν φαντασίωση».
Την Κυριακή, ο Βούτσιτς, ο οποίος διατήρησε στενούς δεσμούς με τη Ρωσία καθ' όλη τη διάρκεια της θητείας του, απέδωσε την ήττα του κόμματός του στην «άμεση υποστήριξη διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών και του βαθέως κράτους των ΗΠΑ, αυτού που είναι επίσης εναντίον του Προέδρου Τραμπ».
Εν τω μεταξύ, διεθνείς ηγέτες ενώθηκαν τη Δευτέρα σε ένα κύμα καλωσορίσματος προς τους φοιτητές. «Αυτό είναι σαφώς ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της χώρας και του λαού της», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολόντιμιρ Ζελένσκι.
«Ευχόμαστε στη Σερβία επιτυχία, πραγματική ανάπτυξη και θερμές σχέσεις με την ευρωπαϊκή κοινότητα. Εμείς στην Ουκρανία ευχαριστούμε τη Σερβία για τον σεβασμό στον λαό μας, το κράτος μας και την ανεξαρτησία μας. Και πάντα γιορτάζουμε τα κοινά μας επιτεύγματα».
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε ότι το Βερολίνο «θα υποστηρίξει ενεργά την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας» μετά τη νίκη, λέγοντας ότι οι φοιτητές «με την απαίτησή τους για κράτος δικαίου, καταπολέμηση της διαφθοράς και θεμελιώδεις ελευθερίες, άγγιξαν τον κόσμο».
Το σύνταγμα της Σερβίας απαιτεί τη σύγκληση του νέου κοινοβουλίου εντός 30 ημερών από τα επίσημα εκλογικά αποτελέσματα και θέτει προθεσμία 90 ημερών μετά από αυτό για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.
Η χώρα πρέπει επίσης να διεξαγάγει νέες προεδρικές εκλογές πριν από τις 27 Δεκεμβρίου, καθώς ο Βούτσιτς παραιτήθηκε για να θέσει υποψηφιότητα για πρωθυπουργός.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
