Ένας πρώην εισαγγελέας στη Σερβία, ο οποίος συμμετείχε στη δίωξη κυβερνητικών αξιωματούχων για την υπόθεση του αμφιλεγόμενου σχεδίου κατασκευής ενός πολυτελούς συγκροτήματος με την επωνυμία Trump στο Βελιγράδι, έλαβε προειδοποίηση της Apple ότι το τηλέφωνό του είχε γίνει στόχος προηγμένου κατασκοπευτικού λογισμικού (spyware).
Την ίδια στιγμή, ερευνητές επιβεβαίωσαν ότι το iPhone του πρύτανη του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, Βλάνταν Τζόκιτς, είχε παραβιαστεί με το Pegasus, το λογισμικό κατασκοπείας που αναπτύχθηκε από την ισραηλινή εταιρεία NSO Group.
Τα ευρήματα προέρχονται από κοινή έρευνα του Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο και του σερβικού οργανισμού ψηφιακών δικαιωμάτων SHARE Foundation, η οποία δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα. Οι δύο περιπτώσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη σειρά καταγγελιών για τη χρήση εξελιγμένων εργαλείων παρακολούθησης σε βάρος φοιτητών, ακτιβιστών, πολιτικών της αντιπολίτευσης και άλλων προσώπων στη Σερβία.
Η προειδοποίηση στον πρώην εισαγγελέα
Ο Ράντε Μπάιτς δήλωσε στο Reuters ότι έλαβε στις 13 Αυγούστου ειδοποίηση ασφαλείας από την Apple, σύμφωνα με την οποία το τηλέφωνό του είχε γίνει στόχος κατασκοπευτικού λογισμικού που χρησιμοποιείται για στοχευμένες παρακολουθήσεις.
Ωστόσο, οι ερευνητές δεν έχουν εξακριβώσει εάν η συσκευή του παραβιάστηκε πράγματι ούτε ποιο λογισμικό ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε. Επομένως, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι ο Μπάιτς αποτέλεσε στόχο του Pegasus.
Ο ίδιος εκτιμά ότι η εμπλοκή του στην υπόθεση του πρώην γιουγκοσλαβικού στρατιωτικού αρχηγείου ήταν ο λόγος για τον οποίο στοχοποιήθηκε.
Η υπόθεση αφορά τις καταγγελίες για παράνομες παρεμβάσεις με σκοπό την άρση του καθεστώτος προστασίας ενός ιστορικού κτιριακού συγκροτήματος στο Βελιγράδι, ώστε να καταστεί δυνατή η αξιοποίησή του για ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο.
Το σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ και οι καταγγελίες για παρεμβάσεις
Το έργο συνδεόταν με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ιδρυτή επενδυτικής εταιρείας που σχεδίαζε την ανάπλαση του πρώην στρατιωτικού αρχηγείου της Γιουγκοσλαβίας.
Το συγκρότημα είχε υποστεί σοβαρές ζημιές από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ το 1999 και αποτελούσε ιστορικό τοπόσημο της σερβικής πρωτεύουσας. Τα σχέδια αξιοποίησής του προκάλεσαν αντιδράσεις, καθώς η άρση της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς του χώρου συνδέθηκε με καταγγελίες για πολιτικές πιέσεις και παρατυπίες.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian στις 15 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, φέρεται να διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις προσπάθειες διευκόλυνσης του έργου, ασκώντας πιέσεις για την απομάκρυνση του καθεστώτος προστασίας. Οι σχετικές καταγγελίες αποτελούν αντικείμενο πολιτικής και δικαστικής αντιπαράθεσης.
Η εταιρεία του Κούσνερ αποσύρθηκε από το σχέδιο στα τέλη του 2025, επικαλούμενη τον σεβασμό προς τον σερβικό λαό και την πόλη του Βελιγραδίου.
Ο πρύτανης που βρέθηκε στο στόχαστρο
Η περίπτωση του Βλάνταν Τζόκιτς είναι διαφορετική, καθώς η παραβίαση του τηλεφώνου του με το Pegasus επιβεβαιώθηκε από το Citizen Lab και το SHARE Foundation.
Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου έχει αναδειχθεί σε σημαντική προσωπικότητα του φοιτητικού κινήματος διαμαρτυρίας στη Σερβία, εκφράζοντας την αλληλεγγύη του στους φοιτητές που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς.
Η στάση του έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τις αρχές. Στις 31 Μαρτίου, αστυνομικές δυνάμεις πραγματοποίησαν έφοδο σε πανεπιστημιακά γραφεία, κατά την οποία, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, κατασχέθηκαν υπολογιστές και διακομιστές.
Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις έχουν εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την πολιτική ηγεσία της χώρας, με τους διαδηλωτές να ζητούν λογοδοσία και μέτρα κατά της διαφθοράς.
Τουλάχιστον 14 πρόσωπα είχαν λάβει προειδοποιήσεις
Οι τελευταίες αποκαλύψεις έρχονται μετά την ανακοίνωση του SHARE Foundation τον Σεπτέμβριο ότι τουλάχιστον 14 άτομα στη Σερβία, μεταξύ των οποίων φοιτητές, ακτιβιστές και μέλη της αντιπολίτευσης, είχαν λάβει ειδοποιήσεις ασφαλείας της Apple που υποδείκνυαν πιθανή στοχοποίησή τους με προηγμένο κατασκοπευτικό λογισμικό.
Σε τουλάχιστον μία από αυτές τις περιπτώσεις, το Citizen Lab επιβεβαίωσε ότι ένα iPhone είχε μολυνθεί με το Pegasus. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι χρησιμοποιήθηκε επίθεση μέσω της εφαρμογής iMessage, η οποία επέτρεψε την παραβίαση της συσκευής χωρίς να απαιτείται κάποια ενέργεια από τον χρήστη.
Το συγκεκριμένο είδος επίθεσης, γνωστό ως «zero-click», επιτρέπει την εγκατάσταση του κατασκοπευτικού λογισμικού χωρίς ο στόχος να ανοίξει κάποιον σύνδεσμο ή να πατήσει σε ένα ύποπτο αρχείο. Εφόσον η παραβίαση επιτύχει, ο επιτιθέμενος μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα και επικοινωνίες, ενώ το λογισμικό έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιεί κρυφά το μικρόφωνο και την κάμερα της συσκευής.
Η ταυτότητα των προσώπων ή των φορέων που βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις κατά του Μπάιτς και του Τζόκιτς δεν έχει εξακριβωθεί.
«Η τεχνολογία του Pegasus χρησιμοποιείται για καταστολή»
«Η NSO έχει περάσει μια δεκαετία ισχυριζόμενη ότι αλλάζει σελίδα κάθε φορά που αποκαλύπτεται μια κατάχρηση», δήλωσε ο Τζον Σκοτ-Ρέιλτον, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab. «Δεν μπορεί, όμως, να κρυφτεί η αλήθεια: το Pegasus είναι μια τεχνολογία καταστολής».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν είναι τυχαίο πως άνθρωποι που αντιστέκονται στη διαφθορά και υπερασπίζονται τις ελευθερίες συνεχίζουν να γίνονται στόχοι επιθέσεων με προϊόντα της NSO.
Από την πλευρά της, η σύμβουλος πολιτικής του SHARE Foundation, Αντριάνα Ρίστιτς, έχει προειδοποιήσει ότι η χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού στη Σερβία επεκτείνεται σταδιακά από δημοσιογράφους και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σε φοιτητές, πολιτικούς και εκπροσώπους θεσμών.
Η υπόθεση αναζωπυρώνει τα ερωτήματα για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Σερβία βρίσκεται αντιμέτωπη με παρατεταμένες πολιτικές εντάσεις και κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
