Από τη Σρεμπρένιτσα και την πολιορκία του Σαράγεβο μέχρι την ισόβια καταδίκη του στη Χάγη, ο Ράτκο Μλάντιτς, που πέθανε την Πέμπτη σε ηλικία 84 ετών, υπήρξε μία από τις πιο σκοτεινές μορφές των πολέμων που ακολούθησαν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Ο Ράτκο Μλάντιτς, ο πρώην στρατιωτικός διοικητής που έγινε γνωστός ως ο «Χασάπης της Βοσνίας» και καταδικάστηκε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη τη δεκαετία του 1990, πέθανε ενώ εξέτιε ποινή ισόβιας κάθειρξης στη Χάγη.
Ο Μλάντιτς ηγήθηκε των σερβοβοσνιακών δυνάμεων στον πόλεμο μεταξύ Μουσουλμάνων, Σέρβων και Κροατών της Βοσνίας, στον οποίο περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν και πάνω από 2 εκατομμύρια εκτοπίστηκαν. Επρόκειτο για την πιο αιματηρή σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέχρι τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ο πόλεμος ήταν μέρος των ευρύτερων συγκρούσεων που ακολούθησαν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Έπειτα από σχεδόν 16 χρόνια φυγοδικίας, ο Μλάντιτς συνελήφθη στη Σερβία το 2011 και εκδόθηκε στη Χάγη για να δικαστεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο ίδιος δήλωνε αθώος, ενώ σχεδόν 400 μάρτυρες κατηγορίας και υπεράσπισης κατέθεσαν στη δίκη, η οποία άρχισε το 2012.
Το 2017 κρίθηκε ένοχος για 10 από τις 11 κατηγορίες που αντιμετώπιζε. Μεταξύ άλλων, το δικαστήριο έκρινε ότι είχε «συμβάλει σημαντικά» στη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα το 1995, κατά την οποία δολοφονήθηκαν έως και 8.000 Βόσνιοι Μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια.
Η πολιορκία του Σαράγεβο
Αν και ο Μλάντιτς κρίθηκε ένοχος για σειρά εγκλημάτων, δύο από αυτά ταυτίστηκαν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλα με τον τρόμο που προκάλεσαν οι δυνάμεις του στον μουσουλμανικό και κροατικό πληθυσμό της Βοσνίας κατά τη διάρκεια του πολέμου: η πολιορκία του Σαράγεβο και η σφαγή της Σρεμπρένιτσα.
Υπό τη διοίκησή του, οι δυνάμεις των Σερβοβόσνιων πολιόρκησαν το Σαράγεβο από τα γύρω υψώματα το 1992, εγκλωβίζοντας τους κατοίκους στην πόλη και εξαπολύοντας συχνές επιθέσεις με πυροβολικό και ελεύθερους σκοπευτές εναντίον αμάχων. Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι, ανάμεσά τους πολλά παιδιά, σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της πολιορκίας.
Στη δίκη που ακολούθησε καταδικάστηκε για εγκλήματα που συνδέονταν με την πολιορκία του Σαράγεβο επί 44 μήνες και την ομηρία κυανόκρανων του ΟΗΕ.
Οι δικηγόροι του Μλάντιτς άσκησαν έφεση κατά της καταδικαστικής απόφασης τον Μάρτιο του 2018. Η τελευταία έφεσή του απορρίφθηκε το 2021 και η ποινή της ισόβιας κάθειρξης επικυρώθηκε οριστικά.
Ο πολιτικός ηγέτης των Σερβοβόσνιων, Ράντοβαν Κάρατζιτς, κρίθηκε επίσης ένοχος για γενοκτονία και για εννέα ακόμη κατηγορίες που αφορούσαν σε εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Το 2021 μεταφέρθηκε σε φυλακή στη Βρετανία.
Η οικογένεια και οι δικηγόροι του Μλάντιτς υποστήριζαν ότι η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί εξαιτίας της ανεπαρκούς ιατρικής φροντίδας που, όπως ισχυρίζονταν, λάμβανε κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Το αίτημά του να εκτίσει το υπόλοιπο της ποινής του στη Σερβία για ανθρωπιστικούς λόγους απορρίφθηκε το 2024.
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Ο Μλάντιτς γεννήθηκε στις 12 Μαρτίου 1942 στον δήμο Καλινόβικ, στην τότε Γιουγκοσλαβία. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του σημαδεύτηκαν βαθιά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: ο πατέρας του, Νέντζα Μλάντιτς, σκοτώθηκε από το καθεστώς των Ουστάσι, το κροατικό φασιστικό κίνημα που εγκαθιδρύθηκε με τη στήριξη της ναζιστικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας στην κατεχόμενη Γιουγκοσλαβία και διέπραξε γενοκτονία εναντίον Σέρβων, Εβραίων και Ρομά.
Ο Ράτκο Μλάντιτς φοίτησε στη Στρατιωτική Ακαδημία του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού στο Βελιγράδι. Αποφοίτησε το 1965, εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα και ακολούθησε επαγγελματική σταδιοδρομία στον στρατό.
Ως αξιωματικός του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού, ο Μλάντιτς πολέμησε στην Κροατία και τη Βοσνία, στο πλαίσιο της προσπάθειας να αποτραπεί η αποχώρηση των δύο δημοκρατιών από τη Γιουγκοσλαβία. Υπηρέτησε επίσης στη σημερινή Βόρεια Μακεδονία, που τότε ήταν ομόσπονδη δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, καθώς και στο Κόσοβο, που αποτελούσε αυτόνομη επαρχία της Σερβίας και όπου αυξάνονταν οι εντάσεις μεταξύ Σέρβων και Αλβανών.
Το 1991 μετατέθηκε στην Κροατία, μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της. Ηγήθηκε των σερβικών δυνάμεων που πολεμούσαν για να αποτρέψουν την απόσχιση και προήχθη σε υποστράτηγο.
Στη συνέχεια πήγε στη Βοσνία, η οποία κήρυξε την ανεξαρτησία της το 1992. Εκεί ανέλαβε τη στρατιωτική ηγεσία των Σερβοβόσνιων, οι οποίοι επιθυμούσαν να διατηρήσουν τη συμμαχία τους με τη Σερβία, τη μεγαλύτερη από τις έξι δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας.
Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα
Υπό τη διοίκησή του, οι Σερβοβόσνιοι κατέλαβαν περισσότερο από τα δύο τρίτα της Βοσνίας. Το 1995, οι δυνάμεις του κατέλαβαν τους μουσουλμανικούς θύλακες της Σρεμπρένιτσα και της Ζέπα, στην ανατολική Βοσνία. Οι Ολλανδοί κυανόκρανοι που είχαν αναπτυχθεί εκεί στο πλαίσιο δύναμης του ΟΗΕ δεν κατάφεραν να αποτρέψουν τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα, τη χειρότερη μαζική δολοφονία στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Μετά την ειρηνευτική συμφωνία στα τέλη του 1995, η οποία έβαλε τέλος στον πόλεμο της Βοσνίας, ο Μλάντιτς μετακόμισε στη Σερβία, όπου έζησε υπό την προστασία του τότε ηγέτη της χώρας, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Όταν ο Μιλόσεβιτς ανατράπηκε το 2000 και παραδόθηκε στο δικαστήριο του ΟΗΕ για τον ρόλο του στους πολέμους της Γιουγκοσλαβίας, ο Μλάντιτς πέρασε στην παρανομία. Ο Μιλόσεβιτς πέθανε το 2006, ενώ δικαζόταν, πριν εκδοθεί απόφαση.
Οι σερβικές αρχές επέμεναν επί χρόνια ότι δεν μπορούσαν να εντοπίσουν τον Μλάντιτς, παρά την αμοιβή των 10 εκατ. ευρώ που είχε προσφερθεί για πληροφορίες σχετικά με το πού βρισκόταν. Τελικά εντοπίστηκε να κρύβεται σε ένα λιτό αγροτόσπιτο συγγενή του στην επαρχία της Σερβίας.
Κατά την πρώτη εμφάνισή του στο δικαστήριο, ο Μλάντιτς χαρακτήρισε τις κατηγορίες εναντίον του «αποκρουστικές» και υποστήριξε ότι είχε υπερασπιστεί τους ομοεθνείς του απέναντι στη βίαιη αρπαγή εδαφών που, όπως ισχυριζόταν, προκάλεσε η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Είπε επίσης ότι αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας έπειτα από πολλαπλά εγκεφαλικά επεισόδια. Μιλούσε με δυσκολία και το ένα χέρι του ήταν μερικώς παράλυτο, χωρίς να θυμίζει πλέον τον άλλοτε πανίσχυρο στρατιωτικό διοικητή.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
