ΚΑΙΡΟΣ
ΣΚΑΪ TV ΣΚΑΪ 100.3 ΣΠΟΡ FM ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ
ΜΠΟΡΟΥΜΕ

Από το Ορμούζ στο Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ, ο πόλεμος απειλεί τις δύο μεγάλες θαλάσσιες διόδους του πετρελαίου

ΚΟΣΜΟΣ

Οι στρατιωτικές συγκρούσεις στα δύο περάσματα περιορίζει τις εξαγωγές ενέργειας από τη σαουδαραβική χερσόνησο αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς

Του Αντώνη Ζήβα

Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποκτά μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη διάσταση για την παγκόσμια οικονομία.

Ενώ η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων από το Στενό του Ορμούζ παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, οι Χούθι έχουν επεκτείνει τον έλεγχό τους στις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα και απειλούν πλέον την άλλη μεγάλη θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις ενεργειακές αγορές της Ευρώπης και της Ασίας.

Μόλις τέσσερα εμπορικά πλοία πέρασαν από το Ορμούζ χθες

Τα τελευταία στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters δείχνουν πόσο έχει περιοριστεί η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ.

Την Πέμπτη 17/9,  πέρασαν από το Στενό μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι έξι την προηγούμενη ημέρα και περίπου 16 κατά μέσο όρο το τελευταίο δεκαήμερο.

Από τα τέσσερα πλοία, τα τρία κατευθύνονταν προς τον Περσικό Κόλπο και ένα εξερχόταν από αυτόν. Μεταξύ τους βρίσκονταν δύο δεξαμενόπλοια τύπου Panamax, ένα Supramax και ένα Kamsarmax.

Οι αριθμοί πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή, καθώς πλοία που κινούνται σε εμπόλεμες ζώνες συχνά απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους. Ωστόσο, η γενική τάση είναι σαφής: η κίνηση παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.

Το Ορμούζ είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη. Πριν από τον πόλεμο, από το στενό περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η μείωση της κυκλοφορίας έχει αναγκάσει παραγωγούς και αγοραστές να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές.

Προβλήματα και στην εναλλακτική διαδρομή στην Ερυθρά Θάλασσα

Το πρόβλημα είναι ότι η βασική εναλλακτική δεν είναι πλέον ασφαλής.

Το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ, το στενό ανάμεσα στην Υεμένη και το Κέρας της Αφρικής, συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και από εκεί με τον Ινδικό Ωκεανό.

Την Πέμπτη πέρασαν από το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ 23 εμπορικά πλοία, έναντι περίπου 26 κατά μέσο όρο το προηγούμενο δεκαήμερο. Ανάμεσά τους ήταν δεξαμενόπλοια Panamax, Suezmax και Aframax.
Το πέρασμα γενικότερα δεν έχει κλείσει, με την εμπορική ναυσιπλοΐα να συνεχίζεται.

Το πρόβλημα είναι ότι οι Χούθι μετά και τη κατάληψη της περιοχής, έχουν πλέον αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να επηρεάζουν και κατ’επέκταση να αποφασίζουν  το ποια και πόσα πλοία περνούν και ποια όχι.

Οι Χούθι κατέλαβαν στρατηγικές θέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα

Μέσα σε λίγες ημέρες οι Χούθι προχώρησαν σημαντικά κατά μήκος της δυτικής ακτής της Υεμένης, καταλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τη στρατηγική πόλη-λιμάνι Μόχα και νησιά κοντά στο Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ βρίσκεται ακριβώς στο σημείο όπου η Ερυθρά Θάλασσα ανοίγει προς τον Κόλπο του Άντεν. Όποιος μπορεί να ελέγξει το συγκεκριμένο σημείο, μπορεί να απειλήσει και  τη ναυσιπλοΐα έχοντας τη δυνατότητα να επειρεάσει τόσο τη διέλευση, όσο και τη μεταφορά ενεργειακών πόρων.

Η κατάσταση έχει αλλάξει τόσο γρήγορα ώστε το Institute for the Study of War εκτιμά ότι οι Χούθι επιχειρούν να εδραιώσουν έναν de facto έλεγχο στην ακτογραμμή της Ερυθράς Θάλασσας και να αποκτήσουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν τους δικούς τους όρους στη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, οι Χούθι έχουν κατασκευάσει περίπου 11 χιλιόμετρα χωμάτινων οχυρώσεων στις θέσεις τους κοντά στο Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ μεταξύ 11 και 16 Σεπτεμβρίου.

«Σφίγγει» ο κλοιός για τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας

Για τη Σαουδική Αραβία η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.

Το βασίλειο έχει ήδη αντιμετωπίσει προβλήματα στις εξαγωγές του, καθώς πρόσφατη επίθεση προκάλεσε ζημιές στον αγωγό East-West Pipeline, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Παράλληλα, οι Χούθι έχουν επιτεθεί σε σαουδαραβικές εγκαταστάσεις και δεξαμενόπλοια.

Η Σαουδική Αραβία προσπαθεί τώρα να αποκαταστήσει περίπου το μισό της δυναμικότητας του αγωγού μέσα στις επόμενες ημέρες και να αυξήσει τις αποστολές πετρελαίου προς την Ασία μέσω του Ομάν, με μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο.

Η προσπάθεια αυτή έχει περιορίσει προσωρινά την ανησυχία στις αγορές, αλλά δεν εξαλείφει τον κίνδυνο.

Το πετρέλαιο παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια

Η αγορά πετρελαίου υποχώρησε σήμερα για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι η Σαουδική Αραβία θα καταφέρει να αποκαταστήσει μέρος των εξαγωγών της.

Το Brent υποχώρησε κατά περίπου 0,75%, στα 104 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφώθηκε γύρω στα 101,20 δολάρια.

Ωστόσο, η τιμή παραμένει πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων και η αγορά περιμένει να διαπιστώσει αν οι πραγματικές ροές πετρελαίου μπορούν να αποκατασταθούν.

Ένα νέο κύμα επιθέσεων στο Ορμούζ ή στο Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ θα μπορούσε να αλλάξει ξανά γρήγορα την εικόνα.

Γιατί τα δύο στενά είναι τόσο σημαντικά

Το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ λειτουργούν σαν δύο κρίσιμες «πύλες» της ίδιας ενεργειακής αλυσίδας.

Το Ορμούζ συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και τον Ινδικό Ωκεανό. Από εκεί περνούν οι εξαγωγές μεγάλων παραγωγών όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ.

Το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ βρίσκεται στο άλλο άκρο της Αραβικής Χερσονήσου και συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Μαζί με τη Διώρυγα του Σουέζ αποτελεί τη συντομότερη θαλάσσια σύνδεση μεταξύ του Ινδικού Ωκεανού και της Ευρώπης.

Τα στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας (EIA) δείχνουν πόσο έχει αλλάξει η εικόνα μέσα στο 2026. Οι ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ μειώθηκαν από περίπου 21 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025 σε περίπου 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026.

Την ίδια περίοδο, οι ροές μέσω Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ αυξήθηκαν από περίπου 5,6 σε 8,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καθώς η ενεργειακή αγορά προσπάθησε να προσαρμοστεί στους περιορισμούς του Ορμούζ.

Με άλλα λόγια, όσο το Ορμούζ γίνεται δυσκολότερο, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας.

Και τώρα αυτή η διαδρομή έχει μπεί στο στόχαστρο των όπλων.

Η εναλλακτική του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας

Όταν η διέλευση από το Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ θεωρείται επικίνδυνη, τα πλοία αναγκαστικά πρέπει να παρακάμψουν ολόκληρη την Αφρική μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, κάνοντας τον κύκλο της.

Η λύση αυτή όμως έχει σημαντικό κόστος.

Η διαδρομή είναι κατά πολύ μεγαλύτερη, αυξάνοντας την κατανάλωση καυσίμων, τον χρόνο μεταφοράς, την ανάγκη για μεγάλα πλοία και τα ασφάλιστρα.

Ακριβώς αυτή η αλλαγή έχει ήδη οδηγήσει σε εντυπωσιακή αύξηση της ζήτησης για μεγάλα πετρελαιοφόρα.

Σύμφωνα με το Reuters, έχουν παραγγελθεί μέσα στο 2026 περισσότερα από 217 Very Large Crude Carriers (VLCC), έναντι 93 σε ολόκληρο το 2025. Η αξία των παραγγελιών ξεπερνά τα 20 δισ. δολάρια.

Τα ημερήσια ναύλα για τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια έχουν εκτοξευθεί πάνω από τα 500.000 δολάρια την ημέρα, από περίπου 132.000 δολάρια τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο.

Η κρίση επομένως δεν αφορά μόνο την τιμή του πετρελαίου. Αλλάζει και τον παγκόσμιο χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών.

Η Ευρώπη έχει λόγο να ανησυχεί

Η επίδραση δεν σταματά στις πετρελαϊκές αγορές.

Η Ευρώπη εξαρτάται επίσης από τις εισαγωγές LNG και ειδικά από το Κατάρ από τη στιγμή που έχουν παγώσει οι ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Η περιορισμένη δυνατότητα μεταφοράς φορτίων μέσω του Ορμούζ έχει ήδη περιορίσει τις καταριανές εξαγωγές προς τις διεθνείς αγορές.

Ακριβώς λόγο αυτής της κατάστασης, η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου εμφανίζει μεγαλύτερη ευπάθεια απ' όσο δείχνουν οι σημερινές τιμές. Οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται περίπου στο 70% πληρότητας, ενώ η καταριανή προσφορά παραμένει περιορισμένη. Σε περίπτωση ψυχρού χειμώνα, οι τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά θα μπορούσαν να εκτοξευτούν προς τα πάνω.

Το ανθρώπινο κόστος στη θάλασσα

Πίσω από τους αριθμούς των πλοίων βρίσκονται χιλιάδες ναυτικοί που εξακολουθούν να εργάζονται σε μια από τις πιο επικίνδυνες θαλάσσιες περιοχές του πλανήτη.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) ανακοίνωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι έχει επαληθεύσει 80 επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στο Ορμούζ και γύρω από αυτό από την έναρξη του σημερινού πολέμου, με τουλάχιστον 22 νεκρούς ναυτικούς.

Ο ίδιος οργανισμός αναφέρει ότι οι επιθέσεις στη θαλάσσια περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας έχουν επίσης επανέλθει, με τέσσερις νεκρούς στο τελευταίο επιβεβαιωμένο πλήγμα εναντίον εμπορικού πλοίου στις 11 Αυγούστου.

Ο IMO προειδοποιεί ότι οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων δεν πλήττουν μόνο τη ναυτιλία αλλά μπορούν να προκαλέσουν ευρύτερες επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις οικονομίες.

Οι Χούθι λένε ότι στοχεύουν σαουδαραβικά πλοία, αλλά η αγορά φοβάται διεύρυνση

Οι Χούθι υποστηρίζουν ότι η εκστρατεία τους αφορά μόνο σαουδαραβικά πλοία και δεξαμενόπλοια.

Η διεθνής ναυτιλιακή αγορά, ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοήσει το προηγούμενο της περιόδου κατά την οποία οι Χούθι επιτίθεντο σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα με πολύ ευρύτερα κριτήρια.

Το AP σημειώνει ότι η κυκλοφορία στο Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ μέχρι στιγμής συνεχίζεται. Σύμφωνα με στοιχεία της Windward, οι διελεύσεις μειώθηκαν προσωρινά από περίπου 35 την ημέρα πριν από την προέλαση των Χούθι σε 25, αλλά στη συνέχεια έφτασαν ξανά τις 45 σε μία ημέρα.

Αυτό δείχνει ότι η ναυτιλία δεν έχει εγκαταλείψει ακόμη τη διαδρομή. Δείχνει όμως και πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα εάν διευρυνθούν οι στόχοι των Χούθι.

Η Σαουδική Αραβία ζητά αντιαεροπορική βοήθεια

Παράλληλα με τις επιθέσεις στα πλοία, η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει πρόβλημα με τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης.

Το Ριάντ έχει ζητήσει βοήθεια από τη Γαλλία, τη Βρετανία, το Πακιστάν και την Αίγυπτο για την ενίσχυση της αεράμυνάς του, καθώς οι επιθέσεις με drones και πυραύλους συνεχίζονται.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη επειδή και τα αμερικανικά αποθέματα αναχαιτιστών πυραύλων έχουν μειωθεί από τον παράλληλο πόλεμο με το Ιράν.

Την Πέμπτη 17/9, η σαουδαραβική πολιτική προστασία ανακοίνωσε ότι θραύσματα από αναχαιτισμένο drone σκότωσαν έναν κάτοικο της Υεμένης και τραυμάτισαν δύο ακόμη ανθρώπους στην επαρχία Ταΐφ. Πρόκειται, σύμφωνα με το AP, για τον πρώτο επιβεβαιωμένο θάνατο αμάχου στη Σαουδική Αραβία από την πρόσφατη κλιμάκωση των επιθέσεων των Χούθι.

Τι θα συμβεί αν μεγαλώσουν τα προβλήματα και στις δύο διαδρομές;

Μέχρι τώρα η παγκόσμια αγορά μπορούσε να αντιμετωπίζει το Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα ως δύο ξεχωριστά προβλήματα. Σήμερα όμως τα δύο ζητήματα συνδέονται.

Όσο περιορίζεται η διέλευση από το Ορμούζ, τόσο αυξάνεται η αξία της διαδρομής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Και όσο αυξάνεται η σημασία του Μπαμπ ελ-Μπαντέμπ, τόσο μεγαλύτερη οικονομική και γεωπολιτική επιρροή αποκτούν οι Χούθι από τον έλεγχο των ακτών της Υεμένης.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: λιγότερα πλοία στο Ορμούζ σημαίνουν μεγαλύτερη πίεση στην Ερυθρά Θάλασσα και μεγαλύτερος κίνδυνος στην περιοχή σημαίνει ακριβότερη και πιο μακρινή μεταφορά και ακριβότερη μεταφορά σημαίνει μεγαλύτερη πίεση στις τιμές ενέργειας και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες με τον κόσμο να πληρώνει το τίμημα μέσω της ακρίβειας.

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.