Ενεργειακή εκεχειρία και ρωσικό ντίζελ: Ο Ζελένσκι κινδυνεύει με νέα ρήξη με τον Τραμπ

Των Aliaksandr Kudrytski, Natalia Drozdiak and Alberto Nardelli

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι οδεύει προς μετωπική σύγκρουση με τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βλέπει ολοένα και περισσότερο τον πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία υπό το πρίσμα των τιμών της ενέργειας, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ αιφνιδίασε τον Ζελένσκι ανακοινώνοντας «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ενώ πιέζει το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και υπεραμύνεται της αμφιλεγόμενης συμφωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ.

Μετά την ανάρτηση του Τραμπ στο Τρθτη Σοψιαλ για την εκεχειρία, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να την αποδεχθεί, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμφωνήσει και η Ρωσία, επαναλαμβάνοντας την πάγια θέση του και εκφράζοντας παράλληλα έντονες αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτό είναι πιθανό./

«Η Ουκρανία στηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να τη στηρίξει και η Ρωσία», δήλωσε ο Ζελένσκι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσθέτοντας ότι αναμένει από τις ΗΠΑ να τον ενημερώσουν για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας.

Καθώς η Ουκρανία συνεχίζει να απαντά στη ρωσική εισβολή με επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου, ο Ζελένσκι κινδυνεύει ολοένα και περισσότερο να έρθει σε σύγκρουση με τον Τραμπ. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στο Κίεβο, καθώς εξακολουθεί να βασίζεται στις αγορές αμερικανικών όπλων, που χρηματοδοτούνται από άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ, καθώς και στην ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα χρηματοδότησης, ενόψει του πέμπτου χειμώνα του πολέμου.

Μία ημέρα πριν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας - τη δεύτερη μέσα σε διάστημα δύο μηνών - ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση κατά του Ζελένσκι, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα έπρεπε να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από την προεδρία της Ουκρανίας. Την Παρασκευή, μετά την επίτευξη συμφωνίας του Τραμπ με τον Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές διέκοψαν πρόωρα τις συνομιλίες τους στο Μαϊάμι με Αμερικανούς απεσταλμένους, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση του θέματος και που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, με επικεφαλής τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, διαμήνυσαν στους Ουκρανούς αξιωματούχους ότι οι ΗΠΑ αποτελούν ισχυρό σύμμαχο της Ουκρανίας, παρέχοντάς της πυρομαχικά και πληροφορίες. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με μία από τις πηγές, η Ουκρανία δεν θα έπρεπε να προβαίνει σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές, όπως οι επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου. Σύμφωνα με αρκετές από τις πηγές, οι δηλώσεις αυτές εκλήφθηκαν ως έμμεση απειλή ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διακόψουν την παροχή πληροφοριών στο Κίεβο. Οι Financial Times ήταν το πρώτο μέσο που δημοσίευσε την πληροφορία για τη σχετική αναφορά στη συνάντηση του Μαϊάμι.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνάντηση δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων από τις ΗΠΑ για την επικείμενη συμφωνία με τη Μόσχα σχετικά με τις εξαγωγές ντίζελ, σύμφωνα με μία από τις πηγές.

Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ καταβάλλει εσπευσμένες προσπάθειες για να συγκρατήσει τις υψηλές αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, οι οποίες έχουν επιβαρύνει το κόστος για τους αγρότες και τις μεταφορικές επιχειρήσεις. Ωστόσο, η συμφωνία με τη Ρωσία, που προβλέπει τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές, κινδυνεύει να προκαλέσει γεωπολιτικές αντιδράσεις, χωρίς να αυξήσει επαρκώς την προσφορά ώστε να οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.

Η συμφωνία έχει επίσης προκαλέσει σημαντικές αντιδράσεις και από τα δύο κόμματα στις ΗΠΑ. Επτά Αμερικανοί γερουσιαστές - τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί - εξέδωσαν ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι το Κογκρέσο έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων από το 2022 και ότι η συμφωνία είναι παράνομη.

Έπειτα από χρόνια καταστροφικών ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων, η Ουκρανία έχει αναπτύξει μια ολοένα και πιο αποτελεσματική στρατηγική: πλήττει με drones μεγάλου βεληνεκούς κρίσιμους τομείς της ρωσικής οικονομίας, επιχειρώντας να υπονομεύσει την ικανότητα του Πούτιν να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.

Οι επιθέσεις ανάγκασαν το Κρεμλίνο να καταβάλει υψηλές επιδοτήσεις στις πετρελαϊκές εταιρείες, προκειμένου να διασφαλίσει τον εφοδιασμό της εγχώριας αγοράς με καύσιμα, καθώς και να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ. Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν πλέον ερωτήματα και για τη δυνατότητα της Μόσχας να τηρήσει τη συμφωνία της με τον Τραμπ. Το Σάββατο, η Ρωσία χαλάρωσε εν μέρει την απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ, επιτρέποντας τη διάθεση 500.000 μετρικών τόνων καυσίμου στις διεθνείς αγορές.

Οι εντάσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ζελένσκι έχουν κατά καιρούς κλιμακωθεί και αποκλιμακωθεί, από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, δεσμευόμενος να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο στην Ουκρανία. Πέρυσι, οι δύο ηγέτες ήρθαν σε έντονη αντιπαράθεση στο Οβάλ Γραφείο, σε μια πρωτοφανή δημόσια σύγκρουση λόγω των διαφορετικών προσεγγίσεών τους στον πόλεμο. Ως αποτέλεσμα, η Ουάσιγκτον ανέστειλε προσωρινά τη στρατιωτική βοήθεια και την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο. Η ρήξη, ωστόσο, αποδείχθηκε βραχύβια και η συνεργασία των ΗΠΑ με την Ουκρανία συνεχίστηκε εκ νέου.

Αυτή τη φορά, οι λεκτικές επιθέσεις του Τραμπ ενδέχεται να καταστήσουν την κατάσταση πολιτικά πιο επικίνδυνη για το Κίεβο, σύμφωνα με τη Φιόνα Χιλ, η οποία διετέλεσε κορυφαία σύμβουλος του προέδρου των ΗΠΑ για θέματα Ρωσίας στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ και σήμερα είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Brookings. «Εάν αρχίσει να παρεμβαίνει ενεργά στην ουκρανική πολιτική», δήλωσε, «και ουσιαστικά να υπονομεύει το πολιτικό σύστημα της χώρας, μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη ζημιά».

Παρότι ο Ουκρανός ηγέτης έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις του Τραμπ και να αντέξει τις άμεσες συνέπειες, μια νέα αντιπαράθεση θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη τώρα, καθώς η χώρα του οδεύει προς τον πέμπτο χειμώνα του πολέμου.

Η Ουκρανία είναι αντιμέτωπη με έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων αμερικανικής κατασκευής για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, τα οποία αποτελούν το μοναδικό αποτελεσματικό μέσο της για την κατάρριψη βαλλιστικών πυραύλων. Ο ουκρανικός στρατός εξακολουθεί να εξαρτάται από άλλα αμερικανικά οπλικά συστήματα και από τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλύπτουν πλέον μεγάλο μέρος του κόστους της στρατιωτικής βοήθειας.

Είναι πιθανό οι ΗΠΑ να σταματήσουν να μοιράζονται ορισμένες από τις πληροφορίες στις οποίες βασίζεται η Ουκρανία για τις επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου, δήλωσε η Τζένιφερ Καβάνο, ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στη δεξαμενή σκέψης Defense Priorities, με έδρα την Ουάσιγκτον.

Οι πιθανότητες να διακόψουν οι ΗΠΑ την πρόσβαση της Ουκρανίας στο δορυφορικό διαδίκτυο Starlink, το οποίο αποτελεί βασικό μέσο στρατιωτικής επικοινωνίας για τη χώρα, είναι αρκετά μικρές, δήλωσε η ίδια. Ωστόσο, εάν οι ΗΠΑ σταματούσαν να πωλούν όπλα μέσω του προγράμματος του ΝΑΤΟ Prioritised Ukraine Requirements List (PURL), οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι πολύ σημαντικότερες, καθώς η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να καλύψει το κενό στις συγκεκριμένες προμήθειες.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, δεν έχει δείξει καμία ένδειξη ότι προτίθεται να περιορίσει τις επιθέσεις της κατά της Ουκρανίας.

Η Μόσχα εξαπέλυσε μόνο αυτή την εβδομάδα περίπου 1.450 κατευθυνόμενες αεροπορικές βόμβες, 75 πυραύλους διαφόρων τύπων και περισσότερα από 1.640 drones κατά της Ουκρανίας, δήλωσε την Κυριακή ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο X. Όπως ανέφερε, η Ουκρανία βρίσκεται σε συνομιλίες με Ευρωπαίους εταίρους για την εξασφάλιση πρόσθετων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας.

Η στρατιωτική πίεση συνοδεύεται και από επερχόμενες δημοσιονομικές προκλήσεις. Οι ρωσικές επιθέσεις έχουν διαταράξει τις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας, απειλώντας μια σημαντική πηγή εσόδων για την Ουκρανία, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό άνω των 30 δισ. δολαρίων το 2027.

Το ουκρανικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει αυτή την εβδομάδα ένα ευρύ πακέτο νομοθετικών μέτρων, τα οποία το Κίεβο πρέπει να εγκρίνει άμεσα για να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ. Μεταξύ άλλων, τα μέτρα προβλέπουν την κατάργηση φορολογικών «παραθύρων» που επιτρέπουν την αποφυγή φόρων, καθώς και αυστηρότερους ελέγχους σε πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα, όπως πολιτικούς και κρατικούς αξιωματούχους. Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές προκαλούν αντιδράσεις τόσο στην κοινή γνώμη όσο και στους ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους της χώρας.

Στη Μόσχα, πάντως, αξιωματούχοι εξακολουθούν να θεωρούν απίθανο το ενδεχόμενο ο Τραμπ να καταφέρει σύντομα να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τον Πούτιν, σύμφωνα με πηγές που βρίσκονται κοντά στο Κρεμλίνο. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Μόσχα αιφνιδιάστηκε επίσης από την ένταση της επίθεσης του Αμερικανού προέδρου κατά του Ζελένσκι.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, η επιθετική συμπεριφορά του Τραμπ απέναντι στον Ζελένσκι δεν θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, εκτός εάν οι ΗΠΑ διακόψουν την ανταλλαγή πληροφοριών και τις πωλήσεις όπλων προς την Ουκρανία.

«Ο Τραμπ; Δεν αλλάζει ποτέ στάση, όπως πολύ καλά γνωρίζουμε», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας και αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, σε ανάρτησή του στο Max, το μέσο κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζεται από το ρωσικό κράτος. «Μόνο οι δικοί μας άνθρωποι, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα drones Geran φέρνουν πιο κοντά τη νίκη».

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.