Όταν ο Τζάρεντ Κούσνερ εισήλθε στην αίθουσα ενημέρωσης για να ανακοινώσει τα αποτελέσματα των διήμερων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, δεν προσπάθησε να κρύψει κάτω από το χαλί πόσο δύσκολες ήταν.
«Η πραγματικότητα είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών», παραδέχθηκε στο Politico ο γαμπρός και έμπιστος απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης μετά το πέρας των συνομιλιών. «Υπήρξαν αρκετά σκληρές συζητήσεις».
Σύμφωνα με όσους παρευρέθηκαν στην αίθουσα, οι δύο πλευρές —με επικεφαλής, από τη μία πλευρά, έναν συνεργάτη του Κρεμλίνου και, από την άλλη, τον επικεφαλής των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών— συζήτησαν όλα τα πλέον ακανθώδη ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πιο δύσκολου εξ αυτών: τι μέλλει γενέσθαι με τα αμφισβητούμενα εδάφη. Παράλληλα, καθεμία από τις πλευρές αγωνίστηκε σθεναρά για την επίτευξη των δικών της στόχων.
Το κλίμα έγινε πιο ψυχρό από την πρώτη στη δεύτερη ημέρα. Την Τρίτη, δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν τεσσεράμισι ώρες, αξιωματούχοι που βρίσκονταν στο Άμπου Ντάμπι και ήταν ενήμεροι για τις συνομιλίες, τις χαρακτήρισαν «εποικοδομητικές». Την Τετάρτη, ωστόσο, όταν η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε έπειτα από μόλις δύο ώρες, το μόνο που μπόρεσαν να πουν ήταν ότι η ανταλλαγή απόψεων υπήρξε «ουδέτερη».
Στην πραγματικότητα, ελάχιστοι στην ουκρανική πλευρά πίστευαν ότι η επανέναρξη των δια ζώσης διαπραγματεύσεων αυτή την εβδομάδα θα οδηγούσε σε κάποια σημαντική εξέλιξη.
Η σημαντικότερη ανακοίνωση αφορούσε το κρίσιμο ζήτημα μιας προγραμματισμένης ανταλλαγής αιχμαλώτων —η οποία, σύμφωνα με τον Κούσνερ, θα είναι η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου μέχρι σήμερα—, αν και ακόμη και σε αυτό το σημείο, δεν ανακοινώθηκαν οι τελικοί αριθμοί που συμφωνήθηκαν.
Ωστόσο, παρά τη συγκρατημένη ρητορική, η συνάντηση —που έλαβε χώρα στο κλιματιζόμενο περιβάλλον ενός ασφαλούς κυβερνητικού ξενώνα, όπου το προσωπικό ήταν διαρκώς διαθέσιμο για να προσφέρει καφέ, σάντουιτς, ακόμα και πίτσα— αποτέλεσε μια σημαντική στιγμή στη γεμάτη διακοπές και επανεκκινήσεις πορεία προς την ειρήνη, έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου.
Τι συζήτησαν;
Τα πάντα. Σύμφωνα με τον Κούσνερ, δεν υπήρξε κανένα σημαντικό ζήτημα που να μην τέθηκε επί τάπητος κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ημερών. Το ζήτημα της επικράτειας, ανέφερε, θα είναι σαφώς το «δυσκολότερο» προς επίλυση. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι διαπραγματευτές του Κιέβου πέτυχαν μια σημαντική νίκη ήδη από την πρώτη ημέρα, πείθοντας τους Αμερικανούς να αποδεχθούν την ανάλυσή τους σχετικά με τη θέση της γραμμής του μετώπου — και το γεγονός ότι η Ρωσία έχει καταλάβει πολύ μικρότερο τμήμα ουκρανικού εδάφους απ’ ό,τι ισχυρίζεται.
Είναι δύσκολο να αναμένεται μια γρήγορη διευθέτηση σε αυτό το ζήτημα, αν και, σε κατ' ιδίαν συζητήσεις, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι και οι δύο πλευρές έχουν επιδείξει κάποια ευελιξία ως προς τον τρόπο επίλυσης των εδαφικών αξιώσεων. Ο Ζελένσκι επιμένει —και φαίνεται πως οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές συμφωνούν— ότι τα ζητήματα που αφορούν την τύχη των ουκρανικών εδαφών μπορούν να συζητηθούν μόνο σε επίπεδο ηγετών. Μια τέτοια συνάντηση, ωστόσο, παραμένει ακόμη πολύ μακρινή προοπτική. «Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει μεγάλη εμπιστοσύνη ή συμπάθεια μεταξύ των ηγετών», δήλωσε ο Κούσνερ.
Σε τι συμφώνησαν;
Σε μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων — ενδεχομένως τη μεγαλύτερη από την έναρξη της γενικευμένης εισβολής το 2022. Ωστόσο, ούτε αυτό έχει οριστικοποιηθεί ακόμη: ο Κούσνερ κατέστησε σαφές ότι η υλοποίηση εξαρτάται από την έγκριση του Βλαντίμιρ Πούτιν, την οποία θα επιδιώξει να εξασφαλίσει κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα, την Πέμπτη.
«Ένα από τα θετικά σημεία είναι ότι συμφωνήσαμε να προχωρήσουμε στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση αιχμαλώτων — αύριο θα οριστικοποιήσουμε τους αριθμούς», δήλωσε ο Κούσνερ. Πρόσθεσε ότι θα ταξιδέψει στη Μόσχα μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ —τον άλλον απεσταλμένο του Τραμπ— προκειμένου να συναντηθούν με τον Πρόεδρο Πούτιν, να επανεξετάσουν τα θέματα που συζητήθηκαν σήμερα και να προσπαθήσουν να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο σε ορισμένα από τα ζητήματα αυτά.
Οι διαπραγματευτές της Ουκρανίας ανέφεραν ότι οι «αυστηρές οδηγίες» από τη Μόσχα περιόρισαν τα περιθώρια των Ρώσων ομολόγων τους να καταλήξουν σε συμφωνίες αυτή την εβδομάδα, καθιστώντας τις διαπραγματεύσεις πιο δύσκολες.
Τι ακολουθεί;
Το ταξίδι στη Μόσχα είναι καθοριστικής σημασίας. Ο Κούσνερ δήλωσε ότι ένας ακόμη βασικός στόχος της συνομιλίας του με τον Πούτιν θα είναι να τον πείσει να επιτρέψει τη συμμετοχή Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων. «Ελπίζω ότι αύριο στη Μόσχα, εγώ και ο Στιβ θα έχουμε επιτυχία και ο Πρόεδρος Πούτιν θα δώσει το ‘’πράσινο φως’’ για να προχωρήσει το ζήτημα. Πιστεύω πως, αν συμφωνήσει, θα μπορέσουμε να σημειώσουμε πολύ μεγαλύτερη πρόοδο», δήλωσε ο Κούσνερ, απαντώντας σε ερώτηση του Politico.
Στη συνέχεια, η αμερικανική πλευρά σχεδιάζει να μεταβεί στο Δουβλίνο για να συναντήσει δια ζώσης τον Ζελένσκι και να επιχειρήσει να προωθήσει την ατζέντα. Οι Ουκρανοί επιδιώκουν να ορίσουν την επόμενη ημερομηνία για περαιτέρω συνομιλίες, καθώς ελπίζουν να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους —ιδίως καθώς η Ρωσία εντείνει τα πλήγματα κατά των ηλεκτρικών δικτύων και των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας, ενώ πλησιάζει ένας ακόμη χειμώνας.
Η μεγάλη στροφή
Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων ημερών να εντοπίζεται στη στάση της Αμερικής. Άλλωστε, δεν επρόκειτο ποτέ απλώς για μια διαπραγμάτευση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας· από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία, πριν από σχεδόν δύο χρόνια, το Κίεβο και οι Βρυξέλλες προσπαθούσαν να πείσουν την Ουάσιγκτον να λάβει σοβαρότερα υπόψη τις θέσεις τους. Για τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας, αυτές οι προσπάθειες άσκησης επιρροής απέδωσαν καρπούς.
Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ επιθυμούν πλέον τη συμμετοχή Ευρωπαίων αξιωματούχων στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στη συζήτηση ενός από τα πιο εμβληματικά ζητήματα που απασχολούν τον Πούτιν: τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ και το μελλοντικό σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.
«Πρέπει να έχουμε τους Ευρωπαίους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Κούσνερ, απαντώντας σε ερώτηση του Politico κατά τη διάρκεια ενημέρωσης.
«Έχουμε διαμηνύσει επανειλημμένα, τόσο απευθείας στον Πρόεδρο Πούτιν όσο και στην ομάδα του, ότι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι να έχουμε τους Ευρωπαίους στο πλευρό μας, και θεωρώ ότι είναι θετικοί σε αυτό».
Σύμφωνα με τους Ουκρανούς διαπραγματευτές, η στάση της ρωσικής πλευράς άρχισε να κάμπτεται —και να γίνεται πιο ανοιχτή στον διάλογο— μόνο αφότου οι ΗΠΑ έθεσαν στο τραπέζι τη συζήτηση για τις μεταπολεμικές ρυθμίσεις που αφορούν και τις δύο πλευρές.
Αλλαγή στάσης παρατηρείται και από την πλευρά των ΗΠΑ όσον αφορά την Ουκρανία. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο Τραμπ απαιτούσε οργισμένα την αντικατάσταση του Ζελένσκι, εν μέσω έντονης αντιπαράθεσης που προκλήθηκε από την κριτική της Ουκρανίας για τη συμφωνία του Αμερικανού προέδρου με τον Πούτιν σχετικά με το ντίζελ. Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει τότε ότι η Ρωσία είχε φερθεί «μια χαρά» στο ζήτημα της Ουκρανίας.
Τώρα, ωστόσο, ο Κούσνερ φροντίζει να επαινέσει την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα και τις «τεράστιες προσπάθειες» που κατέβαλαν στο Άμπου Ντάμπι. «Πιστεύω ότι αγωνίστηκαν σθεναρά για τα ζητήματά τους, επέδειξαν εποικοδομητική στάση και θεωρώ ότι ήταν μια πολύ παραγωγική συνεδρίαση». Από την πλευρά τους, οι Ουκρανοί εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους προς την αμερικανική πλευρά.
Το μεγάλο ερώτημα για την Ευρώπη
Είναι ένα πράγμα να προσκληθεί κανείς να συμμετάσχει σε ουσιαστικές συνομιλίες με τη Ρωσία και την Ουκρανία —μια ευκαιρία που, μέχρι στιγμής, δεν έχει δοθεί στους Ευρωπαίους. Είναι όμως εντελώς διαφορετικό να συμμετέχεις και, στη συνέχεια, να επηρεάζεις τη συζήτηση όταν αυτή τελικά πραγματοποιηθεί. Για να συμβεί αυτό, η Ευρώπη οφείλει να επιλέξει τους εκπροσώπους της με σύνεση. Ο Ζελένσκι δηλώνει ότι επιθυμεί να ερωτηθεί σχετικά με το ποιος θα αναλάβει τον ρόλο του εκπροσώπου της Ευρώπης — και τονίζει ότι αυτό το πρόσωπο πρέπει να είναι ένα και μοναδικό. Ζητά, επίσης, από την Ευρώπη να λάβει τη σχετική απόφαση έως το τέλος του τρέχοντος μηνός.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η προσέγγιση της Ευρώπης κάθε άλλο παρά συντονισμένη μπορεί να χαρακτηριστεί. Στις συνομιλίες που διεξήχθησαν στο περιθώριο εκδηλώσεων στο Άμπου Ντάμπι, συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του ΝΑΤΟ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας.
Ο Κούσνερ, υπό την ιδιότητά του ως διπλωματικός παράγοντας, χαρακτήρισε αυτό το σχήμα «ισχυρό», προσθέτοντας όμως: «Αν η Ευρώπη κατάφερνε να ορίσει ένα πρόσωπο που θα μιλά εξ ονόματός της, αυτό θα αποτελούσε μεγαλύτερο επίτευγμα από το να καταφέρει να συμπεριληφθεί από τους Ρώσους στη διαπραγμάτευση».
Μια κρίσιμη στιγμή για την Ευρώπη
Αν οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις δεν έχουν επιτύχει τίποτε άλλο, έχουν τουλάχιστον καταφέρει το εξής: μετά από μήνες ανησυχίας ότι θα βρεθεί στο περιθώριο, η Ευρώπη βρίσκεται πλέον —υπό την αίρεση της έγκρισης του Πούτιν, βεβαίως— στο επίκεντρο των πιο επικίνδυνων διαπραγματεύσεων στη σύγχρονη ιστορία της ηπείρου.
Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι συζητήσεις για την αλλαγή του ευρωπαϊκού πλαισίου ασφαλείας —το οποίο στηρίζεται στο ΝΑΤΟ— θα συνδεθούν με τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι έχουν ταχθεί εδώ και καιρό υπέρ της παροχής στην Ουκρανία των ισχυρότερων δυνατών εγγυήσεων ασφαλείας, ώστε να αποτραπεί μια νέα ρωσική επίθεση μετά το τέλος του πολέμου. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας συλλογικής άμυνας για την Ουκρανία, στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και το ίδιο το ΝΑΤΟ ως εγγυητή.
Αξιωματούχοι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επισημαίνουν ότι η σειρά με την οποία θα εξελιχθούν αυτές οι συζητήσεις θα είναι καθοριστική. Η ευρωπαϊκή πλευρά έχει εκφράσει την προθυμία της να εξετάσει το ευρύτερο σύστημα ασφαλείας της ηπείρου —προκειμένου να κατευνάσει τις ανησυχίες της Ρωσίας— παράλληλα με την ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι δεν προτίθενται να δεσμευτούν για ευρύτερες μεταρρυθμίσεις προτού επιτευχθεί ειρήνη.
«Προσπάθεια επιβίωσης»
Ο Κούσνερ δήλωσε ότι στόχος είναι να συζητηθούν όλα τα ζητήματα και, στη συνέχεια, «να βρεθεί ένας τρόπος για την ταυτόχρονη διευθέτησή τους».
«Θεωρώ ότι η διεξαγωγή αυτών των συζητήσεων είναι εξαιρετικά σημαντική», ανέφερε. «Ωστόσο, η εφαρμογή του μεταπολεμικού καθεστώτος ασφαλείας δεν θα καταστεί δυνατή παρά μόνο αφού υπάρξει συμφωνία όσον αφορά τα εδαφικά ζητήματα και όλα τα υπόλοιπα διμερή θέματα». Αν αυτή η θέση ισχύει, θα μπορούσε να λειτουργήσει για την Ευρώπη. Ωστόσο, σε τελική ανάλυση, οτιδήποτε συμφωνείται μεταξύ αξιωματούχων στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων είναι πάντα προσωρινό. Θα αρκούσε ένα και μόνο τηλεφώνημα από τον Πούτιν στον Τραμπ.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι είναι επιφυλακτικοί. Γερμανοί αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι βλέπουν ελάχιστα πιθανά οφέλη και εκλαμβάνουν τη διαδικασία ως μια «ρωσική παγίδα», η οποία αποσκοπεί στο να δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να συνάψει ειρήνη, δήλωσε Γερμανός αξιωματούχος με γνώση των συνομιλιών, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του προκειμένου να μιλήσει με ειλικρίνεια.
«Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν από όλη αυτή την κατάσταση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αξιωματούχος.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
