Πριν από περίπου τέσσερις δεκαετίες, έπειτα από μήνες αποτυχιών στον πόλεμο εναντίον του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, χιλιάδες νεαροί Ιρανοί στρατιώτες εξαπέλυσαν μια αιφνιδιαστική επίθεση που άλλαξε την πορεία του πολέμου.
Όμως, αντί να εδραιώσει τη νίκη, ο τότε ανώτατος ηγέτης, αγιατολάχ Χομεϊνί, ήθελε περισσότερα: να ανατρέψει τον Ιρακινό δικτάτορα, ο οποίος εξασφάλιζε ολοένα και μεγαλύτερη υποστήριξη από την Ουάσινγκτον, και να δείξει στους μελλοντικούς εχθρούς ότι ένας πόλεμος με το Ιράν θα είχε βαρύ τίμημα.
Η σύγκρουση με το Ιράκ αποτέλεσε καθοριστική στιγμή για τη διαμόρφωση του σύγχρονου ιρανικού κράτους. Η απόφαση του Χομεϊνί μετέτρεψε τον πόλεμο σε έναν εξαετή πόλεμο φθοράς, ο οποίος κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και αποτέλεσε μία από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις στη σύγχρονη ιστορία της περιοχής.
Και τώρα, χρόνια αργότερα, το ερώτημα για το αν το Ιράν πρέπει να συνεχίσει τον πόλεμο ή να καταλήξει σε συμφωνία βρίσκεται και πάλι μπροστά του.
Οι επαναστάτες που ηγήθηκαν εκείνης της επίθεσης κυριαρχούν σήμερα στα κέντρα εξουσίας της Τεχεράνης. Για αυτούς, ο σημερινός πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, όπως και η τότε σύγκρουση με το Ιράκ, είναι ένας επιβεβλημένος πόλεμος, η έκβαση του οποίου δεν θα κριθεί από το ποια πλευρά είναι ισχυρότερη, αλλά από το ποια αντέχει περισσότερο. Η άλλη άποψη που διατυπώνεται από τους πιο μετριοπαθείς βλέπει μια ευκαιρία για το Ιράν να κατοχυρώσει τα κεκτημένα του μέσω διαπραγματεύσεων, οι οποίες μέχρι στιγμής έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο.
Έπειτα από έξι μήνες πολέμου, το αδιέξοδο έχει προκαλέσει διχασμό στην Ισλαμική Δημοκρατία, ενώ ο τελικός ρυθμιστής των εξελίξεων, ο ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ, παραμένει άφαντος.
Κερδίζοντας την ειρήνη
Όλες οι πολιτικές παρατάξεις στην Τεχεράνη υποστηρίζουν δημοσίως ότι το Ιράν είναι κερδισμένο από τον πόλεμο.
Ωστόσο, διχάζει το πώς θα πρέπει να φαίνεται αυτή η νίκη της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι ρεαλιστές και οι τεχνοκράτες, με επικεφαλής τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Αυτοί υποστηρίζουν την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας, δείχνοντας τις πληγές που έχει ανοίξει ο πόλεμος στην ιρανική οικονομία, τον εξαντλητικό ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ και τις ζημιές στις υποδομές της χώρας.
Προειδοποιούν δημοσίως ότι το παράθυρο για την επίλυση της σύγκρουσης από θέση ισχύος κλείνει. Η θέση αυτή εκφράζει τους Ιρανούς που πιστεύουν ότι ο τερματισμός της αντιπαράθεσης με την Ουάσινγκτον που κρατάει 47 χρόνια είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να αμβλυνθούν οι εσωτερικές κρίσεις και να διατηρηθεί ζωντανή η Ισλαμική Δημοκρατία, σπάζοντας τη διεθνή της απομόνωση.
«Ο πόλεμος πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει» δήλωσε ο Πεζεσκιάν αυτόν τον μήνα. «Θα ήταν καλύτερο να τον τερματίσουμε σήμερα, όσο βρισκόμαστε σε θέση ισχύος και αξιοπρέπειας και ολόκληρος ο κόσμος αναγνωρίζει τη νίκη μας.»
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι σκληροπυρηνικοί συντηρητικοί. Η ιδεολογία τους βασίζεται στη βαθιά δυσπιστία απέναντι στην Ουάσινγκτον, την οποία θεωρούν αποφασισμένη να καταστρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία. Για περισσότερο από μισό αιώνα προειδοποιούν για τις προθέσεις των ΗΠΑ και τώρα, μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσε ο Τραμπ, θεωρούν ότι δικαιώθηκαν έναντι των μετριοπαθών αντιπάλων τους.
Κατηγορούν κυβερνητικούς αξιωματούχους ότι είναι «προσανατολισμένοι προς τη Δύση» και ότι προσπαθούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη υπέρ μιας συμφωνίας, διογκώνοντας τα εσωτερικά προβλήματα της χώρας.
Θεωρούν τον Πεζεσκιάν αδύναμο πρόεδρο, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία σχεδόν από σύμπτωση, μετά τον θάνατο του σκληροπυρηνικού προκατόχου του σε συντριβή ελικοπτέρου. Και η υπογραφή του δίπλα σε εκείνη του Τραμπ στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου τον έχει απομονώσει ακόμη περισσότερο, ενισχύοντας τις κατηγορίες εναντίον του για την καταρρέουσα οικονομία και την αποτυχημένη συμφωνία με την Ουάσινγκτον.
Οι διχασμοί είναι τόσο βαθείς, ώστε οι σκληροπυρηνικοί έχουν κατηγορήσει κυβερνητικούς αξιωματούχους ότι διαχειρίζονται σκόπιμα με λάθος τρόπο την οικονομική κρίση, προκειμένου να πιέσουν έναν εξαντλημένο λαό να αποδεχθεί μια συμφωνία. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση έχει προκαλέσει σκόπιμα ελλείψεις καυσίμων, ώστε να καταστήσει μια συμφωνία αναπόφευκτη, ενώ άλλοι προχωρούν ακόμη περισσότερο, κατηγορώντας τους μετριοπαθείς ότι οργανώνουν πραξικόπημα.
«Οικονομικά, βρισκόμαστε πράγματι σε αδιέξοδο ή απλώς παρουσιάζετε εσείς την κατάσταση ως αδιέξοδο;» διερωτήθηκε ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Μοχαμάντ-Μανάαν Ραϊσί. «Όλα έχουν αποδοθεί στον πόλεμο, ενώ δεν σχετίζονται όλα με τον πόλεμο.»
Τι θέλουν οι σκληροπυρηνικοί;
Οι σκληροπυρηνικοί επικαλούνται τις αποτυχημένες προηγούμενες συμφωνίες με τις ΗΠΑ, μεταξύ άλλων την πυρηνική συμφωνία που υπογράφηκε το 2015 με την κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία ο Τραμπ αργότερα εγκατέλειψε. Επικαλούνται επίσης τις δύο περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις.
Αυτό το στρατόπεδο ποντάρει στην αντοχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και υποστηρίζει ότι μια πολιτική αντιπαράθεσης έχει προστατεύσει τη χώρα αποτελεσματικότερα από τη διπλωματία που προωθούν οι πολιτικοί, οι οποίοι θεωρούνται «προσανατολισμένοι προς τη Δύση».
Σκληροπυρηνικός βουλευτής κατηγόρησε όσους τάσσονται υπέρ μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ ότι στρέφονται εναντίον του πρώην ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στην αρχή του πολέμου.
Ο Τραμπ δεν βοηθά
Καθώς οι ρεαλιστές του Ιράν παίζουν μια παρτίδα πόκερ υψηλού ρίσκου με την Ουάσινγκτον, οι προειδοποιήσεις των σκληροπυρηνικών κατά μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα, εν μέσω της απρόβλεπτης στρατηγικής του Τραμπ και της αβεβαιότητας σχετικά με τη δέσμευσή του σε μια ενδεχόμενη συμφωνία.
«Ο Τραμπ δεν βοηθά. Λέει ότι θέλει να κάνει το Ιράν ξανά μεγάλο και μετά απειλεί το Ιράν στο επόμενο tweet του, και αυτό τροφοδοτεί τη φλόγα της παράνοιας μέσα στο ιρανικό σύστημα», δήλωσε στο CNN η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στη δεξαμενή σκέψης Chatham House του Λονδίνου.
Οι συντηρητικοί, οι οποίοι διαθέτουν στελέχη που ελέγχουν εφημερίδες, κρατικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, διαδηλωτές στους δρόμους και υποστηρικτές μέσα στις ένοπλες δυνάμεις, πιστεύουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί τη διπλωματία για να προετοιμάσει το έδαφος για μια νέα στρατιωτική εκστρατεία. Σύμφωνα με τη Βακίλ, θεωρούν επίσης ότι «κάθε φορά που ακολουθούν τον δρόμο της διπλωματίας» με τον Τραμπ, εκείνος «τους προδίδει».
Χωρίς κάποιον να τους περιορίζει, κι ενώ ο Μοτζτάμπα δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση, οι σκληροπυρηνικοί συνεχίζουν την εκστρατεία τους εναντίον μιας συμφωνίας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
