Η Meta βρίσκεται από σήμερα στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες δικαστικές «μάχες» που έχουν δοθεί στις ΗΠΑ, για την επίδραση των κοινωνικών δικτύων στους ανήλικους, καθώς ένας συνασπισμός πολιτειακών γενικών εισαγγελέων επιχειρεί να αποδείξει ενώπιον της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης ότι η εταιρεία σχεδίασε το Instagram και το Facebook με τρόπο που ενθαρρύνει σκόπιμα την εθιστική χρήση από παιδιά και εφήβους.
Η υπόθεση αφορά περίπου 30 πολιτείες, οι οποίες έχουν καταθέσει αγωγές από το 2023 και ζητούν όχι μόνο οικονομικές κυρώσεις, αλλά και ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες της Meta.
Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι η εταιρεία γνώριζε τους κινδύνους για τους ανήλικους, αλλά παρ' όλα αυτά διατήρησε χαρακτηριστικά που ενθαρρύνουν τη συνεχή χρήση.
Η δικαστική μάχη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τις δύο μεγάλες ήττες της Meta στις ΗΠΑ τον περασμένο Μάρτιο, αλλά και μετά την απόφαση της πολιτείας του Νέου Μεξικού τον Αύγουστο, που ανέβασε το συνολικό ποσό που καλείται να καταβάλει η εταιρεία στη συγκεκριμένη υπόθεση στα 942 εκατομμύρια δολάρια.
Από τις αγωγές του 2023 στη σημερινή δίκη
Οι γενικοί εισαγγελείς της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ θα υποστηρίξουν την υπόθεση εξ ονόματος του ευρύτερου συνασπισμού των πολιτειών.
Η σημερινή, 12η Αυγούστου, σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας με την επιλογή των ενόρκων.
Οι ουσιαστικές αγορεύσεις και η παρουσίαση των αποδεικτικών στοιχείων έχουν προγραμματιστεί να αρχίσουν από τις 18 Αυγούστου.
Η δίκη διεξάγεται ενώπιον της ομοσπονδιακής δικαστού Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς (Yvonne Gonzalez Rogers), η οποία έχει χειριστεί και την πολυετή δικαστική διαμάχη του Ίλον Μασκ με την OpenAI.
Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική ιδιαιτερότητα: η Meta έχει αποσύρει το αίτημά της για κανονική δίκη με ενόρκους.
Η δικαστής έχει προβλέψει τη συμμετοχή ενός συμβουλευτικού σώματος ενόρκων, το οποίο θα κληθεί να αποτυπώσει το «μέτρο της κοινότητας» σε ορισμένα πραγματικά ζητήματα. Η τελική απόφαση για τις νομικές αξιώσεις και τα πιθανά επανορθωτικά μέτρα ανήκει στη δικαστή.
Το ποσό των 1,4 τρισ. δολαρίων
Το ενδεχόμενο οικονομικό ύψος της υπόθεσης έχει προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση.
Οι τέσσερις πολιτείες που πρωτοστατούν στη συγκεκριμένη ομοσπονδιακή υπόθεση υποστηρίζουν ότι μπορούν να επιβληθούν στην Meta κυρώσεις συνολικού ύψους περίπου 1,4 τρισ. δολαρίων, ποσό που προσεγγίζει την αποτίμηση της εταιρείας στο χρηματιστήριο.
Η ίδια η Meta έχει χαρακτηρίσει την απαίτηση υπερβολική, ενώ η δικαστής έχει ήδη αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο ύψος αποζημίωσης με ιδιαίτερα επιφυλακτικό τρόπο.
Είναι εξαιρετικά απίθανο η Meta να καταλήξει να πληρώσει το σύνολο αυτού του ποσού.
Το πραγματικό διακύβευμα για την εταιρεία βρίσκεται περισσότερο στις πιθανές υποχρεωτικές αλλαγές στα προϊόντα της, αλλά και στη νομική και reputational συνέπεια μιας απόφασης που θα έκρινε ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών της συνδέεται με προβλέψιμη βλάβη ανηλίκων.
Όπως έχει επισημανθεί από νομικούς που παρακολουθούν την υπόθεση, η αντιπαράθεση θυμίζει σε ορισμένα σημεία τη δικαστική επίθεση που δέχθηκε η καπνοβιομηχανία στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1990: το βάρος δεν πέφτει μόνο στο προϊόν που καταναλώνει ο χρήστης, αλλά στο κατά πόσο η ίδια η εμπορική και σχεδιαστική πρακτική της εταιρείας δημιουργεί ή ενισχύει τη βλάβη.
Η σημαντική νίκη του Νέου Μεξικού
Η Meta έχει ήδη υποστεί δύο σημαντικές δικαστικές ήττες μέσα στο 2026.
Στις 24 Μαρτίου, δικαστήριο του Νέου Μεξικού έκρινε την εταιρεία υπεύθυνη για παραπλάνηση των καταναλωτών και για πρακτικές που έθεταν σε κίνδυνο παιδιά και εφήβους.
Ειδικότερα, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η Meta γνώριζε προβλήματα στις πλατφόρμες της, μεταξύ άλλων σε σχέση με την εκμετάλλευση παιδιών και την έκθεσή τους σε επιβλαβές περιεχόμενο. Το δικαστήριο επέβαλε τότε πρόστιμο 375 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η υπόθεση όμως δεν σταμάτησε εκεί.
Στις 6 Αυγούστου, ο δικαστής Μπράιαν Μπίντσεντ διέταξε τη Meta να καταβάλει επιπλέον 567 εκατομμύρια δολάρια, ανεβάζοντας τη συνολική οικονομική επιβάρυνση της εταιρείας στο Νέο Μεξικό στα 942 εκατομμύρια δολάρια.
Το δικαστήριο χαρακτήρισε μάλιστα τις πλατφόρμες «δημόσια όχληση», συγκρίνοντας τη βλάβη που προκαλείται στα παιδιά με τη ρύπανση από μια βιομηχανική εγκατάσταση.
Τα μέτρα που επιβλήθηκαν έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν περιορίζονται στο οικονομικό σκέλος.
Προβλέπουν, μεταξύ άλλων, αυστηρότερη επαλήθευση ηλικίας, προεπιλεγμένες ρυθμίσεις προστασίας της ιδιωτικότητας, διαγραφή δεδομένων χρηστών κάτω των 13 ετών, περιορισμούς στη χρήση από ανηλίκους, απενεργοποίηση ορισμένων ειδοποιήσεων κατά τη διάρκεια της νύχτας και των σχολικών ωρών, καθώς και περιορισμούς στις αλληλεπιδράσεις ενηλίκων με ανηλίκους.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μέτρα είναι η επιβολή ορίου 90 ωρών χρήσης τον μήνα για ανήλικους χρήστες στη συγκεκριμένη πολιτεία. Παράλληλα, η Meta καλείται να περιορίσει τις αλληλεπιδράσεις ανηλίκων με τα chatbot της και να λαμβάνει μέτρα για την απόκρυψη δυνητικά γυμνού περιεχομένου.
Η Meta έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει έφεση.
Η δεύτερη ήττα ήρθε στην Καλιφόρνια
Μία ημέρα μετά την απόφαση του Νέου Μεξικού, στις 25 Μαρτίου, δικαστήριο του Λος Άντζελες έκρινε τη Meta και τη Google υπεύθυνες σε ξεχωριστή υπόθεση που αφορούσε μία νεαρή χρήστρια.
Οι ένορκοι διαπίστωσαν ότι οι εταιρείες είχαν σχεδιάσει προϊόντα με χαρακτηριστικά που μπορούσαν να προκαλέσουν εθιστική χρήση και έκριναν ότι είχαν αποτύχει να προειδοποιήσουν επαρκώς για τους κινδύνους. Η αποζημίωση ανήλθε συνολικά σε 6 εκατομμύρια δολάρια, με τη Meta να καλείται να καταβάλει το 70%.
Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε σημαντική επειδή ήταν μία από τις πρώτες περιπτώσεις στις οποίες ένα δικαστήριο έκρινε ότι ο ίδιος ο σχεδιασμός μιας πλατφόρμας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ευθύνης για βλάβη που υφίσταται ένας νεαρός χρήστης.
Στο στόχαστρο ο σχεδιασμός και όχι οι αναρτήσεις
Αυτό είναι και το βασικό νομικό όπλο των πολιτειών.
Η Meta κατηγορείται ότι παραβίασε πολιτειακούς νόμους, αλλά και τον ομοσπονδιακό νόμο COPPA για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών στο διαδίκτυο, χρησιμοποιώντας πρακτικές που ενθαρρύνουν τους ανήλικους να παραμένουν στις εφαρμογές.
Στο επίκεντρο βρίσκονται χαρακτηριστικά όπως το ατελείωτο scrolling, οι ειδοποιήσεις, τα likes, οι μηχανισμοί ανταμοιβής και η εξατομικευμένη ροή περιεχομένου.
Η επιλογή αυτή έχει μεγάλη νομική σημασία. Οι πολιτείες επιχειρούν να μην μπουν στη συζήτηση για το περιεχόμενο που ανεβάζουν οι ίδιοι οι χρήστες, αλλά να επικεντρωθούν στον τρόπο με τον οποίο η Meta σχεδιάζει τα δικά της προϊόντα.
Με αυτόν τον τρόπο προσπαθούν να περιορίσουν την επίκληση του περίφημου Άρθρου 230 του Communications Decency Act του 1996, το οποίο παρέχει στις διαδικτυακές πλατφόρμες σημαντική προστασία από ευθύνη για περιεχόμενο που δημιουργείται από τρίτους.
Και στις 10 Αυγούστου, το 9ο Εφετείο των ΗΠΑ απέρριψε την προσπάθεια της Meta, της Google, της TikTok και άλλων εταιρειών να σταματήσουν χιλιάδες σχετικές αγωγές επικαλούμενες την προστασία του Άρθρου 230.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η συγκεκριμένη ένσταση δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε αυτό το στάδιο για να σταματήσει συνολικά η δικαστική διαδικασία.
Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη, καθώς περισσότερες από 3.000 αγωγές έχουν συγκεντρωθεί σε ομοσπονδιακή διαδικασία και αφορούν ισχυρισμούς ότι οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν ώστε να προκαλούν εθιστική χρήση στους νέους.
Ο Ζάκερμπεργκ θα καταθέσει ως μάρτυρας
Στη δίκη αναμένεται να βρεθεί και ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο οποίος περιλαμβάνεται στους μάρτυρες.
Οι πολιτείες θέλουν να αναδείξουν τη διαφορά ανάμεσα σε όσα γνώριζε η εταιρεία από τις εσωτερικές έρευνες και τις προειδοποιήσεις εργαζομένων και ειδικών και σε όσα δήλωνε δημοσίως για την ασφάλεια των νεαρών χρηστών.
Αυτό το «χάσμα» αποτελεί, σύμφωνα με τη νομική καθηγήτρια του Stanford Nora Freeman Engstrom, ένα από τα κρίσιμα σημεία της υπόθεσης.
Η Meta από την πλευρά της απορρίπτει τις κατηγορίες. Υποστηρίζει ότι τα στοιχεία θα αποδείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή της για την προστασία των νέων, υπογραμμίζοντας ότι συνεργάζεται με γονείς, ειδικούς και τις αρμόδιες αρχές.
Παράλληλα, η εταιρεία αναμένεται να επιχειρήσει να αμφισβητήσει την αιτιώδη σύνδεση ανάμεσα στη χρήση των εφαρμογών της και στα προβλήματα ψυχικής υγείας των νέων.
Η επιχειρηματολογία της βασίζεται, μεταξύ άλλων, στη θέση ότι δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία μόνο εφαρμογή η ευθύνη για ένα σύνθετο φαινόμενο και ότι η «προβληματική χρήση» των κοινωνικών δικτύων δεν αποτελεί αυτοτελή, ιατρικά αναγνωρισμένη διαταραχή.
Δεν είναι μόνο η Meta
Η Meta δεν είναι η μοναδική εταιρεία που βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτή τη δικαστική επίθεση.
Το YouTube της Google, το Snapchat της Snap και το TikTok της ByteDance βρίσκονται επίσης αντιμέτωπα με χιλιάδες αγωγές από οικογένειες, σχολικές περιφέρειες και άλλους φορείς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που ενισχύει την εξάρτηση των νέων χρηστών.
Η πίεση έχει ήδη οδηγήσει σε συμβιβασμούς.
Τον Μάιο, οι Google, Snap και TikTok συμφώνησαν να καταβάλουν συνολικά 27 εκατομμύρια δολάρια για να αποφύγουν πιλοτική δίκη που είχε προκύψει από αγωγή σχολικής περιφέρειας του Κεντάκι.
Το μέγεθος της δικαστικής μάχης, πάντως, είναι πολύ μεγαλύτερο.
Εκτός από τις περίπου 30 πολιτείες της συγκεκριμένης υπόθεσης, δεκάδες γενικοί εισαγγελείς έχουν κινηθεί τα τελευταία χρόνια κατά της Meta, ενώ χιλιάδες ατομικές και συλλογικές αγωγές έχουν συγκεντρωθεί σε παράλληλες δικαστικές διαδικασίες.
Το γεγονός ότι το 9ο Εφετείο επέτρεψε τη συνέχιση αυτών των υποθέσεων αυξάνει σημαντικά την πίεση προς τις μεγάλες πλατφόρμες.
Μια υπόθεση που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των social media
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν η Meta θα πληρώσει ένα τεράστιο πρόστιμο.
Αν τα δικαστήρια αποδεχθούν την επιχειρηματολογία των πολιτειών, η υπόθεση μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο νομικό προηγούμενο για το πώς αντιμετωπίζεται ο σχεδιασμός των κοινωνικών δικτύων.
Χαρακτηριστικά που μέχρι σήμερα θεωρούνται μέρος της επιχειρηματικής στρατηγικής των πλατφορμών, όπως οι αλγόριθμοι προτάσεων, οι ειδοποιήσεις, η ατελείωτη ροή περιεχομένου και οι μηχανισμοί που αυξάνουν τον χρόνο παραμονής, θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο δικαστικών περιορισμών.
Η πρόσφατη απόφαση του Νέου Μεξικού δείχνει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς το δικαστήριο επέβαλε συγκεκριμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Instagram και Facebook για τους ανήλικους, ακόμη και αν ορισμένες από τις πιο δραστικές προτάσεις, όπως η πλήρης αλλαγή των αλγορίθμων ή η κατάργηση του infinite scroll, κρίθηκαν μη εφαρμόσιμες.
Έτσι, η σημερινή διαδικασία στην Καλιφόρνια δεν αφορά απλώς ένα ακόμη δικαστήριο εναντίον της Meta.
Αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες δοκιμασίες για το μοντέλο λειτουργίας των κοινωνικών δικτύων και για το κατά πόσο οι τεχνολογικές εταιρείες μπορούν να επικαλούνται την ελευθερία σχεδιασμού των προϊόντων τους όταν οι ίδιες οι σχεδιαστικές επιλογές τους κατηγορούνται ότι δημιουργούν προβλέψιμους κινδύνους για παιδιά και εφήβους.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.