Πρόσβαση στα στοιχεία κάθε εταιρείας αποκτούν και …τρίτα πρόσωπα

Του Βαγγέλη Δουράκη

Κάθε στοιχείο που αφορά οποιονδήποτε μέτοχο εταιρείας θα μπορεί να παίρνει στα χέρια της χωρίς περιορισμούς και χωρίς καμία προειδοποίηση προς τις ελεγχόμενες επιχειρήσεις, η Εφορία. Αλλά πλέον δεν θα είναι η μόνη που θα μπορεί να «τσεκάρει» τα πρόσωπα που πραγματικά κρύβονται πίσω από μια εταιρεία: Δημοσιογράφοι, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικές οργανώσεις και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας θα μπορούν να αντλούν αντίστοιχα στοιχεία από το Μητρώο.

Η εν λόγω πρόβλεψη, περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο «Ενίσχυση Εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις», το οποίο ενσωματώνει την οδηγία 2024/1640 στο Εθνικό Δίκαιο που καθιερώνει το «ειδικό έννομο συμφέρον».

Διαθέσιμα τα στοιχεία εταιρειών και σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις

Κρίσιμη θεωρείται η μεταφορά στη δικαιοδοσία της ΑΑΔΕ της διαδικασίας τήρησης και «ανοίγματος» του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων -όπου τηρούνται τα στοιχεία των μετόχων των εταιρειών- σε πρόσωπα τα οποία ερευνούν υποθέσεις ξεπλύματος μαύρου χρήματος χωρίς να έχουν έννομο συμφέρον.

Έτσι, δημοσιογράφοι που ασχολούνται με υποθέσεις ξεπλύματος χρήματος, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, μη κυβερνητικές οργανώσεις και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας θα μπορούν πλέον να αναζητούν στοιχεία απευθείας από το Μητρώο

Μέχρι σήμερα η πρόσβαση σε στοιχεία πραγματικών δικαιούχων περιοριζόταν κυρίως σε εισαγγελικές, δικαστικές και ελεγκτικές αρχές, όπως η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων, η ΑΑΔΕ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η OLAF, η Europol και η Eurojust.

Πραγματικός δικαιούχος θεωρείται το φυσικό ή τα φυσικά πρόσωπα στα οποία πραγματικά ανήκει ή τα οποία πραγματικά ελέγχουν μία εταιρική οντότητα. Ενδείξεις ελέγχου της εταιρείας αποτελούν μεταξύ άλλων:

• Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδιοκτησιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας από φυσικό πρόσωπο.
• Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδιοκτησιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας από άλλη εταιρεία, ο έλεγχος της οποίας ασκείται από φυσικό ή φυσικά πρόσωπα ή από περισσότερες εταιρείες που ελέγχονται από το ίδιο ή τα ίδια φυσικά πρόσωπα.
• Εάν μία μητρική οντότητα έχει την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου των μετοχών, εταίρων ή μελών μίας άλλης οντότητας (θυγατρική).
• Εάν μία μητρική οντότητα έχει το δικαίωμα να διορίζει ή να παύει την πλειοψηφία των μελών του διοικητικού, διαχειριστικού ή εποπτικού οργάνου της άλλης οντότητας (θυγατρική οντότητα) και είναι ταυτόχρονα μέτοχος, εταίρος ή μέλος αυτής της οντότητας και να ασκεί κυριαρχική επιρροή στην άλλη οντότητα (θυγατρική οντότητα), της οποίας είναι μέτοχος, εταίρος ή μέλος, είτε βάσει σύμβασης που έχει συνάψει με την οντότητα αυτή είτε βάσει πρόβλεψης του ιδρυτικού εγγράφου ή του καταστατικού της.

Πως θα αποκτήσετε πρόσβαση στο «μετοχολόγιο» εταιρείας

Η πρόσβαση στο «μετοχολόγιο» των επιχειρήσεων, δεν θα είναι αυτόματη, αλλά απαιτείται αιτιολογημένο αίτημα προς τον Διοικητή της ΑΑΔΕ, ο οποίος οφείλει να απαντήσει εντός 12 εργάσιμων ημερών — ή μόλις 7 ημερών, αν το ίδιο πρόσωπο έχει ήδη λάβει έγκριση στο παρελθόν.

Η έγκριση, εφόσον δοθεί, ισχύει για τρία έτη, ενώ σε περίπτωση απόρριψης ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον ειδικής τριμελούς επιτροπής που θα συσταθεί στην ΑΑΔΕ.

Πρόσβαση θα έχουν επίσης υπηρεσίες του ΓΕΜΗ, αρχές διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων, φορείς του Ταμείου Ανάκαμψης, αρμόδιες αρχές για δημόσιες συμβάσεις, καθώς και ορισμένες υπηρεσίες τρίτων χωρών υπό προϋποθέσεις.

Οι δικαιούχοι πρόσβασης βάσει ειδικού έννομου συμφέροντος θα μπορούν να δουν το ονοματεπώνυμο του πραγματικού δικαιούχου, τον μήνα και το έτος γέννησής του, τη χώρα διαμονής, την υπηκοότητα, καθώς και το είδος και την έκταση των δικαιωμάτων που κατέχει στην εταιρεία.

Αν τα στοιχεία αυτά δεν αρκούν για ασφαλή ταυτοποίηση, μπορεί να επιτραπεί πρόσβαση και σε πρόσθετες πληροφορίες, όπως η πλήρης ημερομηνία γέννησης, στοιχεία επικοινωνίας και ΑΦΜ.

Ειδικά για δημοσιογράφους, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ορισμένες υπηρεσίες, προβλέπεται ακόμη πρόσβαση σε ιστορικά στοιχεία, δηλαδή σε πληροφορίες για πραγματικούς δικαιούχους εταιρειών που έχουν πάψει να υφίστανται την τελευταία πενταετία, καθώς και σε περιγραφή της δομής ιδιοκτησίας ή ελέγχου.

Μάλιστα, στις περιπτώσεις πρόσβασης βάσει ειδικού έννομου συμφέροντος η εταιρεία δεν θα ειδοποιείται όταν κάποιος αποκτά πρόσβαση στα στοιχεία της, ενώ ακόμη κι αν ο ίδιος ο μέτοχος ζητήσει να μάθει ποιος είδε τα δεδομένα του, δεν θα του αποκαλύπτεται η ταυτότητα, παρά μόνο η επαγγελματική ιδιότητα ή τα καθήκοντα του προσώπου που απέκτησε πρόσβαση.

Πάντως, το νομοσχέδιο προβλέπει δικλείδες ασφαλείας για ευάλωτες κατηγορίες πραγματικών δικαιούχων. Πρόκειται για όσους κινδυνεύουν με εξαπάτηση, απαγωγή, εκβιασμό ή παρενόχληση, καθώς και ανήλικοι ή πρόσωπα με περιορισμένη δικαιοπρακτική ικανότητα, θα μπορούν να ζητήσουν κατ' εξαίρεση περιορισμό της πρόσβασης στα στοιχεία τους, υποβάλλοντας αιτιολογημένη αίτηση στην ΑΑΔΕ.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.