Ντοκουμέντα που βλέπουν το φως της δημοσιότητας δείχνουν πως συνεργάτες του Ρόμαν Αμπράμοβιτς, μεταξύ των οποίων και υπάλληλοι της διεθνούς λογιστικής εταιρείας Deloitte, παραποίησαν έγγραφα που αποτύπωναν τη μεγάλη υπεράκτια επιχειρηματική αυτοκρατορία του ολιγάρχη, βοηθώντας τις επιχειρήσεις του να αποφύγουν τη φορολογία και να συγκαλύψουν περιουσιακά στοιχεία.
Σε εταιρικά έγγραφα που διέρρευσαν αποκαλύπτεται πως γινόταν επί πολλά έτη μια οργανωμένη αναδρομική χρονολόγηση εγγράφων, με βασικό εμπλεκόμενο τον στενό συνεργάτη του Ρώσου δισεκατομμυριούχου Εβγκένι Τένενμπαουμ.
Οι προσωπικές και οικονομικές υποθέσεις του Αμπράμοβιτς υπόκεινται πλέον σε περιορισμούς, λόγω των κυρώσεων που επέβαλαν το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ ως αντίδραση στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ωστόσο, τα έγγραφα εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το πώς ο Αμπράμοβιτς κατάφερε να αποκρύψει τις οικονομικές του υποθέσεις από τις αρχές για περισσότερο από μια δεκαετία, με την προφανή βοήθεια κρατικών αξιωματούχων και κορυφαίων συμβούλων.
Τα ευρήματα βασίζονται στη διαρροή του «Cyprus Confidential», που περιλαμβάνει περισσότερα από 500.000 έγγραφα, τα οποία παραδόθηκαν αρχικά στη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητικών Δημοσιογράφων (ICIJ) και αναλύθηκαν από οργανισμούς όπως η εφημερίδα Guardian, το Bureau of Investigative Journalism και το BBC.
Τα ψηφιακά ίχνη καταγράφουν την αναδιάρθρωση δισεκατομμυρίων λιρών που απέκτησε ο πρώην ιδιοκτήτης της Τσέλσι μέσω της αμφιλεγόμενης εξαγοράς πετρελαϊκών κοιτασμάτων στις παγωμένες ερημιές της Σιβηρίας, εν μέσω της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης.
Από το 1999 έως τουλάχιστον το 2013, μια ομάδα συνεργατών και λογιστών, στους οποίους είχε ανατεθεί η μεταφορά των κεφαλαίων σε offshore, εφάρμοσε τακτικές που, σύμφωνα με ειδικούς, ενδέχεται να συνιστούν απάτη και φοροδιαφυγή. Αυτό, όπως φαίνεται, περιελάμβανε την αναδρομική χρονολόγηση εγγράφων, προκειμένου να φαίνεται πως συμφωνίες και συναλλαγές είχαν πραγματοποιηθεί χρόνια νωρίτερα.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς αρνήθηκαν κάθε παράνομη πράξη και δήλωσαν ότι ο πελάτης τους βασίστηκε στις συμβουλές των συμβούλων του και της Deloitte Κύπρου. Ο Τενενμπάουμ αρνήθηκε επίσης κάθε παράνομη πράξη και δήλωσε ότι και ο ίδιος βασίστηκε στις εξειδικευμένες συμβουλές που του παρείχε η Deloitte Κύπρου.
Η Deloitte Κύπρου με τη σειρά της ανακοίνωσε πως «ενεργεί σύμφωνα με όλους τους ισχύοντες νόμους» και ότι δεν μπορούσε πλέον να έχει πρόσβαση στο σχετικό υλικό λόγω του χρόνου που έχει παρέλθει.
Τι αποκαλύπτουν τα έγγραφα που δημοσιεύει ο Guardian:
Τα 2 δισ. δολάρια που εξαφανίστηκαν
Τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Sibneft, ένα από τα πιο πολύτιμα στοιχεία του πλούσιου αποθέματος φυσικών πόρων της Ρωσίας, περιήλθαν στα χέρια του Αμπράμοβιτς κατά τη διάρκεια της χαοτικής περιόδου των ιδιωτικοποιήσεων μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Ο επιχειρηματίας απέκτησε την επιχείρηση έναντι περίπου 250 εκατ. δολαρίων και, σύμφωνα με πληροφορίες, ξόδεψε μόλις 19 εκατ. δολάρια από τα δικά του χρήματα.
Μέχρι τη στιγμή που πούλησε τις τελευταίες μετοχές του στη Gazprom το 2005, ο Αμπράμοβιτς είχε συγκεντρώσει 16 δισ. δολάρια, χρήματα τα οποία επένδυσε σε επενδύσεις, επαύλεις, σούπερ γιοτ και την ποδοσφαιρική ομάδα Τσέλσι.
Μια εταιρεία με έδρα την Κύπρο, η Kravin Investments, ήταν μία από τις πολλές εταιρείες μέσω των οποίων διοχετεύθηκαν αυτά τα χρήματα. Η Kravin έλαβε ένα έκτακτο κέρδος 3 δισ. δολαρίων τον Μάιο του 2003, από τα οποία διατήρησε περίπου 2 δισ. δολάρια.
Τα χρήματα παρέμεναν στον τραπεζικό λογαριασμό της Kravin ή δανείζονταν σε άλλες εταιρείες, αποφέροντας τόκους οι οποίοι, θεωρητικά, υπόκειντο σε φορολογία στην Κύπρο. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς άρχισαν σύντομα να καταστρώνουν σχέδια για να απαλλαγούν από τη φορολογία.
Σύμφωνα με τον Guardian, ο «φύλακας» της περιουσίας του Αμπράμοβιτς ήταν ο Δημήτρης Ιωαννίδης, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Deloitte Κύπρου πριν ιδρύσει τη δική του εταιρεία, τη Meritservus. Η εν λόγω εταιρεία έγινε ο βασικός χρηματοοικονομικός σύμβουλος του Αμπράμοβιτς, εξυπηρετώντας τον για σχεδόν 20 χρόνια, πριν υποβληθεί σε κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο το 2023, μαζί με τον Ιωαννίδη, λόγω του ρόλου της στην παροχή βοήθειας σε Ρώσους ολιγάρχες για την απόκρυψη του πλούτου τους.
«Είναι απαραίτητο να τροποποιηθούν αναλόγως οι οικονομικές καταστάσεις (της Kravin) και τα λογιστικά αρχεία για τα έτη 2003 και 2004», φέρεται να έγραψε ο Ιωαννίδης σε email τον Αύγουστο του 2005, αναφερόμενος σε συζητήσεις με εταίρους της Deloitte Κύπρου και πρώην συναδέλφους του, τον Αντώνη Ταλιώτη και τον Νίκο Χαραλάμπους.
Τον επόμενο μήνα, σε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα το οποίο κοινοποιήθηκε σε μέλη του προσωπικού της Meritservus και της επενδυτικής εταιρείας του Αμπράμοβιτς, της Millhouse, ο Ταλιώτης φάνηκε να συμφωνεί. «Θα πρέπει να γίνουν ορισμένες αλλαγές στους λογαριασμούς […]», έγραψε.
Οι εταιρείες Millhouse και Meritservus άρχισαν να συντάσσουν τα απαραίτητα έγγραφα, τα οποία έδειχναν ότι η Kravin απλώς διαχειριζόταν και επένδυε τα δισεκατομμύρια της Sibneft ως διαχειριστής για λογαριασμό μιας άλλης εταιρείας, της Kelvedon Worldwide, με έδρα τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους.
Τα σχετικά έγγραφα φέρουν ημερομηνίες μεταξύ Μαρτίου και Δεκεμβρίου 2003, παρότι είχαν συνταχθεί τουλάχιστον δύο χρόνια αργότερα.
Το αποτέλεσμα ήταν απλό: αν και τα δισεκατομμύρια παρέμεναν στους λογαριασμούς της Kravin για χρόνια, φαινόταν ότι τα χρήματα δεν είχαν ανήκει ποτέ πραγματικά στην Kravin. Και η Deloitte Κύπρου, που προφανώς γνώριζε την απάτη, ενέκρινε κανονικά τους λογαριασμούς.
Η ιστορία είχε ουσιαστικά ξαναγραφτεί, όπως υποδηλώνει η ανάλυση των εγγράφων, με αποτέλεσμα να εξαφανιστούν 2 δισ. δολάρια από τον ισολογισμό της Kravin – και μαζί με αυτά και οποιαδήποτε φορολογική υποχρέωση.
Ο Άντριου Μίτσελ, κορυφαίος εμπειρογνώμονας σε θέματα οικονομικού εγκλήματος και φορολογικού δικαίου, χαρακτήρισε στον Guardian το σχέδιο ως «προκλητική κίνηση για απαλλαγή από τη νόμιμη φορολογία περιουσιακών στοιχείων που, διαφορετικά, θα έπρεπε να υπόκεινται σε φορολογία». Αυτό, όπως ισχυρίστηκε, θα ισοδυναμούσε με «καθαρή» φοροδιαφυγή.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς απάντησαν ως εξής: «Απορρίπτουμε κάθε υπόνοια ότι ο πελάτης μας απέφυγε τη φορολογία ή προσπάθησε να εξαπατήσει τις κυπριακές αρχές. Η δημοσίευση τέτοιων ισχυρισμών θα συνιστούσε δυσφήμιση εις βάρος του. Εάν μια ρύθμιση προτάθηκε από επαγγελματίες συμβούλους του κύρους της Deloitte, θα ήταν απολύτως ορθό για τις εταιρείες που συνδέονται με τον πελάτη μας (στις οποίες δεν συμμετείχε καθημερινά) να βασιστούν σε αυτήν».
Η υπογραφή του Αμπράμοβιτς
Δεν ήταν η πρώτη φορά που οι υφιστάμενοι του Αμπράμοβιτς φαίνεται να κατέφυγαν σε αυτήν την πρακτική της αναδρομικής χρονολόγησης για να λύσουν ένα οικονομικό πρόβλημά του.
Το 2000, ο Τενενμπάουμ και ο Ιωαννίδης, που τότε εργάζονταν ακόμη για τη Deloitte Κύπρου, συναντήθηκαν στο Λονδίνο για να συζητήσουν ένα ευαίσθητο θέμα.
Ο Αμπράμοβιτς, όπως φαίνεται, ήθελε να αποσπάσει σχεδόν 100 εκατομμύρια δολάρια από κυπριακές εταιρείες που κατείχαν μερίδια στη Sibneft.
Σύμφωνα με τον Ιωαννίδη, ήταν απαραίτητο καμία συναλλαγή να μην αποκαλύπτει την ύπαρξη αυτών των κυπριακών εταιρειών και τα χρήματα να φαίνονται «κερδισμένα». Η λογική πίσω από αυτούς τους όρους δεν εξηγήθηκε.
Η λύση της Deloitte Κύπρου ήταν μια περίπλοκη αλλά φαινομενικά ψευδής ρύθμιση, στην οποία εμπλεκόταν άμεσα ο Αμπράμοβιτς, η οποία φαίνεται να βασίστηκε σε πλαστογραφημένες, αναδρομικές συμβάσεις παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, αναφέρει ο Guardian.
Από τις εν λόγω συμφωνίες φαίνεται ότι οι εταιρείες του Αμπράμοβιτς, ιδιοκτήτριες της Sibneft, είχαν καταβάλει σε μια ενδιάμεση εταιρεία 98 εκατ. δολάρια για «συμβουλευτικές υπηρεσίες» και συγκεκριμένα για συμβουλές σχετικά με την αγορά μετοχών.
Η εν λόγω μεσιτική εταιρεία φέρεται στη συνέχεια να είχε μεταβιβάσει το 99,9% των χρημάτων στον Αμπράμοβιτς, ως «προμήθεια» για τη δράση της ως «αντιπροσώπου» του.
Ωστόσο, οι εν λόγω αγορές μετοχών είχαν ήδη πραγματοποιηθεί έναν χρόνο νωρίτερα, πράγμα που σημαίνει ότι η μεσιτική εταιρεία έπρεπε να είχε συσταθεί τουλάχιστον έναν χρόνο πριν, προκειμένου οι αναδρομικές συναλλαγές στις οποίες εμπλεκόταν να φαίνονται νόμιμες.
Ο Ιωαννίδης βρήκε μια κατάλληλη κυπριακή εταιρεία «στο ράφι» με την επωνυμία PB Mediapower Enterprises.
Με την έγκριση του Τένενμπαουμ, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Deloitte Κύπρου υπέγραψαν τα αναδρομικά έγγραφα και ενσωμάτωσαν το περιεχόμενό τους στους ετήσιους λογαριασμούς της PB Mediapower.
Η προμήθεια του Αμπράμοβιτς μετατράπηκε στη συνέχεια σε γραμμάτια, τα οποία εξαργύρωσε τα επόμενα 3 χρόνια. Και τα αρχεία που διέρρευσαν περιέχουν 50 τέτοια γραμμάτια.
Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος των εγγράφων που αποτυπώνουν την πορεία της περιουσίας του Αμπράμοβιτς, χωρίς να αναφέρεται το όνομά του, όλες οι αιτήσεις αποπληρωμής των γραμματίων έφεραν την υπογραφή του.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς και του Τενενμπάουμ αρνήθηκαν ότι είχαν συμμετάσχει σε οποιαδήποτε αθέμιτη αναδρομική χρονολόγηση ή παραποίηση εγγράφων. Και οι δύο τόνισαν επίσης ότι βασίστηκαν στις εξειδικευμένες συμβουλές επαγγελματιών συμβούλων, όπως η Deloitte Κύπρου, καθώς και κυπριακών εταιρικών συμβούλων.
Το σπίτι-φάντασμα
Ένα από τα πιο αξιοπρεπή περιουσιακά στοιχεία του Αμπράμοβιτς ήταν μια επιβλητική έπαυλη στο Δυτικό Σάσεξ. Μάλιστα, κατά την πρώτη επίσκεψή του στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2003, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, φέρεται να πήγε στην έπαυλη αυτή με αεροπλάνο.
Δύο χρόνια αργότερα, όπως δείχνουν οι λογαριασμοί, το κτήμα περιλαμβανόταν σε πολυτελή περιουσιακά στοιχεία αξίας 650 εκατομμυρίων δολαρίων – μεταξύ των οποίων ένα ρετιρέ στο Λονδίνο, ένα γαλλικό κάστρο, ελικόπτερα, ιδιωτικά αεροσκάφη, γιοτ και ένα σούπερ αυτοκίνητο – τα οποία ανήκαν όλα σε μια κυπριακή εταιρεία, την Amiscan Investments.
Οι νέοι κυπριακοί κανόνες που θεσπίστηκαν το 2003 προέβλεπαν ότι τα στοιχεία αυτά θα έπρεπε να συμπεριληφθούν στους λογαριασμούς της Amiscan.
Όμως, μέχρι τη στιγμή που κατατέθηκαν οι εν λόγω λογαριασμοί, αυτή η τεράστια συλλογή του δισεκατομμυριούχου είχε εξαφανιστεί, χάρη στην ομάδα των οικονομικών συμβούλων του Αμπράμοβιτς.
Σε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα του Οκτωβρίου 2005, που στάλθηκε στον Τενενμπάουμ, ο Ιωαννίδης πρότεινε ότι ίσως θα ήταν «πιο συνετό να μην τα γνωστοποιήσουμε».
Τα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι οι συνεργάτες του Αμπράμοβιτς, μεταξύ των οποίων και ο Ιωαννίδης, συνεργάστηκαν για να αναδρομολογήσουν συμφωνίες, δημιουργώντας την ψευδή εντύπωση ότι τα περιουσιακά στοιχεία της Amiscan είχαν μεταβιβαστεί στον μέτοχό της στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, την Kelvedon Worldwide, στις αρχές του 2003.
Από τα ηλεκτρονικά μηνύματα προκύπτει ότι το προσωπικό της Deloitte Κύπρου συμμετείχε σε συζητήσεις σχετικά με αυτήν την «εξαφάνιση».Ο ελεγκτής ενέκρινε τους λογαριασμούς της Amiscan, στους οποίους πλέον δεν υπάρχει κανένα ίχνος τριών ακινήτων και ενός στόλου πολυτελών οχημάτων.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς και του Τενενμπάουμ αρνήθηκαν οποιαδήποτε παράνομη πράξη, συμπεριλαμβανομένης της αθέμιτης αναδρομικής χρονολόγησης, της παραποίησης ή οποιασδήποτε μορφής φοροδιαφυγής. Επίσης, δήλωσαν ότι οι πελάτες τους δεν μπορούσαν να θυμηθούν το πλαίσιο ή τις λεπτομέρειες εγγράφων ηλικίας άνω των 20 ετών.
Η Deloitte Κύπρου, απαντώντας επίσης εκ μέρους των Ταλιώτη και Χαραλάμπους, δήλωσε ότι «ενεργεί σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία». Ανέφερε ότι η αλληλογραφία ήταν ηλικίας άνω των 20 ετών και δεν ήταν πλέον προσβάσιμη, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούσε να σχολιάσει εάν το υλικό ήταν πλήρες ή ακριβές.
Πάντως, σε μία περίπτωση, η αναδρομική χρονολόγηση φαίνεται να οδήγησε σε κάτι άλλο πολύ σοβαρό: την παραπλάνηση ενός βρετανικού δικαστηρίου.
Αναζητώντας την αλήθεια
Το 2008, ο Αμπράμοβιτς βρέθηκε αντιμέτωπος με μια δαπανηρή αγωγή από τον Ρώσο επιχειρηματία Τσάλβα Τσιγκρίνσκι, πρώην εταίρο στην κοινή πετρελαϊκή τους επιχείρηση, τη Sibneft-Yugra.
Η συνεργασία έληξε με την εκδίωξη της εταιρείας του Τσιγκρίνσκι, της Sibir, η οποία έμεινε χωρίς τίποτα, αφήνοντας τον Αμπράμοβιτς ελεύθερο να υπογράψει τις συμφωνίες της Sibneft που θα τον έκαναν τον πλουσιότερο άνθρωπο της Ρωσίας.
Οι δικηγόροι του Τσιγκρίνσκι ισχυρίστηκαν ότι υπήρξε αθέμιτη πρακτική. Ο Αμπράμοβιτς, ισχυρίστηκαν, είχε μειώσει το μερίδιο του συνεργάτη του μέσω μιας σειράς μυστικών συναντήσεων που του έδωσαν τον πλήρη έλεγχο και, ως αποτέλεσμα, το πλήρες οικονομικό όφελος από την τελική πώληση στη Gazprom.
Σε κατάθεσή του ως μάρτυρας, ο Τενενμπάουμ αρνήθηκε να γνωρίζει οποιαδήποτε λεπτομέρεια του έργου πριν από την άνοιξη του 2004, όταν η Sibir δημοσιοποίησε τις καταγγελίες της.
«Έψαξα τα αρχεία, τα email και τα έγγραφά μου από το 2002 έως το 2004», δήλωσε στο δικαστήριο, «και μπορώ να επιβεβαιώσω ότι δεν έχω στην κατοχή μου κανένα αρχείο, έγγραφο ή άλλη επικοινωνία που να σχετίζεται με τη Sibneft-Yugra».
Τα αρχεία που διέρρευσαν από το «Cyprus Confidential» φαίνεται να έρχονται σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του.
Από αυτά προκύπτει ότι ο Τενενμπάουμ ενέκρινε μια σειρά συμφωνιών για κάποιες από τις συναλλαγές για τις οποίες ισχυρίστηκε στο δικαστήριο ότι δεν γνώριζε.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μεταβίβαση, το 2003, μετοχών της Sibneft-Yugra σε μια εταιρεία ιδιοκτησίας του Αμπράμοβιτς με την επωνυμία Ferenco Investment & Services, κάτι για το οποίο ο Τενενμπάουμ είχε δηλώσει στο δικαστήριο ότι δεν γνώριζε τίποτα.
Η κατάθεσή του, σύμφωνα με την απόφαση, επιβεβαιώθηκε από αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε ο Αμπράμοβιτς.
Επιπλέον, τα έγγραφα που υποβλήθηκαν στο δικαστήριο προς υποστήριξη της υπόθεσης του Αμπράμοβιτς, τα οποία υποτίθεται ότι δικαιολογούσαν την εξαγορά της Sibir από τη Sibneft, φαίνεται να έχουν αναδρομική ημερομηνία. Με άλλα λόγια, τα έγγραφα, όπως και η κατάθεση του Τενενμπάουμ, φαίνεται πως ήταν πλαστά.
Συνολικά, η ανάλυση των αρχείων της Κύπρου υποδηλώνει ότι περισσότερα από 1.000 έγγραφα που αφορούσαν την αυτοκρατορία του Αμπράμοβιτς είχαν αναδρομική ημερομηνία και συχνά αυτό γινόταν εν γνώση των πιο στενών συνεργατών του ολιγάρχη.
Έτσι, αυτός ο στενός κύκλος φέρεται να δημιούργησε μια παγκόσμια χρηματοοικονομική αυτοκρατορία μέσω της εξαπάτησης και της φοροδιαφυγής.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.