Τη δική του ξεχωριστή θέση στα βιβλία της ιστορίας φαίνεται να αποκτά ο Πάπας Λέων ΙΔ' με τη στάση που κρατά απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) καθώς οι έμμεσες αιχμές του προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ τον κατατάσσουν στη λίστα με τους Πάπες που ιστορικά ήρθαν σε σύγκρουση με παγκόσμιους ηγέτες, αντιπαρατέθηκαν δηλαδή με ορισμένες από τις πιο εμβληματικές πολιτικές μορφές της ιστορίας.
Η υποβόσκουσα αντιπαράθεση του προέδρου των ΗΠΑ με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ αποτελεί, όπως αναφέρει το Politico, απλώς το πιο πρόσφατο επεισόδιο μιας παράδοσης χιλιετιών, κατά την οποία παγκόσμιοι ηγέτες συγκρούονται με τον εκάστοτε επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας
Ο πόλεμος στο Ιράν προστίθεται στη λίστα άλλων ιστορικών εξελίξεων, όπως η παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και η Γαλλική Επανάσταση, που αποτέλεσαν σημεία ανάφλεξης και πυροδότησαν εντάσεις μεταξύ ποντίφικων και ορισμένων από τις πιο εμβληματικές πολιτικές μορφές της ιστορίας.
Η τελευταία σύγκρουση που μας απασχολεί έχει τις ρίζες της στη διαμάχη στη Μέση Ανατολή και στις επανειλημμένες εκκλήσεις του Πάπα για ειρήνη. Ο Λέων ΙΔ΄ ενόχλησε τον πρόεδρο δηλώνοντας ότι ο Θεός «δεν ακούει τις προσευχές εκείνων που διεξάγουν πόλεμο» και χαρακτηρίζοντας στη συνέχεια «απαράδεκτη» την απειλή του Τραμπ να καταστρέψει «έναν ολόκληρο πολιτισμό».
Στην πρώτη του αντίδραση, ο Τραμπ ανέφερε ότι ο πάπας είναι «ΑΔΥΝΑΜΟΣ απέναντι στο Έγκλημα και απαίσιος στην Εξωτερική Πολιτική», ενώ μέλη της κυβέρνησής του επέμειναν ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί έναν «δίκαιο πόλεμο» που διεξάγεται «στο όνομα του Ιησού Χριστού».
Η αντιπαράθεση μεταξύ των δύο ισχυρών ανδρών μπορεί να προκαλεί εντύπωση, αλλά κάθε άλλο παρά πρωτοφανής είναι για την Καθολική Εκκλησία. Στην πραγματικότητα, ο Λέων φαίνεται να ακολουθεί τα βήματα προκατόχων του, οι οποίοι επί 2.000 χρόνια αντιπαρατίθενται με καγκελάριους και πρωθυπουργούς, βασιλιάδες και αυτοκράτορες - ακόμη και με ορισμένους κυριολεκτικά «βαρβάρους».
Ο «πρώτος» Λέων που ύψωσε τη φωνή του
Ο πρώτος Πάπας Λέων (440-461) είναι γνωστός για τη σύγκρουσή του με μια μορφή αναμφίβολα πιο τρομερή από τον Τραμπ: τον Αττίλα τον Ούννο. Αφού λεηλάτησε την Ευρώπη, ο ηγέτης των Ούννων εισέβαλε στην Ιταλία και κατέστρεψε πόλεις στον βορρά της χερσονήσου. Η Ρώμη, τότε υπό τον αδύναμο δυτικό Ρωμαίο αυτοκράτορα Ουαλεντινιανό Γ΄, έμοιαζε καταδικασμένη - μέχρι που ο Λέων στάλθηκε να τον αναχαιτίσει το 452.
Χωρίς στρατό για να αποκρούσει τους εισβολείς, ο Πάπας επέλεξε τον διάλογο - και την απειλή θεϊκής τιμωρίας. Σύμφωνα με τον Έλληνα ιστορικό Πρίσκο, που είχε δειπνήσει με τον Αττίλα, ο ηγέτης των Ούννων φοβήθηκε τόσο τον Λέοντα ώστε διέταξε την αποχώρηση των στρατευμάτων του από την Ιταλία προς τη Γερμανία, όπου πέθανε λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα.
Νικώντας τον Ναπολέοντα
Ο αυτοκράτορας της Γαλλίας Ναπολέων Βοναπάρτης είχε μια ταραχώδη σχέση με την ηγεσία της Καθολικής Εκκλησίας. Ως ανερχόμενος στρατηγός εισέβαλε στην Ιταλία, νίκησε γρήγορα τις δυνάμεις των Παπικών Κρατών και ανακήρυξε τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Όταν ο 80χρονος Πάπας Πίος ΣΤ΄ (1775-1799) διαμαρτυρήθηκε, συνελήφθη και μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στη γαλλική πόλη Βαλάνς, όπου πέθανε λίγους μήνες αργότερα.
Ο διάδοχός του, Πίος Ζ΄ (1800-1823), φαίνεται πως έμαθε από την τύχη του προκατόχου του. Έσπευσε να διαπραγματευτεί συμφωνία με τη Γαλλική Δημοκρατία και ταξίδεψε στο Παρίσι για τη στέψη του Ναπολέοντα, παραμένοντας σιωπηλός ακόμη και όταν εκείνος αυτοστεφανώθηκε προκλητικά.
Οι σχέσεις, ωστόσο, επιδεινώθηκαν όταν ο Πάπας αρνήθηκε να στηρίξει το εμπάργκο κατά της Βρετανίας. Όπως και ο προκάτοχός του, φυλακίστηκε - αλλά, όντας νεότερος, κατάφερε να «επιβιώσει» πολιτικά του Ναπολέοντα, του οποίου η πορεία έληξε οριστικά το 1815 στο Βατερλό. Ο Πίος επέστρεψε θριαμβευτικά στη Ρώμη, ως «ζωντανός μάρτυρας» που είχε υπερισχύσει.
Διακριτική διπλωματία που έσωσε ζωές
Λίγοι Πάπες έδρασαν σε τόσο καθοριστική περίοδο όσο ο Πίος ΙΒ΄ (1939-1958) - και λίγοι έχουν τόσο σύνθετη κληρονομιά. Πριν εκλεγεί, διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία του 1933 μεταξύ Βατικανού και Γερμανίας, που προσέφερε νομιμοποίηση στο καθεστώς του Αδόλφου Χίτλερ και υποχρέωνε τον κλήρο να παραμείνει σιωπηλός καθώς οι Ναζί άρχιζαν τις διώξεις.
Ως Πάπας, επικρίθηκε για την αποτυχία του να καταγγείλει ανοιχτά τις ναζιστικές θηριωδίες. Οι υπερασπιστές του, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι επέλεξε τη δημόσια αυτοσυγκράτηση για να προχωρήσει σε πιο διακριτικές ενέργειες που έσωσαν χιλιάδες ζωές - όπως η παροχή θέσεων σε διωκόμενους Εβραίους επιστήμονες στο Βατικανό και η απόκρυψη χιλιάδων σε μοναστήρια της Ρώμης.
Στροφή προς την Ανατολή
Μετά την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας, ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ (1963-1978) υιοθέτησε την πολιτική της Ostpolitik, βασισμένη στον διάλογο με το Ανατολικό Μπλοκ. Παρά τις αντιδράσεις, η στρατηγική αυτή βελτίωσε τις συνθήκες για τους καθολικούς πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα.
Την ίδια γραμμή συνέχισε, πιο δυναμικά, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ (1978-2005), ενισχύοντας παράλληλα το πολωνικό κίνημα «Αλληλεγγύη» και οικοδομώντας σχέσεις με τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.
Η πρώτη θητεία του Τραμπ και η σχέση με τον Πάπα Φραγκίσκο
Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, ο Πάπας Φραγκίσκος (2013-2025) επέλεξε να επικρίνει τις πολιτικές, όχι το πρόσωπο. Πριν από την ορκωμοσία του 2017 δήλωσε ότι «όποιος σκέφτεται μόνο να χτίζει τείχη (…) δεν είναι χριστιανός», με τον εκπρόσωπό του να διευκρινίζει ότι επρόκειτο για μια γενική τοποθέτηση.
Η στάση αυτή ωστόσο επαναλήφθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της παποσύνης του: σαφείς θέσεις -όπως η ένθερμη υποστήριξη για την κλιματική δράση- χωρίς άμεση προσωπική σύγκρουση με τον πρόεδρο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
