Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ενισχύσουν την παρουσία τους στο Στενό του Ορμούζ, αντλώντας διδάγματα από τον «Πόλεμο των Δεξαμενόπλοιων» της δεκαετίας του 1980 όταν το Ιράν είχε θέσει και πάλι στο στρόχαστρό του τη ναυσιπλοΐα στον πόλεμο με το Ιράκ και τα αμερικανικά πολεμικά πλοία συνόδευαν τάνκερ του Κουβέιτ για να διασφαλίσουν τη ροή πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά.
Ένα παρόμοιο μοντέλο θα μπορούσαν να ακολουθήσουν και σήμερα οι ΗΠΑ, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Associated Press, υιοθετώντας πιο επιθετική στάση για την προστασία των πλοίων που διέρχονται από το Στενό, απ’ όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου σε περιόδους ειρήνης. Τα τελευταία χρόνια έχουν ήδη προχωρήσει σε πιο περιορισμένες συνοδείες πλοίων που δέχθηκαν επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ ο Αμεροκανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι έχει δώσει εντολή στον αμερικανικό στρατό να «πυροβολεί και να εξουδετερώνει» ιρανικά ταχύπλοα.
Ωστόσο, η παροχή συνοδείας πλοίων στο Ορμούζ δεν θα ήταν τόσο απλή υπόθεση. Η στρατιωτική τεχνολογία έχει εξελιχθεί σημαντικά από την εποχή του «Πολέμου των Δεξαμενόπλοιων». Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεν έχουν θέσει τους ίδιους σαφείς και περιορισμένους στόχους σε αυτή τη σύγκρουση όπως στη δεκαετία του 1980. Και δεν είναι βέβαιο ότι οι διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες θα αισθάνονταν ασφαλείς ακόμη και με συνοδεία του αμερικανικού Ναυτικού, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ αποτελούν πλέον ένα από τα εμπλεκόμενα μέρη στη σύγκρουση.
Μικρά σκάφη, μεγάλα προβλήματα
Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ είναι εξοικειωμένο με τις τακτικές μικρών σκαφών που χρησιμοποιούν οι παραστρατιωτικές δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν. Αντιμέτωποι με τις διεθνείς κυρώσεις που περιορίζουν την πρόσβασή τους σε στρατιωτικά πλοία, έχουν προσαρμοστεί χρησιμοποιώντας μικρότερα, πολιτικού τύπου σκάφη για στρατιωτικούς σκοπούς.
Για χρόνια, οι Φρουροί χρησιμοποιούν σκάφη μεγέθους μικρών αλιευτικών για να παρακολουθούν αμερικανικά αεροπλανοφόρα όταν αυτά διέρχονται από το Στενό. Αντί για καλάμια ψαρέματος, τα περισσότερα φέρουν βαριά πολυβόλα σοβιετικής εποχής προσαρμοσμένα στην πλώρη, καθώς και μικρούς εκτοξευτές ρουκετών.
Με τη χρήση αυτών των μικρών σκαφών, το Ιράν κατέλαβε αυτή την εβδομάδα δύο εμπορικά πλοία. Βίντεο που δημοσίευσαν οι Φρουροί δείχνει δυνάμεις τους πάνω σε περιπολικά σκάφη, τα οποία φαίνονται μικροσκοπικά δίπλα στα τεράστια πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Οι Φρουροί άνοιξαν πυρ κατά των πλοίων και στη συνέχεια τα κατέλαβαν, οπλισμένοι με τυφέκια εφόδου.
Πέρα από την προπαγανδιστική τους αξία, οι κατασχέσεις αυτές δείχνουν ότι, σχεδόν οκτώ εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, και παρά τον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στις ιρανικές ακτές, οι Φρουροί μπορούν με περιορισμένους πόρους να διαταράξουν αποτελεσματικά τη διέλευση από το Στενό και να θέσουν σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομία.
Ο «Πόλεμος των Δεξαμενόπλοιων»
Ο λεγόμενος «Πόλεμος των Δεξαμενόπλοιων» προέκυψε μέσα από τον σφοδρό οκταετή πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980.
Το Ιράκ ήταν το πρώτο που στόχευσε τις ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές και τα δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο. Το Ιράν απάντησε στη συνέχεια με μια εκτεταμένη εκστρατεία κατά πλοίων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της τοποθέτησης ναρκών.
Συνολικά, το Ιράκ επιτέθηκε σε περισσότερα από 280 πλοία έναντι 168 επιθέσεων από την πλευρά του Ιράν, σύμφωνα με το U.S. Naval Institute. Ωστόσο, η χρήση ναρκών από το Ιράν προκάλεσε σοβαρή αναστάτωση στην περιοχή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που στήριζαν τον Ιρακινό ηγέτη Σαντάμ Χουσεΐν με πληροφορίες, οπλισμό και άλλη βοήθεια, ξεκίνησαν την επιχείρηση «Earnest Will», συνοδεύοντας δεξαμενόπλοια του Κουβέιτ, τα οποία είχαν νηολογηθεί εκ νέου υπό αμερικανική σημαία.
Η επιχείρηση δεν ήταν χωρίς κινδύνους. Το κουβεϊτιανό υπερδεξαμενόπλοιο Bridgeton προσέκρουσε σε νάρκη ενώ τελούσε υπό αμερικανική συνοδεία στην αρχή της επιχείρησης. Επίσης, ιρακινός πύραυλος που έπληξε το USS Stark σκότωσε 37 ναύτες, ενώ επίθεση με ιρανική νάρκη τραυμάτισε 10 μέλη του πληρώματος στο USS Samuel B. Roberts. Επιπλέον, οι ΗΠΑ κατέρριψαν κατά λάθος ένα επιβατικό αεροσκάφος, θεωρώντας το μαχητικό, σκοτώνοντας και τους 290 επιβαίνοντες της πτήσης 655 της Iran Air.
Καμία εύκολη διέξοδος
Παρά τις προκλήσεις, η επιχείρηση του «Πολέμου των Δεξαμενόπλοιων» θεωρήθηκε επιτυχής, καθώς τα πλοία του αμερικανικού Ναυτικού συνόδευσαν περίπου 70 νηοπομπές στην περιοχή.
Ωστόσο, η επανάληψη ενός τέτοιου μοντέλου σήμερα θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Οι ΗΠΑ θα έπρεπε να εγγυηθούν ότι μπορούν να δημιουργήσουν μια ζώνη ασφαλείας την οποία το Ιράν δεν θα μπορούσε να διαπεράσει κάτι ιδιαίτερα απαιτητικό, καθώς ακόμη και μία μόνο επίθεση με πύραυλο, drone ή σκάφος θα αρκούσε για να επαναφέρει τον φόβο που ήδη κυριαρχεί στο Στενό.
«Ακόμη κι αν συγκρίνουμε την κατάσταση με τον “Πόλεμο των Δεξαμενόπλοιων”, μόνο και μόνο λόγω της εξέλιξης της στρατιωτικής τεχνολογίας, ιδίως στον τομέα των ασύμμετρων απειλών, είναι πλέον πολύ πιο δύσκολο να διασφαλιστεί μια θαλάσσια οδός απ’ ό,τι τότε», δήλωσε ο αναλυτής της εταιρείας Verisk Maplecroft, Τόρμπιορν Σόλτβεντ.
«Εκτός αν υπάρξει κάποιου είδους συμφωνία ή αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να περιορίσουν ουσιαστικά την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί ταχύπλοα, drones και πυραύλους μικρού βεληνεκούς, τότε το πρόβλημα αυτό θα παραμείνει άλυτο».
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους ευρωπαϊκές χώρες, παρά την πίεση από τον Ντόναλντ Τραμπ, έχουν δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε αποστολή συνοδείας πλοίων πριν από το τέλος του πολέμου.
Η κυβέρνηση Ρίγκαν είχε επίσης πιο περιορισμένους και σαφείς στόχους κατά τη διάρκεια της επιχείρησης στον Ψυχρό Πόλεμο, όπως η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό, σύμφωνα με τον Τομ Ντάφι, πρώην Αμερικανό διπλωμάτη και αξιωματικό του Ναυτικού.
«Αντίθετα, οι αμερικανικοί στόχοι σήμερα μοιάζουν με ένα καλειδοσκόπιο, από αλλαγή καθεστώτος μέχρι κάθε είδους μαξιμαλιστικές επιδιώξεις», δήλωσε ο Ντάφι, ο οποίος δημοσίευσε πρόσφατα το βιβλίο «Tanker War in the Gulf».
Τα τελευταία χρόνια, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ παρείχε περιορισμένη συνοδεία πλοίων μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, προκειμένου να τα προστατεύσει από επιθέσεις των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι στην Υεμένη. Ωστόσο, επικεντρώθηκε κυρίως σε πλοία υπό αμερικανική σημαία ή σε εκείνα που μετέφεραν προμήθειες για την αμερικανική κυβέρνηση.
Κατά τις επιχειρήσεις αυτές, το Ναυτικό αντιμετώπισε τις πιο έντονες θαλάσσιες συγκρούσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η χρήση στρατιωτικής ισχύος για να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση από το Στενό του Ορμούζ ενδέχεται να οδηγήσει σε εξίσου σφοδρές συγκρούσεις.
Ο Τομ Ντάφι επισήμανε ότι δεν είναι σαφές αν η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί καν μια τέτοια αντιπαράθεση.
«Υπάρχει ανακοίνωση του Λευκού Οίκου αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με την οποία η εκεχειρία δεν διακυβεύεται, επειδή δεν στοχοποιούνται αμερικανικά και ισραηλινά πλοία. Αυτό αποτελεί μια θεμελιώδη μετατόπιση», δήλωσε. «Ξεπερνά αιώνες αμερικανικής πρακτικής και θέσεων σχετικά με την ανάγκη για ελευθερία της ναυσιπλοΐας».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
