Του Νικόλα Μπάρδη
Η Σέριφος, ένα από τα πιο όμορφα και γραφικά Κυκλαδονήσια, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα μεταλλεία, οι παλιές εγκαταστάσεις των οποίων και οι στοές υπάρχουν ακόμη στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού. Το έδαφος της Σερίφου είναι πλούσιο σε κοιτάσματα μεταλλεύματος και έγινε πηγή πλούτου για την οικογένεια Γρόμαν που ανέλαβε την εξόρυξη, παίρνοντας τη διοίκηση της εταιρείας «Σέριφος – Σπηλιαλέζα». Την εταιρεία ίδρυσε η γαλλική μεταλλευτική εταιρεία του Λαυρίου και το νεοκλασικό κτίριο όπου στεγαζόταν το διοικητήριο της εταιρείας υπάρχει ακόμα και σήμερα στον οικισμό Μεγάλο Λιβάδι. Η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Σερίφου από τον Αιμίλιο Γρόμαν ξεκίνησε το 1885, οπότε και συμβλήθηκε με την εταιρεία.
Ο Γρόμαν προσηλύτισε πολλούς κατοίκους του νησιού να δουλέψουν στις στοές, ζητώντας να του εκχωρήσουν τα χωράφια τους ή αναγκάζοντάς τους να του τα δώσουν, δίνοντάς τους σε αντάλλαγμα ένα ισχνό μεροκάματο. Μάλιστα, εκείνη την περίοδο ο πληθυσμός του νησιού αυξήθηκε περίπου κατά 2000 άτομα, καθώς ήρθαν πολλοί εργάτες στη Σέριφο από άλλα νησιά του Αιγαίου, όπως Πάρος, Αμοργός, Κάρπαθος, αλλά και από άλλες περιοχές της χώρας, όπως την Πελοπόννησο, προκειμένου να εργαστούν στα μεταλλεία. Ωστόσο, οι συνθήκες εργασίας στα ορυχεία ήταν πολύ σκληρές, ενώ σύμφωνα με ιστορικές πηγές και μαρτυρίες χιλιάδες εργατών ξεψύχησαν στις σκοτεινές στοές των ορυχείων, λόγω των απάνθρωπων συνθηκών εργασίας, αλλά και λόγω μηδαμινών μέτρων ασφαλείας.
Η εκμετάλλευση των εργατών συνεχίστηκε και μετά τη διαδοχή του Αιμίλιου Γρόμαν από τον γιο του Γεώργιο. Οι μεταλλωρύχοι ήταν αναγκασμένοι να παρουσιάζονται στις στοές το ξημέρωμα και να αποχωρούν με τη δύση του ηλίου, και επειδή τα σπίτια τους βρίσκονταν σε απομακρυσμένες περιοχές της Σερίφου περπατούσαν καθημερινά πολλά χιλιόμετρα, διασχίζοντας τα φιδίσια μονοπάτια του νησιού, για να φτάσουν στον προορισμό τους. Κάποια από αυτά τα μονοπάτια σώζονται μέχρι σήμερα, όπως αυτό που οδηγεί από την περιοχή Γύφτικα στη Χώρα και αποτελεί μέρος παλιού μονοπατιού των μεταλλωρύχων. Αυτοί οι άνθρωποι δούλευαν νυχθημερόν για ένα κομμάτι ψωμί, ενώ δεν είχαν κανέναν στο πλευρό τους να τους σταθεί και να τους βοηθήσει να κατοχυρώσουν τα δικαιώματά τους.
Η κατάσταση αυτή κλιμακώθηκε στις 7 Αυγούστου 1916 με τη γνωστή εξέγερση της Σερίφου, που αποτελεί μία από τις πρώτες και σημαντικότερες οργανωμένες εργατικές απεργίες και εξεγέρσεις στην Ελλάδα. Εκείνη την ημέρα οι εργάτες αρνήθηκαν να φορτώσουν τα μεταλλεύματα στο πλοίο «Μανούσι», που επρόκειτο να τα μεταφέρει, μέχρι να ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους. Επί της ουσίας οι μεταλλωρύχοι ζητούσαν τα αυτονόητα: 8ωρη εργασία, καλύτερους μισθούς, υγειονομική περίθαλψη και μέτρα ασφαλείας, για να μην κινδυνεύουν μέσα στις στοές. Η διεύθυνση της εταιρείας αρνήθηκε κατηγορηματικά να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους και ενημέρωσε την Ελληνική Κυβέρνηση για τα γεγονότα. Η απεργία συνεχίστηκε χωρίς βία μέχρι τις 21 Αυγούστου, οπότε και έληξε με αιματοχυσία, μετά την απόβαση στο νησί 30 χωροφυλάκων, που άνοιξαν πυρ κατά των απεργών.
Μετά από τον αιματηρό αγώνα τους και αφού η κατάσταση στο νησί ομαλοποιήθηκε, ορισμένα αιτήματα ικανοποιήθηκαν, όπως η 8ωρη εργασία, οι καλύτεροι μισθοί και τα έξοδα μεταφοράς από και προς τα μεταλλεία, που θα κάλυπτε πλέον η εταιρεία. Τα μεταλλεία λειτούργησαν στη Σέριφο μέχρι τη δεκαετία του 1960 και έκτοτε ερειπώθηκαν. Σήμερα στέκουν σιωπηλοί μάρτυρες του παρελθόντος και περιμένουν μία δεύτερη ευκαιρία, για να συντηρηθούν, να αξιοποιηθούν και να είναι επισκέψιμα. Ο Δήμαρχος του νησιού κ. Κώστας Ρεβίνθης μιλώντας στην κάμερα του Όπου Υπάρχει Ελλάδα τόνισε, πως πρέπει να διασωθεί το ιστορικό μεταλλευτικό τοπίο της Σερίφου και να συντηρηθούν όλα τα μνημεία, παλιά και νεότερα, για να μην χάσει το νησί την ξεχωριστή του ταυτότητα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
