Οι επιβλητικές Καμάρες της Καβάλας

Του Νικόλα Μπάρδη

Στην καρδιά της Καβάλας συναντούμε το Παλαιό Υδραγωγείο, γνωστό και ως Καμάρες, που αναμφίβολα αποτελεί τοπόσημο και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ιστορικά μνημεία της πόλης. Το καλοδιατηρημένο υδραγωγείο είναι πιθανώς ρωμαϊκής προέλευσης, ωστόσο η σημερινή του δομή χρονολογείται στον 16ο αιώνα. Ένα βυζαντινό τείχος των αρχών του 14ου αιώνα, που χτίστηκε ως μέρος των οχυρώσεων στην ακρόπολη της Καβάλας, πιθανότατα λειτουργούσε και ως υδραγωγείο. Αν ισχύει αυτή η θεωρία, τότε πρόκειται για ένα σπάνιο δείγμα βυζαντινού υδραγωγείου, δεδομένου ότι οι βυζαντινές πόλεις χρησιμοποιούσαν συνήθως πηγάδια και δεξαμενές για την υδροδότηση, αντί να συντηρήσουν και να αξιοποιήσουν τα ήδη υπάρχοντα ρωμαϊκά υδραγωγεία, ή να δημιουργήσουν νέα.

Ο αλλοτινός τοίχος του φράγματος αντικαταστάθηκε με το σημερινό τοξωτό υδραγωγείο κατά τη διάρκεια της επιδιόρθωσης και βελτίωσης των οχυρώσεων του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, και την ίδια περίοδο έγιναν αναστηλώσεις και σε άλλα μνημεία της πόλης. Κάποιοι ιστορικοί και συγγραφείς τοποθετούν την κατασκευή του υδραγωγείου μέχρι το 1522, αλλά μια πιο πιθανή περίοδος είναι μεταξύ 1530 και 1536. Εκείνα τα χρόνια έγιναν μεγάλα έργα υποδομής στην πόλη, που αποσκοπούσαν στην ανασυγκρότηση της αστικής εικόνας, μετά την καταστροφή του 1391. Μέχρι το 1911 το υδραγωγείο εξακολουθούσε να τροφοδοτεί την πόλη με πόσιμο νερό από την περιοχή της Παλιάς Καβάλας, σε υψόμετρο 400 μέτρων. Σήμερα μαγεύει τους επισκέπτες με την αρχιτεκτονική και το μέγεθός του, αποτελώντας συνάμα σήμα κατατεθέν της σύγχρονης πόλης.

Οι Καμάρες έχουν μέγιστο ύψος τα 25 μέτρα. Η επιβλητική αυτή κατασκευή στηρίζεται σε 18 ογκώδη μεσόβαθρα και φέρει διπλή και σε ορισμένα σημεία τριπλή σειρά επάλληλων τόξων. Κατασκευάστηκε για να γεφυρώσει το χαμηλό μέρος που χωρίζει την χερσόνησο της Παναγίας από τα απέναντι υψώματα. Ο αγωγός έχει μήκος 6 χιλιομέτρων και ξεκινά από τη λεγόμενη «Μάνα του Νερού», ενώ φτάνει στην πόλη μέσω γεφυρών και δεξαμενών. Ολόκληρο το νότιο τμήμα και ένα μέρος του βόρειου άκρου αναστηλώθηκαν πλήρως και τοποθετήθηκαν πεσσοί από την Αίγυπτο. Οι δύο επιγραφές που συναντούμε στα Αραβικά και τα Ελληνικά πιστοποιούν το γεγονός, ότι οι εργασίες αναστήλωσης εκτυλίχθηκαν το 1818 με τη χρηματοδότηση του Μεχμέτ Αλή.
Το επιβλητικό υδραγωγείο είναι κατασκευασμένο από τοπικό γρανίτη και έχει αρκετά πλίνθινα στοιχεία, ενώ αρθρώνεται σε τρία συνολικά διαζώματα. Το κάτω διάζωμα αποτελείται από σχεδόν

τετράγωνους πεσσούς, πλευράς 6 μέτρων και μονά τόξα. Στο μεσαίο διάζωμα, η διάσταση περιλαμβάνει εναλλαγή μονών και διπλών τόξων, ενώ στο άνω διάζωμα υπάρχει ο αγωγός μεταφοράς του νερού. Ακόμη, υπάρχουν δύο δεξαμενές, μία στο βόρειο και μία στο νότιο άκρο, στις οποίες γινόταν καθορισμός του νερού με το σύστημα της υπερχείλισης. Από εκεί το νερό διανεμόταν στις γειτονιές της πόλης, στις κρήνες, τα δημόσια κτίρια και σε λίγες ιδιωτικές κατοικίες. Η λειτουργία του υδραγωγείου διεκόπη το 1912, όταν οι Βούλγαροι μετέτρεψαν τον κύριο αγωγό νερού σε δρόμο, με αποτέλεσμα να προκληθούν μεγάλες βλάβες αλλά και να μολυνθούν τα ύδατα. 

Στις μέρες μας το Παλαιό Υδραγωγείο αποτελεί ένα αληθινό στολίδι για την πόλη της Καβάλας, και μαζί με το Φρούριο, τα παραδοσιακά κτίρια, τα διάσπαρτα θρησκευτικά μνημεία και το λιμάνι συνθέτουν ένα σπάνιο αστικό μωσαϊκό με ταυτότητα και χαρακτήρα.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.