Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) επανέφερε τις απειλές του για ενδεχόμενη αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, εάν οι σύμμαχοι δεν συμβάλουν στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Η ένταση με τις ευρωπαϊκές χώρες απειλεί τη συμμαχία που αποτελεί θεμέλιο της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Από όλες τις προειδοποιήσεις στο οπλοστάσιο του Αμερικανού προέδρου η αποχώρηση από τη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ είναι μεταξύ αυτών που έχει χρησιμοποιήσει περισσότερο, σημειώνει σε ανάλυσή του το BBC.
Και τώρα την επαναφέρει.
Ερωτηθείς από τη βρετανική εφημερίδα The Telegraph αν επανεξετάζει τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απάντησε: «Ω ναι… θα έλεγα ότι [βρισκόμαστε] πέρα από την επανεξέταση», εκφράζοντας εκ νέου την οργή του επειδή οι σύμμαχοι δεν συμμετέχουν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, μαζί με το Ισραήλ, κατά του Ιράν.
«Νομίζω ότι θα έπρεπε να είναι αυτόματο», υπογράμμισε.
Η έντονη ρητορική του Τραμπ αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την παρανόηση του τρόπου λειτουργίας αυτής της συμμαχίας των 32 μελών.
Το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δεσμεύει τη συμμαχία σε συλλογική άμυνα. Μια επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, αλλά η ενεργοποίησή του απαιτεί συναίνεση. Επίσης, η συνθήκη του 1949 αναφέρεται μόνο σε κρίσεις στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Οι σύμμαχοι έχουν αποφύγει να εμπλακούν σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν είχαν προηγουμένως ενημερωθεί, ιδίως καθώς παραμένουν ασαφείς οι στόχοι του, εν μέσω αντικρουόμενων μηνυμάτων από την κυβέρνηση Τραμπ.
Το Άρθρο 5 έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, μετά τις επιθέσεις της 11η Σεπτεμβρίου 2001.
Ο Τραμπ αναφέρθηκε επίσης στην Ουκρανία, λέγοντας: «Έχουμε εμπλακεί αυτόματα, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας».
Μετά την ευρείας κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στον συντονισμό της αντίδρασης των δυτικών κυβερνήσεων, εκτιμώντας ότι οι ενέργειες του Βλαντίμιρ Πούτιν αποτελούσαν απειλή για όλους.
Το ΝΑΤΟ, ως συμμαχία, παρείχε υποστήριξη, αλλά απέφυγε την επικίνδυνη προοπτική άμεσης εμπλοκής ως μέρος της σύγκρουσης.
Ακόμη και πριν την εκλογή του στην προεδρία των ΗΠΑ το 2017, ο Τραμπ χαρακτήριζε επανειλημμένα το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», το περιέγραφε ως «ξεπερασμένο» και υποστήριζε ότι «κοστίζει μια περιουσία» στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Φέτος, ο Τραμπ χλεύασε τη συμμαχία, λέγοντας ότι η Ρωσία θα είχε καταλάβει ολόκληρη την Ουκρανία αν οι ΗΠΑ δεν λειτουργούσαν ως «εγγυητής» του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ παραλίγο να αποσύρει τις ΗΠΑ από τις αρχές του 2019, κατά την πρώτη του θητεία.
«Είδαμε σαφείς ενδείξεις ότι ο Τραμπ προετοιμαζόταν να υλοποιήσει την απειλή του», έγραψε ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ στα πρόσφατα απομνημονεύματά του, On my Watch.
Ο Στόλτενμπεργκ περιγράφει ότι εμφανίστηκε στο Fox News και απέδωσε στον Τραμπ την πίεση που οδήγησε τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Σύμφωνα με την αφήγησή του, ο Τραμπ είδε αυτή την αναφορά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια δεν εκφώνησε την ομιλία που, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε ετοιμάσει ο Λευκός Οίκος για αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών του Τραμπ βρισκόταν η συμφωνία του 2014, σύμφωνα με την οποία οι χώρες θα έπρεπε να δαπανούν το 2% του ΑΕΠ τους για την άμυνα και τότε, αυτό παρουσιαζόταν ως «κατευθυντήρια γραμμή».
Οι στρατιωτικές δαπάνες έχουν αυξηθεί σημαντικά από σχεδόν όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ, εν μέρει ως απάντηση στις πιέσεις του Τραμπ και εν μέρει λόγω της αυξανόμενης απειλής από τη Ρωσία.
Η νέα αυτή κρίση αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την αποφασιστικότητα των ευρωπαϊκών χωρών και του Καναδά να ενισχύσουν τις άμυνές τους και να βασιστούν περισσότερο στις δικές τους δυνάμεις για την ασφάλειά τους. Ωστόσο, παραμένει το σκληρό δεδομένο ότι η ισχύς του αμερικανικού στρατού είναι καθοριστική.
Η συνεισφορά των ΗΠΑ αντιστοιχεί σήμερα περίπου στο 62% του προϋπολογισμού του ΝΑΤΟ, ενώ το Πεντάγωνο διαθέτει μέσα και δυνατότητες πληροφοριών που οι άλλοι σύμμαχοι δεν μπορούν ακόμη να ανταγωνιστούν.
Αυτή τη φορά, και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, που δηλώνει πρώην υποστηρικτής της συμμαχίας, παρενέβη στο ζήτημα.
«Νομίζω ότι δεν υπάρχει αμφιβολία πως, δυστυχώς, μετά το τέλος αυτής της σύγκρουσης θα χρειαστεί να επανεξετάσουμε αυτή τη σχέση», δήλωσε στο Fox News.
Αναφερόμενος στις αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη, υποστήριξε ότι η μη χρήση τους «για την υπεράσπιση των αμερικανικών συμφερόντων» σημαίνει ότι «το ΝΑΤΟ είναι μονόδρομος».
Η Βρετανία αρχικά αρνήθηκε την πρόσβαση σε αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη, αλλά στη συνέχεια άλλαξε στάση, δηλώνοντας ότι οι βάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για «αμυντικές επιχειρήσεις». Η καθυστέρηση αυτή συνεχίζει να προκαλεί επικρίσεις από τον Αμερικανικό πρόεδρο και τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται «υπουργός Πολέμου». Οι δύο τους έχουν επανειλημμένα ειρωνευτεί τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, λέγοντας «δεν είναι ο Τσόρτσιλ», παραπέμποντας στον ηγέτη της Βρετανίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Την Τρίτη, η Ιταλία αρνήθηκε να επιτρέψει την προσγείωση αμερικανικών αεροσκαφών που κατευθύνονταν προς τη Μέση Ανατολή για πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ η Ισπανία έκλεισε τον εναέριο χώρο της για αμερικανικές πτήσεις που διεξάγουν στρατιωτικές εκστρατείες κατά του Ιράν.
Ο Ρούμπιο πρόσθεσε ότι τελικά η απόφαση ανήκει στον πρόεδρο.
Ωστόσο, δεν είναι αποκλειστικά δική του.
Το Κογκρέσο των ΗΠΑ ψήφισε στα τέλη του 2023 νόμο που απαγορεύει στον πρόεδρο να αποσύρει μονομερώς τη χώρα από το ΝΑΤΟ χωρίς την έγκριση των δύο τρίτων της Γερουσίας ή νέα νομοθετική πράξη.
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, και κυρίως ο σημερινός γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε, θα χρειαστεί να αφιερώσουν χρόνο για να πείσουν και να κατευνάσουν τον Τραμπ ότι η παραμονή στη συμμαχία είναι προς το συμφέρον τόσο του ίδιου όσο και των ΗΠΑ.
Ο Ρούτε, όπως και ο Στόλτενμπεργκ πριν από αυτόν, έχει χαρακτηριστεί «ψιθυριστής του Τραμπ» για τις προσπάθειές του, δημόσια και ιδιωτικά, να κρατήσει τον απρόβλεπτο πρόεδρο κοντά στη συμμαχία. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας, χρησιμοποιώντας μια τακτική επιβράβευσης και επαίνου, θεωρείται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να αποτρέψει τον Τραμπ από το να προχωρήσει στην απειλή του να «πάρει» τη Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή της Δανίας, που επίσης είναι μέλος του ΝΑΤΟ, νωρίτερα φέτος.
Ωστόσο, ο Ρούτε έχει δεχθεί και επικρίσεις από άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ επειδή έδειξε υπερβολική στήριξη στον πόλεμο κατά του Ιράν, τον οποίο χαρακτήρισε ως ενέργεια του Τραμπ «για να γίνει ο κόσμος πιο ασφαλής».
Η βασική του προτεραιότητα, ωστόσο, είναι να διατηρήσει ενωμένη τη συμμαχία των 77 ετών, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες προκλήσεις στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή, αλλά και από τον Λευκό Οίκο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
