Αμέσως μετά το χάος που επικράτησε στο Εφετείο Κακουργημάτων στη Λάρισα, που δίκαζε τους υπαίτιους για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, ο Άρειος Πάγος με μακροσκελή ανακοίνωση τοποθετείται σχετικά με όσα συνέβησαν την πρώτη ημέρα της δίκης: Συγκεκριμένα τονίζεται, ότι στα δικαστήρια της Λάρισας έχουν καταγραφεί ακραίες παράνομες συμπεριφορές «ενδιαφερομένων» οι οποίοι είχαν σκοπό να καταστήσουν ανέφικτη την εκδίκαση της υπόθεσης και ότι πρόκειται για τους ίδιους, που προηγουμένως ζητούσαν την επίσπευση της δίκης. Ότι στη δίκη αυτή δεν αρμόζουν φαινόμενα αγανακτισμένων δήθεν πολιτών, που ουδεμία σχέση έχουν με την υπόθεση, οι οποίοι απειλούν τη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα των δικαστών. Ότι τα αρχικά στάδια μιας ποινικής πολυπρόσωπης δίκης είναι εκ των πραγμάτων πιο απαιτητικά σε οργανωτικό επίπεδο καθώς προϋποθέτουν τη παρουσία και τη νομιμοποίηση των διαδίκων σε αντίθεση με τη συνέχεια της αποδεικτικής διαδικασίας. Ότι συγκριτικά με τις υπάρχουσες αίθουσες η ειδικά διαμορφωθείσα αίθουσα της «ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ» πληροί πλήρως τις καλύτερες προδιαγραφές για τη διεξαγωγή της δίκης. Τέλος ο ΑΠ απευθύνει έκκληση προς όλους τους εμπλεκόμενους στη δίκη να συμβάλλουν στην ομαλή διεξαγωγή και ολοκλήρωση της με στόχο τη δικαίωση των θυμάτων.
Νομίζω, ότι για πρώτη φορά ο ΑΠ καταδικάζει τόσο κατηγορηματικά παράνομες συμπεριφορές σε δικαστήρια και απευθύνει έκκληση σε όλους τους εμπλεκόμενους να συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της δίκης. Επομένως, χρήσιμο θα είναι να ανιχνεύσουμε τι ακριβώς διαδραματίζεται πέραν από τις φωνές, τις διαμαρτυρίες και τις απειλές.
Η κατάληξη της δίκης για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών που στοίχισε τη ζωή 57 νέων ανθρώπων κινδυνεύει να εξελιχθεί αντί για μια παραδειγματική τιμωρία των υπαιτίων μετά από μια «δίκαια» δίκη σε μια πολιτική δίκη, όπου κάποιοι κτίζουν πολιτική και δικηγορική καριέρα με την παρατήρηση, ότι το πολιτικό αποτέλεσμα δημιουργείται από την απόφαση και όχι από τις εφήμερες εντυπώσεις της διαδικασίας. Σε κάθε περίπτωση, όταν η πολιτική μπλέκει με τη δικαιοσύνη υποφέρει η δικαιοσύνη.
Η δίκη για το δυστύχημα των Τεμπών σε πρώτο βαθμό είχε προγραμματιστεί για τις 23 Μαρτίου στο Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας, ενώ παράλληλα διεξάγονται μετά εμποδίων άλλες σχετικές δίκες. Στην κατάμεστη δικαστική αίθουσα από δικηγόρους, μάρτυρες, συγγενείς θυμάτων και ακροατές άρχισε η δίκη με απαγόρευση από το δικαστήριο να μεταδοθεί η διαδικασία από την τηλεόραση, μέτρο, που μπορεί να συντείνει στην ολοκλήρωση της δίκης σε προβλεπτό χρόνο. Σε ολόκληρη τη διάρκεια της συνεδρίασης επικράτησε χάος από τις φωνές και τις διαμαρτυρίες των παρισταμένων παραγόντων και μη της δίκης ακόμα και των συνηγόρων, ότι η αίθουσα είναι ακατάλληλη για να παρακολουθήσουν τη δίκη καθήμενοι όλοι οι παράγοντες της δίκης και οι «ενδιαφερόμενοι» ακροατές. Οι δικηγόροι όλων των πλευρών απείλησαν με αποχή από τη διαδικασία λόγω της ακαταλληλότητας της δίκης, μολονότι έχουν προβλεφθεί αποκλειστικά για αυτούς 250 θέσεις. Είναι όμως γεγονός, ότι για τους επωνύμους ποινικολόγους- δικηγόρους της Αθήνας η προβλεπόμενη μεγάλη διάρκεια της δίκης και η απόσταση μπορεί να προκαλέσει δυσχέρειες για την παρακολούθησή της και επαγγελματικά προβλήματα επαρκείας για τις υποχρεώσεις τους.
Εξαιτίας της τεταμένης ατμόσφαιρας το δικαστήριο αναγκάσθηκε να διακόψει τη συνεδρίαση 4 φορές, ενώ η μόνη δικαστική πράξη που έγινε ήταν η εκφώνηση των ονομάτων των 36 κατηγορουμένων εκ των οποίων παρέστησαν μόνο 4, οι δε υπόλοιποι εκπροσωπήθηκαν από τους δικηγόρους τους. Στη συνέχεια η δίκη αναβλήθηκε για την 1η Απριλίου, οπότε με καλύτερη διευθέτηση του χώρου θα δημιουργηθούν 60 νέες θέσεις και η δίκη μπορεί να προχωρήσει χωρίς τεχνικά προβλήματα με την κατόπιν αστυνομικού ελέγχου κατά προτεραιότητα είσοδο στην αίθουσα όλων των παραγόντων της δίκης και των συγγενών των θυμάτων σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης.
Το Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας είναι αρμόδιο καθ΄ ύλη και κατά τόπο για να δικάσει, σύμφωνα με το παραπεμπτικό βούλευμα, τους υπαίτιους για το δυστύχημα των Τεμπών και ως εκ τούτου η δίκη πρέπει να διεξαχθεί σε δικαστική αίθουσα της περιφερείας του, γιατί δεν προβλέπεται από τον ΚΠΔ παραπομπή μα απόφαση του ΑΠ σε δικαστήριο άλλης εφετειακής περιφέρειας λόγω ακαταλληλότητας της δικαστικής αίθουσας. Άλλωστε με πρόσφατη απόφαση του ΑΠ απορρίφθηκε αίτημα δικηγόρων να παραπεμφθεί η εκδίκαση της υπόθεσης σε δικαστήριο της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης.
Οι δικαστικές αίθουσες ορίζονται με δικαστική απόφαση, όπως έγινε με το συνεδριακό Κέντρο « ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που αφού διαμορφώθηκε κατάλληλα ορίστηκε ως δικαστική αίθουσα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία η αίθουσα μπορεί να φιλοξενήσει αξιοπρεπώς όλους τους παράγοντες της δίκης και είναι η δεύτερη μεγαλύτερη δικαστική αίθουσα της χώρας μετά την αίθουσα τελετών του Εφετείου Αθηνών. Το δικαστήριο, αν οι συνθήκες το επιβάλλουν, μπορεί να μεταφέρει τη δίκη σε άλλη δικαστική αίθουσα της ίδιας εφετειακής περιφέρειας.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα η δίκη για το δυστύχημα στα Τέμπη, που έπρεπε να έχει στόχο την αναζήτηση των ευθυνών και την τιμωρία των υπαιτίων, εξελίσσεται σε πολιτική δίκη κατά του πολιτικού συστήματος με επίθεση στο στάδιο αυτό κατά της δικαιοσύνης για τη μη διεξαγωγή από άποψη δικαστικής αίθουσας αξιοπρεπούς δίκης ενώ το ζητούμενο είναι δικαίας δίκης. Κάποιοι από τις οικογένειες των θυμάτων και οι ποινικολόγοι δικηγόροι επιμένουν στην αλλαγή της αίθουσας ενώ γνωρίζουν σύμφωνα με τα παραπάνω, ότι δεν είναι εφικτή και έτσι συντηρείται η ένταση.
Με σύγκριση από άλλες μεγάλες δίκες φαίνεται, ότι η πρωτόδικη δίκη για τα Τέμπη θα κρατήσει στη καλύτερη περίπτωση τρία χρόνια. Σαφώς με την έναρξη της δίκης θα υπάρξει έντασης με την υποβολή διαφόρων ενστάσεων για την εξαίρεση δικαστών, νομιμοποιήσεις διαδίκων κυρίως για την υποστήριξη κατηγορίας, αιτήσεις αναβολής για προκριματικά ζητήματα, μηνύσεις κατά μαρτύρων και πραγματογνωμόνων, επεισόδια στο ακροατήριο με συχνές διακοπές της διαδικασίας σε σημείο, που αμφιβάλλω αν η αποδεικτική διαδικασία αρχίσει πριν από τις δικαστικές διακοπές. Φυσικά η κυρία διαδικασία θα διεξαχθεί πιο ομαλά με λελογισμένη παρουσία δικηγόρων, διαδίκων και ακροατών, αλλά με ενδεχόμενες εκρηκτικές φάσεις, που θα γίνουν viral.
Αμφιβάλλω, αν η Πολιτεία έχει εξοπλίσει τα δικαστήρια για την διεξαγωγή μεγάλων δικών με τα απαραίτητα δικονομικά μέσα για την ομαλή διεξαγωγή τους, όπως με τη θέσπιση εκ νέου της διάταξης του άρθρου 70 ν.δ.3026/1954 ( παλιός δικηγορικός κώδικας) με την οποία μπορούσε το δικαστήριο να επιβάλλει το ίδιο στους δικηγόρους πειθαρχικές ποινές όταν παρεκτρέπονταν, τη δυνατότητα περιορισμού των άσκοπων και εκτός θέματος αγορεύσεων, της αποτελεσματικής προστασίας των μαρτύρων από προσωπικές επιθέσεις ή προσβλητικές ερωτήσεις.
Με την ανακοίνωση του ο ΑΠ έκανε έκκληση σε όλους τους εμπλεκόμενους για την ομαλή διεξαγωγή της δίκης και την ολοκλήρωση της, που αποτελεί ευθύνη του δικαστηρίου και των παραγόντων της δίκης, αλλά κυρίως των δικηγορικών συλλόγων να ελέγξουν ακραίες συμπεριφορές μελών τους για τις οποίες έχει ξεσπάσει πόλεμος με την ΕΝΔΕ.
* Ο Λέανδρος Τ.Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
