Γράφει ο Μάριος Κροκίδης
Η άνοια και ειδικότερα η νόσος Alzheimer αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των ατόμων που ζουν με άνοια αυξάνεται δραματικά, με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις τόσο για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους όσο και για τα συστήματα υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται επιτακτική η μετάβαση σε ολοκληρωμένες και εξατομικευμένες προσεγγίσεις πρόληψης και διαχείρισης της νόσου, αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες αιχμής, εκτενή βιολογικά δεδομένα και μεγάλες βιοτράπεζες κλινικών δειγμάτων και ιστών.
Οι βιοδείκτες αποτελούν μετρήσιμα βιολογικά χαρακτηριστικά που προσδιορίζονται μέσω εξειδικευμένων τεχνολογιών και παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τη διάγνωση, την πρόγνωση και την ανταπόκριση του ασθενούς σε συγκεκριμένες θεραπείες. Μέσω αυτών, οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να εντοπίσουν έγκαιρα την παρουσία μιας νόσου, να εκτιμήσουν τη σοβαρότητά της και να προβλέψουν την πιθανή εξέλιξή της.
Οι ψηφιακοί βιοδείκτες αποτελούν μια καινοτόμο και ρεαλιστική προσέγγιση προς την κατεύθυνση της πρόληψης. Μέσω της χρήσης φορετών συσκευών, αισθητήρων και εξατομικευμένων εφαρμογών συλλογής και ενοποίησης πολυτροπικών δεδομένων, όπως γλωσσικά, φωνητικά, κινητικά, συμπεριφορικά, απεικονιστικά και κλινικά, καθίσταται δυνατή η ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας σε πραγματικό χρόνο. Στο Εργαστήριο Βιοπληροφορικής και Ανθρώπινης Ηλεκτροφυσιολογίας του Τμήματος Πληροφορικής του Ιονίου Πανεπιστημίου αναπτύσσονται αλγοριθμικά μοντέλα βασισμένα σε ψηφιακούς βιοδείκτες, στο πλαίσιο πολυκεντρικών μελετών, τα οποία αξιολογούνται στην κλινική πράξη για τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την έγκαιρη ανίχνευση της γνωστικής έκπτωσης.
Παράλληλα, η ανάπτυξη καινοτόμων μοριακών βιοδεικτών μέσω ανάλυσης κλινικών δειγμάτων αποτελεί καθοριστικό εργαλείο για την αναγνώριση της προδιάθεσης και της εξέλιξης της νόσου. Ο διαχωρισμός των αλλαγών που σχετίζονται με τη φυσιολογική γήρανση από τα πρώιμα συμπτώματα της νόσου Alzheimer παραμένει ιδιαίτερα απαιτητικός, λόγω της σταδιακής εξέλιξης της νόσου και των αρχικών, συχνά ανεπαίσθητων αλλαγών στη γνωστική λειτουργία. Η νόσος χαρακτηρίζεται από μεταβολές στα επίπεδα του αμυλοειδούς (Αβ40, Αβ42) και των πρωτεϊνών Tau και φωσφορυλιωμένης Tau (p-Tau).
Η τεχνολογία Lumipulse αποτελεί μια πλήρως αυτοματοποιημένη πλατφόρμα ανοσοδιαγνωστικών αναλύσεων που βασίζεται στη μέθοδο της χημειοφωταύγειας, επιτρέποντας την ταχεία, ακριβή και υψηλής ευαισθησίας ποσοτικοποίηση βιοδεικτών στο αίμα και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Αντίστοιχα, η τεχνολογία SIMOA συνιστά μία εξαιρετικά ευαίσθητη μεθοδολογία ανοσοπροσδιορισμού για την πρώιμη ανίχνευση πρωτεϊνικών βιοδεικτών σε βιολογικά δείγματα. Βασίζεται στη σύζευξη αντισωμάτων σε παραμαγνητικά σφαιρίδια και επιτρέπει την ανίχνευση μεμονωμένων μορίων σε μεγάλη κλίμακα, προσφέροντας ευαισθησία έως και 1000 φορές υψηλότερη σε σχέση με τις συμβατικές ανοσοδοκιμασίες.
Η ενσωμάτωση ψηφιακών οικοσυστημάτων παρακολούθησης στο παραδοσιακό κλινικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες τεχνολογίες και τις προηγμένες ψηφιακές πλατφόρμες, ενισχύει τη σε βάθος φαινοτυπική και μοριακή χαρτογράφηση των ασθενών και προάγει την υιοθέτηση συστημικών προσεγγίσεων στην πρόληψη. Παράλληλα, η αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και μεθόδων μηχανικής μάθησης μπορεί να συμβάλει στην πρόβλεψη της εξέλιξης της νόσου και να υποστηρίξει την έγκαιρη και εξατομικευμένη παρέμβαση. Τα ψηφιακά εργαλεία δεν αντικαθιστούν τη συμβατική κλινική πρακτική, αλλά τη συμπληρώνουν και την ενισχύουν, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση της άνοιας και των συναφών διαταραχών.
* Ο Μάριος Κροκίδης είναι Επίκουρος Καθηγητής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Με αφορμή την ανάγκη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η Ελληνική Πρωτοβουλία Ενάντια στην Αλτσχάιμερ (HIAAD) διοργανώνει την Παρασκευή 3 Απριλίου το 9ο «Ταξίδι Ελπίδας», την ετήσια εκδήλωση αφιερωμένη στην πρόληψη και την έρευνα για τη νόσο. Η φετινή διοργάνωση θα πραγματοποιηθεί στο Ωδείο Αθηνών, με έμφαση στον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην πρώιμη διάγνωση και πρόληψη της άνοιας. Δείτε το πρόγραμμα της εκδήλωσης εδώ
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
