Από την εποχή του Ύστερου Μεσαίωνα η νομαδική φυλή των Ρομά, γνωστή τότε με άλλα ονόματα, διέτρεχε την Ευρώπη και τα Βαλκάνια, ζώντας πλανητικό βίο και εμφάνιζε την ανάλογη με την εποχή ελαφρά εγκληματικότητα. Στη χώρα μας υπήρχαν διασπαρμένες κοινότητες Ρομά, που επιδίδονταν σε εποχιακές εργασίες, με κάποια εγκληματικότητα, κυρίως σε αγροτικές μικροκλοπές. Με την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού οι Ρομά των Βαλκανίων αναμειχτήκαν μεταξύ τους. Οι Ρομά ομιλούν εκτός από τη γλώσσα της χώρας διαμονής τους, ιδιαίτερη γλώσσα τη Ρομανί, με κοινή διάλεκτο σε όλα τα Βαλκάνια. Κατά κανόνα οι Ρομά είναι οργανωμένοι με πλήρη ιεραρχία σε οικογένειες και φυλές, πολλές φορές με μεγάλη αντιπαλότητα μεταξύ τους, μέχρι και με ένοπλες συγκρούσεις, που θυμίζουν Φαρ Γουέστ, με θύματα και τρίτους.
Η εγκληματικότητα των Ρομά στη χώρα μας ανέρχεται στο 65% της όλης ελαφράς εγκληματικότητας, αλλά έχει εξελιχθεί και σε άλλα βαρύτερα πεδία, όπως εμπόριο ναρκωτικών ουσιών, κλοπές αυτοκινήτων και μετατροπή σε ανταλλακτικά, παράνομη οπλοφορία και εμπόριο όπλων, ρευματοκλοπές, κλοπές χαλκού, με αποτέλεσμα να ακινητοποιούνται τραίνα, απάτες, και ηλεκτρονικές, με πολύ μεγάλα ποσά. (skai.gr, 25-09-2025, Η αβάστακτη γοητεία των Ρομά). Οι καταυλισμοί των Ρομά, κυρίως στη Δυτική Αττική, αποτελούν άσυλο που καλύπτει όλες τις παράνομες δραστηριότητές τους και καταφύγιο των καταζητούμενων, όπου η Αστυνομία εισέρχεται υπό συνθήκες μάχης. Σαφώς η πλειονότητα των Ρομά είναι φιλήσυχοι και δεν έχουν απασχολήσει τις αρχές, επιβιώνουν κάνοντας μεροκάματα, όπου μπορούν και από κρατικές επιδοτήσεις. Ένα ποσοστό 14% είναι τελείως αναλφάβητοι και μόλις το 4% έχει απολυτήριο λυκείου και 1% πανεπιστημιακές σπουδές. ‘Όπως όλες οι μειονότητες, αποτελούν μια κλειστή κοινωνία με μεγάλη αλληλοϋποστήριξη, γεγονός που εμποδίζει την Αστυνομία για την άντληση πληροφοριών για εγκληματικές δραστηριότητες.
Σαφώς μια σημαντική μερίδα, κυρίως νέων Ρομά, επιδίδονται συστηματικά σε εγκληματικές πράξεις, όπως κλοπές, ληστείες και απάτες. Όταν κατά επανάληψη συλλαμβάνονται, λόγω ατελούς νομοθεσίας και επιείκειας του δικαστηρίου, αφήνονται ελεύθεροι και συνεχίζουν τη δράση τους. (skai.gr, 02-04-2024, Μονά-Ζυγά δικά μου). Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει την αγανάκτηση της κοινής γνώμης και δυσμενή σχόλια σε βάρος της Αστυνομίας και της δικαιοσύνης για τη διαχρονική ανοχή τους στην εγκληματικότητα των Ρομά.
Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη στην προσπάθεια περιορισμού της εγκληματικότητας των Ρομά, το πρώτο 8μηνο του τρέχοντος έτους δρομολόγησε 71 επιχειρήσεις σε καταυλισμούς Ρομά, προέβη σε 226 συλλήψεις και εξάρθρωσε 28 εγκληματικές ομάδες, που είχαν ορμητήριο καταυλισμούς Ρομά στη Δυτική Αττική, που βαρύνονται με διακεκριμένες κλοπές και εμπορία ναρκωτικών ουσιών. Ο Υπουργός ΠΠ εξάγγειλε τέλος της ανοχής στην εγκληματικότητα των Ρομά και λίαν προσεχώς μάχιμες ομάδες ΕΚΑΜ του Ελληνικού FBI θα εγκατασταθούν μόνιμα με 24ωρη φύλαξη σε 25 καταυλισμούς Ρομά της Δυτικής Αττικής για την αποτροπή της εγκληματικότητας.
Φαίνεται, ότι η προσπάθεια έχει αποδώσει, γιατί σύμφωνα με ανακοινώσεις έχει περιοριστεί η εγκληματικότητα στην περιοχή. Φυσικά, θα υπάρξει διάχυση της εγκληματικότητας σε άλλες περιοχές, όπου ο έλεγχος της μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικός.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες το ΥΠΠ θα προχωρήσει εντός του έτους με προκήρυξη στην πρόσληψη, ως ειδικών φρουρών 70-100- Ρομά, με απολυτήριο λυκείου και γνώση του γλωσσικού ιδιώματος Ρομανί, με προοπτική μερικοί να λειτουργούν συγκεκαλυμμένα ως μυστικοί αστυνομικοί.
Η είδηση έγινε viral και προκάλεσε πλήθος και ειρωνικών σχολίων στο διαδίκτυο. Δεν γνωρίζω, αν ο πειραματισμός αυτός της Αστυνομίας θα έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, γιατί θα υπάρξουν περιπτώσεις, που οι ειδικοί φρουροί Ρομά θα βρεθούν σε σύγκρουση συμφερόντων (conflict of interest).
Σε κάθε, όμως, περίπτωση πρόκειται για μια αξιέπαινη προσπάθεια περιορισμού της εγκληματικότητας των Ρομά, σε έναν μακρύ αγώνα που απαιτεί επιμονή και συνεχή πολιτική βούληση και κυρίως τις αναγκαίες νομοθετικές ρυθμίσεις για πιο αποτελεσματική δικαιοσύνη.
* Ο Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
