Στις 18 Ιουλίου 2025, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών υπέγραψε έναν νόμο που, αν και πέρασε σχεδόν απαρατήρητος από τα πρωτοσέλιδα, αναμένεται να επηρεάσει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία διαμορφώνει την οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα —σε μια πορεία που αρχίζει να τα καθιστά αλληλένδετα, ακόμη και στο πιο θεμελιώδες τους επίπεδο: την ίδια την έννοια του χρήματος, το νόμισμα.
Ο νόμος, γνωστός ως GENIUS Act (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins), δίνει για πρώτη φορά ένα σαφές νομικό πλαίσιο στα λεγόμενα stablecoins—ψηφιακά νομίσματα που είναι άμεσα συνδεδεμένα με το αμερικανικό δολάριο.
Τι είναι ένα stablecoin;
Ένα stablecoin είναι ψηφιακό νόμισμα που διατηρεί σταθερή ισοτιμία, συνήθως ένα προς ένα με το αμερικανικό δολάριο. Σε αντίθεση με κρυπτονομίσματα όπως το Bitcoin, των οποίων η αξία παρουσιάζει έντονες και συχνές διακυμάνσεις, τα stablecoins στοχεύουν στη σταθερότητα. Η αξία τους υποστηρίζεται από αποθεματικά περιουσιακά στοιχεία, όπως μετρητά ή κρατικά ομόλογα, τα οποία διατηρεί ο εκδότης. Αν κάποιος κατέχει δέκα stablecoins, μπορεί να τα ανταλλάξει ανά πάσα στιγμή με δέκα δολάρια.
Η σταθερότητα αυτή τα καθιστά κατάλληλα για χρήση σε καθημερινές συναλλαγές, διεθνείς μεταφορές χρημάτων και πληρωμές χωρίς τραπεζική διαμεσολάβηση. Eίναι προσβάσιμα 24 ώρες το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα, με χαμηλό κόστος και χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς.
Ορισμένα stablecoins προσφέρουν απόδοση μέσω επιτοκίων ή ανταμοιβών (tokens) όταν χρησιμοποιούνται σε ειδικές πλατφόρμες, ενώ άλλα λειτουργούν απλώς ως ψηφιακά μετρητά, χωρίς επιπλέον οικονομικό όφελος. Σε κάθε περίπτωση, συνδυάζουν τη σταθερότητα του δολαρίου με την ταχύτητα, την ασφάλεια και την ευκολία του ψηφιακού κόσμου —μια εξέλιξη που επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει «χρήμα» στην εποχή του λογισμικού.
Το επόμενο βήμα: το προγραμματιζόμενο δολάριο
Με την ψήφιση του GENIUS Act, σταθερά ψηφιακά νομίσματα (stablecoins) όπως το USD Coin και το νέο USD1 αποκτούν θεσμική νομιμοποίηση. Αλλά η καινοτομία δεν σταματά εκεί. Μια νέα έννοια κάνει την εμφάνισή της: το προγραμματιζόμενο δολάριο (programmable dollar).
Το προγραμματιζόμενο δολάριο είναι, ουσιαστικά, ένα stablecoin με ενσωματωμένη λογική —χρήμα δηλαδή που εκτελεί εντολές υπό προϋποθέσεις. Τα περισσότερα stablecoins μπορούν να αξιοποιηθούν ως προγραμματιζόμενα δολάρια όταν ενσωματωθούν σε κατάλληλα συστήματα λογισμικού ή smart contracts.
Σε αντίθεση με το παραδοσιακό χρήμα, το programmable dollar «καταλαβαίνει» πότε και γιατί να κινηθεί. Είναι ένα δολάριο που ακολουθεί εντολές γραμμένες σε κώδικα και συνδέεται άμεσα με τα συστήματα της τεχνητής νοημοσύνης, εκτελώντας πληρωμές, διανέμοντας κεφάλαια και διαχειριζόμενο διαδικασίες χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Έτσι, το blockchain δίκτυο Ethereum, στο οποίο βασίζεται η πλειοψηφία των stablecoins, μετατρέπεται πλέον σε χρηματοοικονομική υποδομή.
Η τεχνολογία αυτή είναι ήδη σε ανάπτυξη από νεοφυείς επιχειρήσεις που δημιουργούν ψηφιακούς CFOs, έξυπνους λογιστές και αυτόματες πλατφόρμες πληρωμών για ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις και διασυνοριακές συναλλαγές.
Το χρήμα ως λογισμικό - και στο βάθος η τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ο «εγκέφαλος» πίσω από τη νέα αυτή οικονομία. Οι λεγόμενοι AI agents —έξυπνα λογισμικά που δρουν αυτόνομα—μπορούν να αναλύουν σε πραγματικό χρόνο τις ροές πληρωμών, να προβλέπουν ταμειακές ανάγκες, να εντοπίζουν κινδύνους ή ευκαιρίες και να εγκρίνουν πληρωμές χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Το programmable money, δηλαδή το προγραμματιζόμενο χρήμα, τους δίνει πλέον και τα «χέρια» για να εκτελούν αυτές τις αποφάσεις. Δεν προτείνουν απλώς ενέργειες —τις υλοποιούν. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη δεν παρακολουθεί απλώς την οικονομία. Τη διαμορφώνει στη βάση της και την κινεί.
Υπάρχουν φυσικά και ανησυχίες: για την προστασία προσωπικών δεδομένων, την κυβερνοασφάλεια, αλλά και για το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτου υπερ-αυτοματισμού σε μια ήδη ασταθή οικονομία. Ωστόσο, η γενική κατεύθυνση μοιάζει αναπόφευκτη: το χρήμα γίνεται λογισμικό, και το λογισμικό αποκτά και πρωτοβουλία και ευθύνη.
Όταν ο πρόεδρος επενδύει
Ένας από τους πρώτους που φαίνεται να έχει αναγνωρίσει τις προοπτικές της νέας αυτής αγοράς είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με διαθέσιμες οικονομικές δηλώσεις, ο Τραμπ διατηρεί δεσμούς με την εταιρεία World Liberty Financial, που εκδίδει το USD1, ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα stablecoins. Το 2024, ο ίδιος φέρεται να αποκόμισε πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια από την πώληση tokens.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το GENIUS Act, στο Κογκρέσο εξετάστηκε το ενδεχόμενο προσθήκης ρυθμίσεων που θα απέτρεπαν πιθανά προσωπικά οικονομικά οφέλη του εκάστοτε προέδρου από σχετική νομοθεσία. Τελικά, ο νόμος ψηφίστηκε χωρίς τέτοιες διατάξεις. Ο Λευκός Οίκος διαβεβαιώνει ότι ο Τραμπ δεν έχει άμεση πρόσβαση στα περιουσιακά στοιχεία του USD1, καθώς η διαχείρισή του έχει ανατεθεί σε τρίτους.
Ωστόσο, οργανώσεις που ασχολούνται με ζητήματα διαφάνειας θέτουν ερωτήματα για την επάρκεια των υφιστάμενων δικλίδων, επισημαίνοντας ότι η νέα εποχή του programmable money δεν αφορά μόνο την τεχνολογία — αλλά και τη διακυβέρνηση.
* Ο Θάνος Παπαδημητρίου διδάσκει επιχειρηματικότητα στο NYU Stern της Νέας Υόρκης και εφοδιαστική αλυσίδα στο SDA Bocconi της Μουμπάι. Είναι συνιδρυτής της τεχνολογικής startup, Moveo AI.
