Από τα ΜΜΕ δόθηκε μεγάλη δημοσιότητα στην αντιπαράθεση, που ξέσπασε ανάμεσα στην Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας κα Δόμνα Μιχαηλίδου και τον Δήμαρχο Αθηναίων κ. Χάρη Δούκα. Αιτία η τροπολογία που ψηφίστηκε από τη Βουλή και αφορά τη διαχείριση του Γηροκομείου Αθηνών, το οποίο περνά στον έλεγχο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής. Εξέλιξη που βρίσκει κάθετα αντίθετο τον Δήμαρχο Αθηναίων, που με ανακοίνωσή του καταγγέλλει την απαράδεκτη αφαίρεση αρμοδιοτήτων από την αυτοδιοίκηση και τον Δήμο Αθηναίων. Ότι η τροπολογία αυτή αποσκοπεί να μην γίνονται οι επιβεβλημένοι εξονυχιστικοί έλεγχοι που έκανε ο Δήμος στη διαδικασία πώλησης των περιουσιακών στοιχείων του Γηροκομείου, γιατί δεν υπήρχαν οι αναγκαίες εγγυήσεις διαφάνειας.
Επίσης, την απόλυτη αντίθεση στην τροπολογία προβάλλει με ανακοίνωσή της η παράταξη στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΟΛΗ, που καταγγέλλει ότι με την τροπολογία δημιουργείτο μεγάλο κενό στον έλεγχο και την εποπτεία σε κάθε διαδικασία για την πώληση περιουσιακών στοιχείων του Γηροκομείου Αθηνών.
Η Eλεήμων Εταιρεία Αθηνών, κοινώς Γηροκομείο Αθηνών, είναι το παλιότερο φιλανθρωπικό ίδρυμα της χώρας (από το 1867), με μεγάλη ακίνητη περιουσία, που λειτουργεί υπό μορφή φιλανθρωπικού σωματείου βάσει του εγκεκριμένου καταστατικού του και μέλη εκλεκτά πρόσωπα της αθηναϊκής κοινωνίας. Λόγω οικονομικών ατασθαλιών, το 2016, η τότε αιρετή διοίκηση εξέπεσε, με αποτέλεσμα να διοριστούν προσωρινές διοικήσεις με εντολή τη διενέργεια αρχαιρεσιών για την εκλογή αιρετής διοίκησης, οι οποίες με διάφορες προτάσεις δεν τις διενεργούσαν. Το 2021 με πρόταση του τότε Δημάρχου Αθηναίων, Κ. Μπακογιάννη, διορίστηκε δικαστικά προσωρινή διοίκηση από πρόσωπα της επιλογής του, που κατά παρερμηνεία της δικαστικής απόφασης που τους διόρισε και απαγόρευε την εγγραφή νέων μελών έγραψαν 339 νέα μέλη, ενώ τα παλιά ήταν μόνο 200 και έτσι κέρδισαν τις εκλογές και η προσωρινή διοίκηση έγινε αιρετή. Η εγγραφή όμως των νέων μελών και οι αρχαιρεσίες αμφισβητήθηκαν δικαστικά από παλιά μέλη της ΕΕΑ και μέχρι της τελεσίδικης επίλυσης της διαφοράς υπάρχει αμφισβήτηση της νομιμοποίησης της διοίκησης του Γηροκομείου Αθηνών.
Με το νόμο 4262/2014 προβλέπεται ότι όταν ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα έχει οικονομικά προβλήματα τίθεται σε καθεστώς εξυγίανσης με τη διαδικασία που προβλέπει ο νόμος, η οποία απαιτεί αίτηση του σωματείου μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μελών. Την εποπτεία του συμφώνου εξυγίανσης την είχε ένα ειδικά συστημένο πολυμελές όργανο με την ονομασία Παρατηρητήριο. Η προσωρινή διοίκηση χωρίς απόφαση Γενικής Συνέλευσης υπέβαλε αίτηση για να υπαχθεί η ΕΕΑ σε καθεστώς εξυγίανσης. Η αίτηση έγινε δεκτή και καταρτίστηκε το σύμφωνο εξυγίανσης με τα αρμόδια υπουργεία μετά από 4 προηγούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις. Τόσο η απόφαση του ΔΣ της προσωρινής διοίκησης όσο το σύμφωνο εξυγίανσης έχουν προσβληθεί από παλιά μέλη στα πολιτικά δικαστήρια και στο ΣτΕ χωρίς τελεσίδικη λύση του ζητήματος.
Επειδή το Παρατηρητήριο που ασκούσε την εποπτεία στο σύμφωνο εξυγίανσης διατύπωσε κάποιες ενοχλητικές παρατηρήσεις, η εποπτεία του σχεδίου με νόμο αφαιρέθηκε από το Παρατηρητήριο και ανατέθηκε στον Δήμο Αθηναίων με Δήμαρχο τον Κ. Μπακογιάννη. Άλλαξαν οι καιροί και ο νυν Δήμαρχος Αθηναίων αποδείχθηκε μη συνεργάσιμος και ζητούσε εγγυήσεις διαφάνειας για να επιτρέψει την πώληση ακινήτων του Γηροκομείου. Αντί όμως να δοθούν οι εγγυήσεις που ζητούσε ο Δήμαρχος με τροπολογία νόμου, που ψηφίστηκε χθες, του αφαιρέθηκε προσωρινά όσο διαρκεί το σύμφωνο εξυγίανσης, ο έλεγχος και η εποπτεία γενικώς τόσο του συμφώνου εξυγίανσης όσο και ως φιλανθρωπικού σωματείου του Γηροκομείου Αθηνών και ανατέθηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, που είναι κυβερνητικό όργανο και όχι ΟΤΑ. Σαφώς η τροπολογία αυτή προσκρούει στο άρθρο 102 παρ.1 του Συντάγματος, που ορίζει, ότι η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού υπέρ των οποίων συντρέχει το τεκμήριο αρμοδιότητας.
Επομένως, δίκαια παραπονείται ο Δήμαρχος Αθηναίων για τη μη νόμιμη αφαίρεση αρμοδιοτήτων και γεννώνται ερωτηματικά για τη λειτουργία του κράτους δικαίου εφόσον ρυθμίζονται καταστάσεις με φωτογραφικές διατάξεις. Ο νόμος πρέπει να είναι γενικός και όχι ατομικός. Με την τροπολογία καταργήθηκαν τα άρθρα 55 και 56 του ν. 44262/2014, που προέβλεπαν την υπαγωγή των φιλανθρωπικών σωματείων σε καθεστώς εξυγίανσης και απόμεινε μόνο το Γηροκομείο Αθηνών υπό καθεστώς εξυγίανσης στο οποίο δόθηκαν με την τροπολογία σωρεία αδικαιολόγητων προνομίων κατά παράβαση της φορολογικής και συνταγματικής αρχής της ισότητας και των ελέγχων των άλλων νομικών προσώπων.
Με την τροπολογία ανατέθηκε μόνο για το Γηροκομείο Αθηνών η εποπτεία και ο έλεγχος στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση χωρίς να καθορίζονται τα όργανα και η διαδικασία ελέγχου, ενώ καταργείται ο διορισμός επιτρόπου, που παρακολουθεί χωρίς να μετέχει τις συνεδριάσεις του ΔΣ του Γηροκομείου. Δηλαδή η διοίκηση του Γηροκομείου δεν θέλει την παρουσία ούτε των δικών τους παιδιών. Χορηγούνται χρηματοδοτήσεις και για 3 χρόνια από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Συνοχής σε ποσοστό 20% του προϋπολογισμού του Γηροκομείου χωρίς έλεγχο των κονδυλίων. Χορηγούνται αποδεικτικά φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας χωρίς παρακράτηση από το τίμημα πώλησης, που σημαίνει ότι θα πωληθούν τα ακίνητα, αλλά τα χρέη θα μείνουν για την επόμενη διοίκηση. Στους παλιούς εργαζόμενους στο Γηροκομείο οφείλονται από καθυστερημένες αποδοχές που επιδικάστηκαν δικαστικά για κεφάλαιο και τόκους 8.000.000 ευρώ, που έπρεπε σύμφωνα με το σύμφωνο εξυγίανσης να καταβληθούν μέσα σε ένα χρόνο από την υπογραφή του. Η τροπολογία ορίζει ότι θα καταβληθεί μόνο το κεφάλαιο κατά την έναρξη της ισχύος του σχεδίου εξυγίανσης και όχι τόκοι υπερημερίας που επιδικάστηκαν δικαστικά. Αυτό όμως είναι παραγραφή ενοχικών δικαιωμάτων, που αντίκειται στο άρθρο 17 παρ.1 του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ και μάλιστα σε βάρος εργαζόμενων και απορώ πώς συναίνεσαν στη διάταξη αυτή οι Υπουργοί Δικαιοσύνης και Εργασίας. Όσο διαρκεί το σύμφωνο εξυγίανσης απαγορεύονται οι αναγκαστικές εκτελέσεις βάσει δικαστικών αποφάσεων περιουσιακών στοιχείων του Γηροκομείου ακόμα και εις χείρας τρίτων, δηλαδή κανονικό δικαιοστάσιο αορίστου χρόνου υπέρ του Γηροκομείου.
Το Γηροκομείο διοικείται από το ΔΣ με βάση το καταστατικό του. Η διαχείριση γίνεται βάσει του προϋπολογισμού, που εγκρίνεται από την τακτική γενική συνέλευση των μελών και προβλέπει έσοδα και έξοδα. Η εκποίηση των ακινήτων του Γηροκομείου πρέπει να εγκριθεί από τη Γενική Συνέλευση των μελών στα πλαίσια της εγκρίσεως του προϋπολογισμού. Για το έτος 2025 δεν έχει συγκληθεί Γενική Συνέλευση ούτε έχει εγκριθεί προϋπολογισμός ούτε πώληση ακινήτων, το δε Γηροκομείο εκποιεί ακίνητα βάσει απόφασης της ΓΣ του 2024 και έχει λήξει η ισχύς της. Κατά πάγια τακτική, το Γηροκομείο δεν ενημερώνει τα παλιά του μέλη για τη διαχείριση.
Φυσικά, υπάρχει ο αντίλογος από αυτούς που αρκούνται, ότι το Γηροκομείο φαίνεται, ότι λειτουργεί κανονικά. Αλλά σε ένα κράτος δικαίου πρέπει να υπάρχει διαφάνεια, έλεγχος και λογοδοσία και όχι κατάργηση τους με φωτογραφικές διατάξεις.
* Ο Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
